http://encyclopedia.gov.lk/si_encyclopedia/api.php?action=feedcontributions&feedformat=atom&user=%E0%B6%B4%E0%B6%BB%E0%B7%92%E0%B6%B4%E0%B7%8F%E0%B6%BD%E0%B6%9A 2026-05-23T19:13:57Z පරිශීලකගේ දායකත්ව MediaWiki 1.27.1 http://encyclopedia.gov.lk/si_encyclopedia/index.php?title=%E0%B6%85%E0%B6%9C%E0%B7%8A%E0%B6%B1%E0%B7%92%E0%B6%9A%E0%B6%BB%E0%B7%8A%E0%B6%B8%E0%B6%BA&diff=1546 2023-06-07T09:25:14Z

<p>පරිපාලක: </p> <hr /> <div>ආයුර්වේදීය ප්‍රතිකාර ක්‍රමයකි. පිලිස්සීමෙන් කරන ප්‍රතිකාරය අග්නිකර්මවිධි නම් වෙයි. අග්නිකර්මය සුශ්‍රැත සංහිතාවේ සූත්‍රස්ථානයෙහි දොළොස් වැනි වූ &quot;අග්නිකර්මවිධි&quot; නම් අධ්‍යායයෙහි ද අෂ්ටාංගහෘදය සංහිතා සුත්‍ර ස්ථානයේ තිස්වැනි අග්නිකර්මවිධි අධ්‍යා‍යයෙහි විස්තර කොට ඇත. දසරුවෙන් උඩ රෝගයන්හි ලෝහකූරු ගිනියම් කොට පිලිස්සීමෙන් ඒ පිළියම් ක්‍රමය කරනු ලැබේ. අණ්ඩවායු කොර, ඇස් රෝග, අපස්මාර, පක්ෂඝාත හා වාත රෝග ආදිය ස‍ඳහා අග්නිකර්මය භාවිත වෙයි. ලක්දිව අද පවත්නා පිලිස්සුම් ක්‍රමය දකුණු ඉන්දියාවෙන් ලක්දිවට පුරුදු වූ සිද්ධ ශාස්ත්‍රයට අදාළ වේ.<br /> <br /> අග්නිකර්මය වනාහි මාංස දග්ධය ඡවි දග්ධය යි දෙවැදෑරුම්ය. මාංස දග්ධයෙහි දී තඹ, ලෝකඩ, වානේ රිදි, රත්රන් යන ලෝහ වර්ගවලින් සාදාගන්නා කූරුවලින් සම විනිවිද මස ද අවශ්‍ය පමණට පුලුස්සනු ලැබේ. ඡවි දග්ධය පිණිස ගනු ලබන්නේ ගෙරි දත්, තිප්පිලි කරල්, අරත්ත අල හා ජාම්බෞෂ්ඨ ශලාකාව ද යන මේයි. ජාම්බෞෂ්ඨ යන්න දේශිය වෛද්‍ය ක්‍රමයෙනි හැඳින්වෙන්නේ බොත්තම් කටුව කියාය. ඇතැම් විට අවස්ථානුරූපව තියුණු කාරම් වර්ග ද මාංස දග්ධය සඳහා යොදනු ලැබේ. අග්නිකර්මය පිණිස දේශිය ආයුර්වේද වෛද්‍යවරුන් මෙකල යොදාගන්නා උපකරණ කීපයක රූප සටහන් සහිත විස්තරයක් මෙහි ඇතුළත් කොට ඇත.<br /> <br /> (සංස්කරණය:1963)<br /> [[ප්‍රවර්ගය:අ]]</div>

පරිපාලක http://encyclopedia.gov.lk/si_encyclopedia/index.php?title=%E0%B6%85%E0%B6%9C%E0%B7%8A%E0%B6%B1%E0%B7%92%E0%B6%9A%E0%B6%BB%E0%B7%8A%E0%B6%B8%E0%B6%BA&diff=1545 2023-06-07T09:24:54Z

<p>පරිපාලක: </p> <hr /> <div>[[ගොනුව:2.jpg|400px|right]]ආයුර්වේදීය ප්‍රතිකාර ක්‍රමයකි. පිලිස්සීමෙන් කරන ප්‍රතිකාරය අග්නිකර්මවිධි නම් වෙයි. අග්නිකර්මය සුශ්‍රැත සංහිතාවේ සූත්‍රස්ථානයෙහි දොළොස් වැනි වූ &quot;අග්නිකර්මවිධි&quot; නම් අධ්‍යායයෙහි ද අෂ්ටාංගහෘදය සංහිතා සුත්‍ර ස්ථානයේ තිස්වැනි අග්නිකර්මවිධි අධ්‍යා‍යයෙහි විස්තර කොට ඇත. දසරුවෙන් උඩ රෝගයන්හි ලෝහකූරු ගිනියම් කොට පිලිස්සීමෙන් ඒ පිළියම් ක්‍රමය කරනු ලැබේ. අණ්ඩවායු කොර, ඇස් රෝග, අපස්මාර, පක්ෂඝාත හා වාත රෝග ආදිය ස‍ඳහා අග්නිකර්මය භාවිත වෙයි. ලක්දිව අද පවත්නා පිලිස්සුම් ක්‍රමය දකුණු ඉන්දියාවෙන් ලක්දිවට පුරුදු වූ සිද්ධ ශාස්ත්‍රයට අදාළ වේ.<br /> <br /> අග්නිකර්මය වනාහි මාංස දග්ධය ඡවි දග්ධය යි දෙවැදෑරුම්ය. මාංස දග්ධයෙහි දී තඹ, ලෝකඩ, වානේ රිදි, රත්රන් යන ලෝහ වර්ගවලින් සාදාගන්නා කූරුවලින් සම විනිවිද මස ද අවශ්‍ය පමණට පුලුස්සනු ලැබේ. ඡවි දග්ධය පිණිස ගනු ලබන්නේ ගෙරි දත්, තිප්පිලි කරල්, අරත්ත අල හා ජාම්බෞෂ්ඨ ශලාකාව ද යන මේයි. ජාම්බෞෂ්ඨ යන්න දේශිය වෛද්‍ය ක්‍රමයෙනි හැඳින්වෙන්නේ බොත්තම් කටුව කියාය. ඇතැම් විට අවස්ථානුරූපව තියුණු කාරම් වර්ග ද මාංස දග්ධය සඳහා යොදනු ලැබේ. අග්නිකර්මය පිණිස දේශිය ආයුර්වේද වෛද්‍යවරුන් මෙකල යොදාගන්නා උපකරණ කීපයක රූප සටහන් සහිත විස්තරයක් මෙහි ඇතුළත් කොට ඇත.<br /> <br /> (සංස්කරණය:1963)<br /> [[ප්‍රවර්ගය:අ]]</div>

පරිපාලක http://encyclopedia.gov.lk/si_encyclopedia/index.php?title=%E0%B6%85%E0%B6%9C%E0%B7%8A%E0%B6%B1%E0%B7%92%E0%B6%9A%E0%B6%BB%E0%B7%8A%E0%B6%B8%E0%B6%BA&diff=1544 2023-06-07T09:24:29Z

<p>පරිපාලක: </p> <hr /> <div>[[ගොනුව:2.jpg]]ආයුර්වේදීය ප්‍රතිකාර ක්‍රමයකි. පිලිස්සීමෙන් කරන ප්‍රතිකාරය අග්නිකර්මවිධි නම් වෙයි. අග්නිකර්මය සුශ්‍රැත සංහිතාවේ සූත්‍රස්ථානයෙහි දොළොස් වැනි වූ &quot;අග්නිකර්මවිධි&quot; නම් අධ්‍යායයෙහි ද අෂ්ටාංගහෘදය සංහිතා සුත්‍ර ස්ථානයේ තිස්වැනි අග්නිකර්මවිධි අධ්‍යා‍යයෙහි විස්තර කොට ඇත. දසරුවෙන් උඩ රෝගයන්හි ලෝහකූරු ගිනියම් කොට පිලිස්සීමෙන් ඒ පිළියම් ක්‍රමය කරනු ලැබේ. අණ්ඩවායු කොර, ඇස් රෝග, අපස්මාර, පක්ෂඝාත හා වාත රෝග ආදිය ස‍ඳහා අග්නිකර්මය භාවිත වෙයි. ලක්දිව අද පවත්නා පිලිස්සුම් ක්‍රමය දකුණු ඉන්දියාවෙන් ලක්දිවට පුරුදු වූ සිද්ධ ශාස්ත්‍රයට අදාළ වේ.<br /> <br /> අග්නිකර්මය වනාහි මාංස දග්ධය ඡවි දග්ධය යි දෙවැදෑරුම්ය. මාංස දග්ධයෙහි දී තඹ, ලෝකඩ, වානේ රිදි, රත්රන් යන ලෝහ වර්ගවලින් සාදාගන්නා කූරුවලින් සම විනිවිද මස ද අවශ්‍ය පමණට පුලුස්සනු ලැබේ. ඡවි දග්ධය පිණිස ගනු ලබන්නේ ගෙරි දත්, තිප්පිලි කරල්, අරත්ත අල හා ජාම්බෞෂ්ඨ ශලාකාව ද යන මේයි. ජාම්බෞෂ්ඨ යන්න දේශිය වෛද්‍ය ක්‍රමයෙනි හැඳින්වෙන්නේ බොත්තම් කටුව කියාය. ඇතැම් විට අවස්ථානුරූපව තියුණු කාරම් වර්ග ද මාංස දග්ධය සඳහා යොදනු ලැබේ. අග්නිකර්මය පිණිස දේශිය ආයුර්වේද වෛද්‍යවරුන් මෙකල යොදාගන්නා උපකරණ කීපයක රූප සටහන් සහිත විස්තරයක් මෙහි ඇතුළත් කොට ඇත.<br /> <br /> (සංස්කරණය:1963)<br /> [[ප්‍රවර්ගය:අ]]</div>

පරිපාලක http://encyclopedia.gov.lk/si_encyclopedia/index.php?title=%E0%B6%9C%E0%B7%9C%E0%B6%B1%E0%B7%94%E0%B7%80:2.jpg&diff=1543 2023-06-07T09:22:48Z

<p>පරිපාලක: </p> <hr /> <div></div>

පරිපාලක http://encyclopedia.gov.lk/si_encyclopedia/index.php?title=%E0%B6%85%E0%B6%94%E0%B6%AD%E0%B6%BD_%E0%B6%A0%E0%B6%9A%E0%B7%8A%E2%80%8D%E0%B6%BB%E0%B6%BA&diff=1542 2023-06-07T09:18:06Z

<p>පරිපාලක: </p> <hr /> <div>ඉෂ්ටානිෂ්ට පද්‍ය බන්ධනයෙහි දී ඉවහල් කරගනු ලබන චක්‍රයකි. චක්‍ර නිර්මාණය මෙසේය. අර (ගරාදි) අටකින් යුත් චක්‍රයක් ඇඳ එහි මුදුන් අරයෙන් ආරම්භව අයන්නේ පටන් ඕයන්න දක්වා ඇති ස්වර ද කකාරය පටන් අනුස්වාරය දක්වා ඇති ව්‍යඤ්ජන ද පිළිවෙළින් ලියන්නේය. එකල (1) අ, ඹ, ත, ල (2) ආ, ඕ, ද, ව (3) ඉ, ක, න, ස (4) ඊ, ග, ප, හ (5) උ, ජ, බ, ළ (6) ඌ, ට, ම, අං (7) එ, ඩ, ය (8) ඒ, ණ. ර යන අකුරු අට අටෙහි පිළිවෙළින් සිටී. <br /> <br /> [[ගොනුව:1.jpg|400px|center]]<br /> <br /> එක් එක් අරයෙහි පිහිටි අකුරු ක්‍රමයෙන් මුගටි, මහිෂ, බකමුහුණු, ව්‍යාඝ්‍ර, සර්ප, තුරඟ, කාක, මුව යන යෝනි අටට අයත්ය. මෙයින් ප්‍රථම යෝනිය පස්වැන්නට ද, දෙවැන්න සවැන්නට ද, තුන්වැන්න සත්වැන්නට ද සිව්වැන්න අටවැන්නට ද විරුද්ධය. ගණන් කිරීම කොතැන සිට කොයි අතට කළත් එය ආරම්භ කළ යෝනිය ඉන් පස්වැන්න හා ප්‍රතිවිරුද්ධය. යෝනි විෂයෙහි පවත්නා මේ විරුද්ධතාව ඒ ඒ යෝනිවලට අයත් අක්ෂරයන් කෙරෙහි ද බලපවත්වයි. විරුද්ධ යෝනිය හැර සෙසු සියල්ල ඔවුනොවුන්ට උදාසීන යයි සඳහන් වුව ද සිව්වන යෝනිය මිත්‍ර වශයෙන් සලකනු ලැබේ. ගද්‍ය පද්‍යාරම්භයෙහි ද ඉෂ්ට කාව්‍යකරණයේ දී පද්‍යාරම්භයෙහි හා කාව්‍යනායක, කාව්‍යකර්තෘ නාමයන්ගේ උභයපාර්ශ්වයෙහි ද අවිරුද්ධයෝනිවලට අයත් අක්ෂර යෙදීම නියමිතය. අනිෂ්ටකාව්‍ය (වස්කව්) නිබන්ධනයේ දී යථෝක්ත ස්ථානයන්හි විරුද්ධ යෝනිවලට අයත් අකුරු යෙදිය යුතුය. චක්‍රය මුදුනෙහි වූ මුගටි යෝනියට අයත් අ ඹ ත ල යන අක්ෂර සතරෙන් මේ චක්‍රය හඳුන්වා තිබේ.<br /> <br /> (සංස්කරණය:1963)<br /> [[ප්‍රවර්ගය:අ]]</div>

පරිපාලක http://encyclopedia.gov.lk/si_encyclopedia/index.php?title=%E0%B6%85%E0%B6%94%E0%B6%AD%E0%B6%BD_%E0%B6%A0%E0%B6%9A%E0%B7%8A%E2%80%8D%E0%B6%BB%E0%B6%BA&diff=1541 2023-06-07T09:17:28Z

<p>පරිපාලක: </p> <hr /> <div>ඉෂ්ටානිෂ්ට පද්‍ය බන්ධනයෙහි දී ඉවහල් කරගනු ලබන චක්‍රයකි. චක්‍ර නිර්මාණය මෙසේය. අර (ගරාදි) අටකින් යුත් චක්‍රයක් ඇඳ එහි මුදුන් අරයෙන් ආරම්භව අයන්නේ පටන් ඕයන්න දක්වා ඇති ස්වර ද කකාරය පටන් අනුස්වාරය දක්වා ඇති ව්‍යඤ්ජන ද පිළිවෙළින් ලියන්නේය. එකල (1) අ, ඹ, ත, ල (2) ආ, ඕ, ද, ව (3) ඉ, ක, න, ස (4) ඊ, ග, ප, හ (5) උ, ජ, බ, ළ (6) ඌ, ට, ම, අං (7) එ, ඩ, ය (8) ඒ, ණ. ර යන අකුරු අට අටෙහි පිළිවෙළින් සිටී. <br /> <br /> [[ගොනුව:1.jpg|400px|middle]]<br /> <br /> එක් එක් අරයෙහි පිහිටි අකුරු ක්‍රමයෙන් මුගටි, මහිෂ, බකමුහුණු, ව්‍යාඝ්‍ර, සර්ප, තුරඟ, කාක, මුව යන යෝනි අටට අයත්ය. මෙයින් ප්‍රථම යෝනිය පස්වැන්නට ද, දෙවැන්න සවැන්නට ද, තුන්වැන්න සත්වැන්නට ද සිව්වැන්න අටවැන්නට ද විරුද්ධය. ගණන් කිරීම කොතැන සිට කොයි අතට කළත් එය ආරම්භ කළ යෝනිය ඉන් පස්වැන්න හා ප්‍රතිවිරුද්ධය. යෝනි විෂයෙහි පවත්නා මේ විරුද්ධතාව ඒ ඒ යෝනිවලට අයත් අක්ෂරයන් කෙරෙහි ද බලපවත්වයි. විරුද්ධ යෝනිය හැර සෙසු සියල්ල ඔවුනොවුන්ට උදාසීන යයි සඳහන් වුව ද සිව්වන යෝනිය මිත්‍ර වශයෙන් සලකනු ලැබේ. ගද්‍ය පද්‍යාරම්භයෙහි ද ඉෂ්ට කාව්‍යකරණයේ දී පද්‍යාරම්භයෙහි හා කාව්‍යනායක, කාව්‍යකර්තෘ නාමයන්ගේ උභයපාර්ශ්වයෙහි ද අවිරුද්ධයෝනිවලට අයත් අක්ෂර යෙදීම නියමිතය. අනිෂ්ටකාව්‍ය (වස්කව්) නිබන්ධනයේ දී යථෝක්ත ස්ථානයන්හි විරුද්ධ යෝනිවලට අයත් අකුරු යෙදිය යුතුය. චක්‍රය මුදුනෙහි වූ මුගටි යෝනියට අයත් අ ඹ ත ල යන අක්ෂර සතරෙන් මේ චක්‍රය හඳුන්වා තිබේ.<br /> <br /> (සංස්කරණය:1963)<br /> [[ප්‍රවර්ගය:අ]]</div>

පරිපාලක http://encyclopedia.gov.lk/si_encyclopedia/index.php?title=%E0%B6%85%E0%B6%B0%E0%B7%92%E0%B6%9A%E0%B7%9A%E0%B6%B1%E0%B7%8A%E0%B6%AF%E0%B7%8A%E2%80%8D%E0%B6%BB%E0%B7%92%E0%B6%AD%E0%B7%80%E0%B7%8F%E0%B6%AF%E0%B6%BA_(Totalitarianism)&diff=1540 2023-06-05T08:51:12Z

<p>පරිපාලක: 'සමාජයකට අයත් සෑම පුද්ගලයකු කෙරෙහි මෙන් ම සෑම ආ...' යොදමින් නව පිටුවක් තනන ලදි</p> <hr /> <div>සමාජයකට අයත් සෑම පුද්ගලයකු කෙරෙහි මෙන් ම සෑම ආයතනයක් හා සංස්ථාවක් කෙරෙහි ද නිරවශේෂ බලයක් පවත්වන ආණ්ඩු ක්‍රමයකට ප්‍රතිෂ්ඨා වූ දේශපාලන වාදයයි. පුද්ගලයාගේ නිදහස් කැමැත්තට ඉඩක් නොමැති මෙම ආණ්ඩු ක්‍රමය යටතේ මහජන කටයුතු මෙන් ම පෞද්ගලික ජීවිතයේ සෑම අංශයක් ද රජයේ අභිමතාර්ථයට අනුකූල විය යුතුය. රජයේ පැවැත්ම අවසාන පරමාර්ථය ය යනු මෙම ක්‍රමයට පදනම් වූ දර්ශනයේ ප්‍රථම මූලධර්මයයි. ඒ අනුව පුද්ගලයා වූකලී එකී පරමාර්ථය ඉටුකර ගැනීමට අවශ්‍ය උපකරණයක් පමණි. <br /> <br /> අධිකේන්ද්‍රිතවාදී ආණ්ඩු බිහිවනුයේ ඇතැම් විශේෂ තත්ත්වයන් පසුබිම්කොට ගෙනයි. දෙවැනි ලෝක මහා යුද්ධයෙන් පරාජය වීම වැනි කාරණා හේතුකොටගෙන සමහර රටවල ජනතාව අධෛර්‍ය්‍යයට පත්ව සිටිනු දැක, යුද්ධ කාලයේ දී පැවති දුර්වල ආණ්ඩුව නෙරපා බලයට නැඟුණු පාලකයෝ සාමාන්‍යයෙන් ආඥාදායකයෝ වූහ. ජර්මනියේ නාට්සි ක්‍රමය පිහිටවූ හිට්ලර් හා ඉතාලියේ පැසිස්ට් ක්‍රමය බිහිකළ මුසෝලිනි මෙවැනි ආඥාදායකයෝ දෙදෙනෙකි. <br /> <br /> අධිකේන්ද්‍රිතවාදීන් බලය අත්පත්කරගනු වස් බොහෝ විට යොදා ගන්නා උපක්‍රමය කූදෙතාව හෙවත් බලාත්කාරයෙන් රජ‍ය අල්ලා ගැනීමයි. ජනතාවගේ සිත් ඇද ගන්නා දර්ශනයක් හෝ ධර්මයක් ඉදිරිපත් කිරීම ඔවුන්ගේ සිරිතක් හැටියට සැලකිය හැකිය. නාට්සිවරුන් ඉදිරිපත් කළ ධර්මය නම් ජර්මන් ජාතිය ලෝකයේ අත්‍යුත්තම ශ්‍රේෂ්ඨතම ජාතියය යන මිථ්‍යාවයි. නාට්සීන් සහ පැසිස්ට්වාදීහු ස්වකීය රටවල ආර්ථික හා සාමාජික දියුණුව ඇතිකර සෙසු රටවල් පරදවා බලසම්පන්න රාජ්‍යයක් පිහිටුවා තම රටවල තේජෝබලපරාක්‍රමය පෙන්වාලීමට වැඩ පිළිවෙළවල් ඉදිරිපත් කළෝය.<br /> <br /> අධිකේන්ද්‍රිතවාදී ඇතැම් ආණ්ඩු තම පාලන ක්‍රමය ව්‍යවස්ථානුකූල යයි ලොවට ප්‍රකාශ කරනු වස්, කලින් පැවැති ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථා හා අණපනත් එසේ ම තිබෙන්නට හැරියෝය. හිට්ලර් ජර්මනියේ වෛමාර් සමූහාණ්ඩුවේ ව්‍යවස්ථා පනත එසේ ම තිබෙන්නට හැර, එහි අන්තර්ගත ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී අංගයන්ට සහමුලින් ම ප්‍රතිවිරුද්ධ ආඥාදායක ක්‍රියාපටිපාටියක් පවත්වා ගෙන යෑම මීට කදිම නිදසුනකි. වෛමාර් ව්‍යවස්ථාව මඟින් රටවැසියන්ට ප්‍රදානය කරනු ලැබූ අයිතිවාසිකම් සියල්ලක් ම හිට්ලර් නියම වශයෙන් නැතිකර දැමුවේය.<br /> <br /> අධිකේන්ද්‍රිතවාදී රටවල ආර්ථික, සාමාජික, සංස්කෘතික යන සෑම කටයුත්තක් ම පාලනය කරනු ලබන්නේ රජය මඟින්ය. රටට ජාතියට මුහුණ පාන්නට වන සෑම ගැටලුවක් ම සෑම ප්‍රශ්නයක් ම විසඳීමට ද විඳින්නට වන සෑම කරදරයක දීම සහනය ලබා දීමට ද බලපුළුවන්කම ඇති එකම ආයතනය රාජ්‍යය යන හැඟීම සෑම අධිකේන්ද්‍රිතවාදී රාජ්‍යයක් ම ස්වකීය රටවැසියාගේ සිත්හි කාවද්දන්නට ප්‍රයත්න දරයි. මෙලෙසට ගැටලු විසඳා කරදර මඟහරවා ගැනීමේ දී රට වැසියා රජයේ හිතුමනාපයට ඒ ඒ කටයුතු සඳහා යෙදවීමට බලයක් රජයට ඇත. එහෙයින් වැසියා රජයේ පරමාර්ථ ඉටුකර ගැනීමේ දී ප්‍රයෝජනකොට ගනු ලබන හුදු උපකරණයක් බවට පැමිණේ. මේ අනුව රටවැසියාට මූලික අයිතිවාසිකම් නැත. ඔහුට වැඩි වශයෙන් ඇත්තේ යුතුකම්ය. මින් හැ‍ඟෙන්නේ රටවැසියා රජයේ බලයට සහමුලින් ම යටපත් වී ඇති වගයි. අධිකේන්ද්‍රිතවාදී රටක් සතු මෙකී බලය නොයෙක් අතින් ක්‍රියාවේ යෙදෙයි. ස්වකීය අදහස් ප්‍රකාශ කිරීමේ නිදහස, රැස්වීමේ නිදහස ආදි වශයෙන් ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී රටවල වැසියන්ට පෞද්ගලික නිදහස ඇතත් අධිකේන්ද්‍රිතවාදී රටවල එබඳු නිදහසක් නැත්තේය. මහජන මතය ඇතිකරලීමට සහ හැඩ ගැසීමට ඉවහල් වන ප්‍රවෘත්ති පත්‍රය, නාට්‍ය වේදිකාව, සිනමාව, ගුවන් විදුලිය, පාඨශාලාව යනාදිය අධිකේන්ද්‍රිතවාදී රජය විසින් දැඩි ලෙස පාලනය කරනු ලැබේ. වෘත්තීය සමිති හා දේශපාලන පක්ෂ ද නැති කර දමනු ලැබේ. සමාජය කෙරෙහි කිසිදු බලයක් පාන අවශේෂ පිරිස් ද රජයේ නිලධරයන් යටතෙහි රජයේ පරමාර්ථයන් ඉටුකර ගැනීම සඳහා සංවිධානය කරනු ලැබේ. රජයේ පාලනය යටතේ පැවැත්වෙන තරුණ සමිති හා සමුපකාර සමිති මීට නිදසුන්ය. <br /> <br /> නීතියෙන් පිළිගනු ලබන එක ම දේශපාලන පක්ෂය ආණ්ඩු පක්ෂයයි. ඒකපක්ෂ රාජ්‍යය යන පදය අධිකේන්ද්‍රිතවාදී ආණ්ඩුවට යෙදෙන්නේ මේ නිසායි. එම පාලන පක්ෂයේ සාමාජිකයන්ට නොයෙකුත් වරප්‍රසාද ලැබීම සිරිතකි. දුම්රියෙන් ගමන් කිරීමේ දී ඔවුන්ගෙන් අය කෙරෙන්නේ සාමාන්‍ය මගියකුගෙන් අය කෙරෙන ගාස්තුවට වඩා අඩු ගාස්තුවකි. රැකීරක්ෂා ලබා ගැනීමේ දී ද ඔවුන්ට විශේෂ පහසුකම් ලැබෙයි.<br /> <br /> '''අධිකේන්ද්‍රිතවාදය හා ප්‍රජාපීඩනය:''' අධිකේන්ද්‍රිතවාදී ආණ්ඩු ක්‍රමවල කැපී පෙනෙන සමහර අංග පැරණි ඒකාධිපති ආණ්ඩු ක්‍රමවල ද දක්නට තිබිණි. රෝමයේ ‍ඩයෝක්ලීෂන්ගේ ප්‍රජා පීඩනය යටතේ ද ජපානයේ ෂෝගුන් පාලනය යටතෙහි ද මහා ආණ්ඩුවේ බලය පැවැත්වීමට බලසම්පන්න විධි විධාන යොදා තිබුණේය. මේ ආණ්ඩුක්‍රම යටතෙහි ද රහස් පොලිස් ක්‍රම යෙදීමෙන් ජනතාවගේ සිත් තුළ බිය උපදවා ඔවුන් බෙහෙවින් ම යටහත් පහත් භාවයකට පැමිණ වීම ප්‍රතිපත්තිය විය. පුරාණ ආණ්ඩු ද මෙසේ ජනතාව මැඩගෙන රජයේ පරමාර්ථ ඉටුකර ගැනීම සඳහා ක්‍රියා කළ නමුදු අධිකේන්ද්‍රිතවාදය මෑතක දී පහළවුණු ආණ්ඩු ක්‍රමයකි. නියම වශයෙන් ම අධිකේන්ද්‍රිතවාදී යයි කිව හැකි පාලන ක්‍රම බිහි වූයේ 20 වන සියවසෙහි ලෝක සංග්‍රාමවලට අනතුරුවයි.<br /> <br /> '''අධිකේන්ද්‍රිතවාදය හා ආඥාදායක පාලනය:''' පාලන තන්ත්‍රයක බලය අනිසි අන්දමට පාවිච්චි කිරීම වළක්වන බාධක දෙවර්ගයක් ඇත. බලාත්කාරකම් කිරීම අයිතිවාසිකම් පනත් වැනි ඍජු බාධක මඟින් වළක්වනු ලැබේ. ආඥාදායක වූත් ඒකාධිපති වූත් සමාජවල මෙවැනි බාධක නොමැත. හිතුමනාපයේ ආණ්ඩු බලය ක්‍රියාවේ යොදවන ආඥාදායකයකුට හෝ ඒකාධිපතියකුට මහජන අයිතිවාසිකම් මුළුමනින් ම අමතක කර දැමීමට පුළුවන. ව්‍යවස්ථාගරුක නොවන කුමන රාජ්‍යයකට වුව ද වැසියාගේ සිවිල් අයිතිවාසිකම් අවලංගු කෙරෙන බැවින් රටවැසියගේ අයිතිවාසිකම් ‍අහෝසි වීම අධිකේන්ද්‍රිතවාදයට විශේෂ වූ අංගයක් නොවෙයි. ආණ්ඩු බලය උසුලන අය කෙරෙහි බලපාන අනියම් බාධක ද ඇත්තේය. මිනිසාගේ අයිතිවාසිකම් රැක බලා ගන්නා ආගමික ආයතන, ආර්ථික ආයතන, බලගතු ආයතන කණ්ඩායම්, බලගතු දේශපාලන කණ්ඩායම්, සංස්කෘතික හා වෘත්තීය සංගම් යනාදී සමාජයේ ඇති නොයෙකුත් කණ්ඩායම් මෙබඳු අනියම් බාධකයෝය. ආඥාදායක ආණ්ඩු යටතෙහි මෙකී කණ්ඩායම් ප්‍රසිද්ධියේ ම ආඥාදායකයා කෙරෙහි විරෝධයක් ඇති කරන්නේ නම් ඒ කණ්ඩායම් බලාත්කාරයෙන් ම නැති කර දමනු ලැබේ. එහෙත්, සාමාන්‍යයෙන් සමාජය සන්සුන්ව පවත්නා තාක් සාමාජික ජීවිතයට ඇඟිලි නොගැසීම ආඥාදායක ආණ්ඩුවක සිරිතක්ය. 16 වන ලුවී රජුගේ රාජ්‍ය කාලයෙහි සාමාන්‍ය ප්‍රංස ජනතාවට රජයේ ග්‍රහණයට අසු නොවී සුපුරුදු ලෙස සිය කටයුතු කරගෙන යෑමට අවකාශ තිබුණේය. ඇත්ත වශයෙන් ආඥාදායකයාගේ පාලන බලය රැඳුණේත් ආගමික හා ආර්ථික සංස්ථා හා බලගතු කණ්ඩායම් සමඟ ඇතිකර ගත් සබඳකම් මතය. ආඥාදායකයාට සිය බලය පවත්වා ගත හැකි වූයේ ද යට කී සබඳකම් පවත්වා ගෙන ගිය තාක් පමණය. පවත්නා තත්ත්වය වෙනස් විය නොදී රැක ගැනීම ආඥාදායක ආණ්ඩුවක පැවැත්මට අවශ්‍යය. විප්ලව සහිත වෙස්වීම් ආඥාදායක ආණ්ඩුවලට අහිතකර නමුත් අධිකේන්ද්‍රිතවාදී ආණ්ඩු ක්‍රමයේ ප්‍රධාන අංගය විප්ලවකාර වෙනස්වීම්ය. අධිකේන්ද්‍රිතවාදී ආණ්ඩු සිය බලය තහවුරු වුණු විගස ම සමාජයේ ඇත්තා වූ කණ්ඩායම් සහ ආයතන නැතිකර දමා අමුතු ම සමාජයක් හැඩගස්වා සමාජයේ වෙසෙන මිනිසුන් රජයේ ධර්මය අනුව හැඩගස්වා ගැනීමට පටන් ගනී. සමාජයේ බහුවිධත්වය සුන් කොට මුළු ජනතාව ම ඒකාකාර කොට සමාජයට අලුත් ස්වරූපයක් දීමට අධිකේන්ද්‍රිතවාදී රජය තැත් කරයි. අධිකේන්ද්‍රිතවාදී විප්ලවය ඇති කරනු වස් ජනතාව ඒකාකාර ස්වරූපයකට හැඩ ගැස්වීමට ක්‍රමවත් ප්‍රචාරයක් අවශ්‍යය. එහෙයින් අධිකේන්ද්‍රිතවාදී ආණ්ඩුවක් ය‍ටතෙහි කිසියම් දෘෂ්ටියක් හෝ ධර්මයක් දවස් පතා ජනතාවගේ සිත්හි කාවද්දන්නට ප්‍රයත්න දරනු ලැබෙයි. මේ සියල්ල සලකා බලන කල්හි අධිකේන්ද්‍රිතවාදය පැරණි ආඥාදායක ආණ්ඩුක්‍රමවලට වඩා බෙහෙවින් වෙනස් බව පෙනේ. <br /> <br /> අද පවත්නා හැටියට අධිකේන්ද්‍රිතවාදී ආණ්ඩු ක්‍රමය මහේශාක්‍ය කණ්ඩායමක් මඟින් කෙරෙන පාලනයයි. කල් යත් යත් එම කණ්ඩායමේ බලය වඩාත් තහවුරු වෙයි.<br /> <br /> (සංස්කරණය:1963)<br /> [[ප්‍රවර්ගය:අ]]</div>

පරිපාලක http://encyclopedia.gov.lk/si_encyclopedia/index.php?title=%E0%B6%85%E0%B6%B0%E0%B7%92%E0%B6%9A%E0%B7%80%E0%B7%8F%E0%B6%AF%E0%B6%BA&diff=1539 2023-06-05T08:48:26Z

<p>පරිපාලක: 'වාදවිවාද බ.' යොදමින් නව පිටුවක් තනන ලදි</p> <hr /> <div>වාදවිවාද බ.</div>

පරිපාලක http://encyclopedia.gov.lk/si_encyclopedia/index.php?title=%E0%B6%85%E0%B6%B0%E0%B7%92%E0%B6%9A%E0%B7%8F%E0%B6%BB%E0%B7%92&diff=1538 2023-06-05T08:47:35Z

<p>පරිපාලක: 'අතීතයෙහි ඉන්දියාවේ ද ලංකාවේ ද ආණ්ඩු යටතේ සේවය...' යොදමින් නව පිටුවක් තනන ලදි</p> <hr /> <div>අතීතයෙහි ඉන්දියාවේ ද ලංකාවේ ද ආණ්ඩු යටතේ සේවය කළ උසස් නිලධාරි කොටසකි. ඇතැම් යුගයන්හි දී අධිකාරිවරුන් රජයේ පාලනාංශවල ප්‍රධානීන් හැටියට ද සමහර යුගයන්හි දී යුද්ධ හමුදාවේ නායකයන් වශයෙන් ද කිසිවිටෙක දෙපරිද්දෙන් ම ද සේවය කොට ඇති බව පෙනේ.<br /> <br /> කෞටිල්‍යාචාරීන් අධිකරණය නමින් හඳුන්වන්නේ රජයේ කාර්යාංශයකි හෙවත් දෙපාර්තමේන්තුවකි. දෙපාර්තමේන්තුවක ප්‍රධානියා අධිකාර හෙවත් අධිකාරි නම් වේ. නව වන ශතවර්ෂයේ ආරම්භ වූ චෝළ අධිරාජ්‍යයේ පාලන ක්‍රමය යටතේ දකුණු ඉන්දියාවේ සිටි උසස් නිලධාරීන් කොටසක් හැඳින්වුණේ ද අධිකාරි යනුවෙනි. චෝළ පාලන ක්‍රමය යටතේ අධිකාරි කෙනකුට යුද්ධ හමුදාවේ මෙන් ම රාජ්‍ය පාලනයේ කටයුතු ද විශේෂයක් නොමැතිව ඉටු කරන්නට පැවරී තිබිණි. මේ අධිකාරිවරුන් ඔටුනු නොපලන් රජවරුන් වැනි වූ බව ද ඔවුන්ට සෑම රාජකීය සම්මානයක් ම ලැබුණු බව ද ඔට්ටකූට්ටන් විසින් තක්කයාගප්පරණී නම් ග්‍රන්ථයට කරන ලද ටීකාවෙහි සඳහන් වෙයි. ඉන්දියාවේ විජයනගර් රාජ්‍යය (1336-1684) යටතේ ද අධිකාරි තනතුර පැවතිණ. මෙහි අධිකාරීන් වශයෙන් හැඳින්වුණේ නගරපාලකවරුන් හා ග්‍රාම පාලකවරුන්ය.<br /> <br /> අධිකාරි ධුරය කවර කලක ලංකාවේ ආරම්භ වී දැයි නිශ්චය වශයෙන් කිව නොහැකිය. අනුරාධපුර යුගයේ අවසාන හරියේ දී රජයේ කාර්යාංශයක හෝ යුද්ධ හමුදාවෙහි හෝ නායකත්වය දැරූවන් අධිකාරි නමින් හැඳින්වුණු බව පෙනේ. තමන් නායකත්වය දැරූ කාර්යාංශයේ හෙවත් අධිකාරියේ නමින් ම ඔවුන් එකල හැඳින්වුණු බව සිතිය හැකිය. සීගිරි පද්‍යයක් ලියූ නක්කමාඩම්බියා නමැති දාස අධිකාරියකු ගැන සීගිරි පද්‍යයක සඳහන් වෙයි. නක්කමාඩම්බියා දාසයන්ගේ හෝ දාසයන් පිළිබඳ අධිකාරියක හෝ ප්‍රධානයා වන්නට ඇතැයි අනුමාන කළ හැකිය. සිව්වන කාශ්‍යප (896-913) රජුගේ කාලයට අයත් සෙල් ලිපියක උතුර් පාඬි රදුන් නම් දෙමළ අධිකාරියකු ගැන කියැවෙයි. මොහු දෙමළ භටහමුදාවක නායකයා වන්නට ඇතැයි සිතේ. <br /> <br /> පොළොන්නරු යුගයේ දී අධිකාරි තනතුරු කිහිපයක් ම පැවැති බවට සාක්ෂ්‍ය ඇත. සේන හා මහින්ද යන නම්වලින් හැඳින්වුණු අධිකාරීන් දෙදෙනකු මහපැරකුම්බා (1153-1186) රජු යටතේ සිටි බව චූළවංසයෙහි සඳහන් වෙයි. රාමඤ්ඤ දේශයට විරුද්ධව මහාපරාක්‍රමබාහු රජු විසින් ‍යවන ලද යුද සෙනඟ භාරව ගිය ආදිච්ච නමැති සෙනෙවියා ද මානාවුලු නුවර රාජධානිය කරනු පිණිස පැරකුම්බා මහ රජහු විසින් යවන ලද්දාවූ රක්ඛ සෙනෙවියා ද දමිළාධාකාරීන් බව චූළවංසයෙහි එන විස්තරයෙන් පෙනේ. මේ රජුගේ කාලයට අයත් යයි සැලකෙන ගලපාත සෙල් ලිපියෙහි ද කහම්බල් කුළු මින්දල් නමැති දෙමළ අධිකාරියකු ගැන කියැවෙයි. මහාපරාක්‍රමබාහු රජු සමයේ සිටි ප්‍රධාන නිලධාරීන් ගැන නිකාය සංග්‍රහයෙහි සඳහන් වන තැන &quot;අධිකාර&quot; තනතුරට දී ඇත්තේ ප්‍රථම ස්ථානයයි. සෙනෙවිරත් ඈපා මාපා ආදීන්ගේ නම් සඳහන් කොට ඇත්තේ &quot;අධිකාර&quot; තනතුරට පසුවයි. ලංකාඅධිකාරි යන නමින් හැඳින්වුණු යුද්ධ හමුදා අධිකාරි පදවි‍යක් ද පොළොන්නරු යුගයේ දී පැවතිණ. මහා පරාක්‍රමබාහු රජුගේ යුද්ධ හමුදාවේ නායක පදවි දැරූ කිත්ති හා රක්ඛ යන නම්වලින් හැඳින්වුණු ලංකාධිකාරීන් දෙදෙ‍නකු ගැන චූළවංසයේ සඳහන් වෙයි. ලංකාධිකාර ලොලු පැලෑකුළු ලොකෙනා වන් නමැති සෙනෙවියකු ගැන නිශ්ශංකමල්ල (1187-1196) රජුගේ දොරටියාව සන්නසෙහි කියැවෙයි. ලංකාධිකාර ලොලු පැලෑකුළු දුන්නැවි අබෝනාවන් නමැත්තකු ගැන හා ලංකාධිකාර ලොලු පැලෑකුළු බුදල්නාවන් ගැන සාහසමල්ල (1200-1202) රජුගේ පොළොන්නරු පුවරු ලිපියෙහි සඳහන් වෙයි. කල්‍යාණවතී (1202-1209) රැජිනගේ රුවන්මැලි දාගැබ පුවරු ලිපියෙහි සඳහන් වන &quot;ලංකාධිකාර කොටදනවු දෙවල්නාවන්&quot; එම රැජිනගේ සේනාපතියෙකැයි සිතිය හැකිය. ලංකාධිකාරීවරුන් එකල යුද්ධ හමුදාවේ උසස් තනතුරු දැරූ බව නිශ්චය වශයෙන් ම කිවහැකි නමුත් ඔවුන්ට ඉන් පිටත කවර කාර්‍ය්‍යයන් පැවරී තුබුණේ ද යන්න නිගමනය කළ හැකි නොවේ. <br /> <br /> පොළොන්නරු යුගයෙන් පසු කාලවල දී ද දමිළාධිකාරී හා ලංකාධිකාරී යන තනතුරු පැවැති බවට සාක්ෂ්‍ය ඇත. ලංකාධිකාර හා දෙමළාධිකාර යන තනතුරු දෙක ගැන ධර්මසේන හිමියන්ගේ සද්ධර්මරත්නාවලියෙහි ද සඳහන් වෙයි. ගම්පොළ යුගයේ දී මේ නිලධාරියා ලංකාධිකාරි ලක්ධිවු හෝ ලක්දිවු අධිකාරි යනුවෙන් හඳුන්වා ඇති බව පෙනේ. පස්වන පරාක්‍රමබාහු (1344-1359) රජුගේ හපුගස්තැන්න සෙල්ලිපියෙහි සිවල්කොළු ලක්ධිවු නම් වූ අධිකාරියකු ගැන සඳහන් වෙයි. තුන්වන වික්‍රමබාහු (1356-1374) රජුගේ ගම්පොළ විගුලවත්ත සෙල්ලිපියෙහි ද සිවල්කොළු ලක්දිවු අධිකාරියකු ගැන කියැවෙයි. මේ යුගයේ දී ලංකාධිකාරි යන්නට මුලින් &quot;සේනා&quot; යන්නක් ද එකතු කොට &quot;සේනාධලංකාධිකාරි&quot; යනුවෙන් ද අධිකාරියකු හඳුන්වා ඇත.<br /> <br /> පොළොන්නරු යුගයේ අවසාන හරියේ සිට අධිකාරිවරුන්ගේ තත්ත්වය හා බලය වැඩි වන්නට වූ බව සිතිය හැකිය. මේ කාලයේ සිට රජුගේ එක් අධිකාරියකු යුද්ධ හමුදාවේ සේනානායක පදවියට පමණක් නොව රටේ අගමැති පදවියට ද පත් කරන ලද බව පෙනේ. ලංකාධිකාරි ලොලු පැලෑකුළු අබෝනාවන් සාහසමල්ල රජුගේ සේනා නායක තනතුරට පත්වූවා පමණක් නොව ඔහුගේ අගමැති හැටියට ද පත් කරන ලද බව සාහසමල්ල රජුගේ පොළොන්නරු පුවරු ලිපියෙන් ඔප්පු වේ. කෝට්ටේ යුගයේ දී ද අධිකාරින් රටේ උසස් තනතුරු දැරූ බව පෙනේ. හවැනි පරාක්‍රමබාහු රජුගේ කාලයේ දී සිටි වික්‍රමසිංහ නමැති අධිකාරි කෙනකු ගැන සඳහන් වෙයි. ඔහු එකල රටේ අගමැති ධුරය ද සන්හස් නිලය හා භාණ්ඩාගාර නායක ධුරය ද දැරූ බව හංස සන්දේශයේ එන විස්තරයෙන් පෙනේ. <br /> කෝට්ටේ යුගයෙන් පසු අධිකාරි තනතුර අධිකාරම් හෙවත් අදිකාරම් (බ.) වශයෙන් වෙනස් වූ බව පෙනේ. මහනුවර සමයේ දී පාලන බලතල අතින් අධිකාරම් දෙවැනි වූයේ රජුට පමණකි.<br /> අදිකාරි නමින් හැඳින්වෙන පෙළපත් නාමයක් ද ලංකාවේ ඇතැම් පළාත්වල ඇත. පැරණි අධිකාරි තනතුර හා මේ පෙළපත් නාමය අතර ඇති සම්බන්ධය කුමක් දැයි යන්න නිශ්චය වශයෙන් කීමට සාක්ෂ්‍ය නැත. <br /> <br /> (සංස්කරණය:1963)<br /> [[ප්‍රවර්ගය:අ]]</div>

පරිපාලක http://encyclopedia.gov.lk/si_encyclopedia/index.php?title=%E0%B6%87%E0%B6%B8%E0%B7%8A._%E0%B7%81%E0%B7%8A%E2%80%8D%E0%B6%BB%E0%B7%93_%E0%B6%BB%E0%B6%B8%E0%B7%8A%E0%B6%B8%E0%B6%AB%E0%B7%8A%E0%B6%A9%E0%B6%BD&diff=1537 2023-06-05T08:42:02Z

<p>පරිපාලක: 'Ph.D., ලංකා විශ්වවිද්‍යාලයේ සිංහල අංශයේ කථිකාචාර...' යොදමින් නව පිටුවක් තනන ලදි</p> <hr /> <div>Ph.D., ලංකා විශ්වවිද්‍යාලයේ සිංහල අංශයේ කථිකාචාර්ය</div>

පරිපාලක http://encyclopedia.gov.lk/si_encyclopedia/index.php?title=%E0%B6%85%E0%B6%B0%E0%B7%92%E0%B6%9A%E0%B6%BB%E0%B6%AB_%E0%B7%83%E0%B6%B8%E0%B6%AE&diff=1536 2023-06-05T08:40:40Z

<p>පරිපාලක: 'භික්ෂූන් අතර පැන නඟින කරුණු සතරක් &quot;තීරණය කටයුත...' යොදමින් නව පිටුවක් තනන ලදි</p> <hr /> <div>භික්ෂූන් අතර පැන නඟින කරුණු සතරක් &quot;තීරණය කටයුතු වූ කරුණු&quot; යන අර්ථයෙන් &quot;අධිකරණ&quot; නමින් ව්‍යවහාර වේ. ඒ කරුණු ‍සතර නම්-<br /> <br /> (1) අටළොස් වැදෑරුම් විවාදයන් අතුරෙන් එක්තරා විවාදයක් (විවාදාධිකරණං),<br /> <br /> (2) යම්කිසි භික්ෂුවකගේ සීලය බිඳිණැයි කියා හෝ ආචාරය කැඩිණැයි කියා හෝ දෘෂ්ටිය මිථ්‍යාවකැයි කියා හෝ අජීවය අශුද්ධ යැයි කියා හෝ තව කෙනකුන් විසින් කරනු ලබන චෝදනාවක් (අනුවාදාධිකරණං),<br /> <br /> (3) යම්කිසි භික්ෂුවක් අවන් පාරාජිකාදි ඇවැතක් (ආපත්තාධිකරණං),<br /> <br /> (4) &quot;අපලොකන&quot; ආදි විනයකර්මයක් (කිච්චාධිකරණං) යන මේයි. මෙම සතර අධිකරණයන් සමථයකට පත් කිරීමේ හෙවත් සන්හිඳුවාලීමේ ක්‍රම සතක් තිබේ. ඒවා &quot;අධිකරණ සමථ&quot; යනුවෙන් ව්‍යවහාර වෙයි. ඒ අධිකරණ සමථ සත නම් : සම්මුඛා විනය, සතිවිනය, අමුළ්හවිනය, පටිඤ්ඤාතකරණ, යෙභුය්‍යසිකා, තස්සපාපිය්‍යසිකා, තිණවත්ථාරක යන මේය. එහි -<br /> <br /> (i) උපන් අධිකරණයක් සන්හිඳුවාලීමට තරම් ප්‍රබල වූ ද සමඟි සම්පන්න වූ ද කාරක සංඝයා ලැබීම (සඞ්ඝසම්මුඛතා),<br /> <br /> (ii) සන්හිඳුවීමට තිබෙන කරුණ සත්‍යයක් වීම (ධම්මසම්මුඛතා),<br /> <br /> (iii) සන්හිඳුවාලිය යුතු ආකාරයට ම - හරියට ම විනයානුකූලව - සන්හිඳුවීම (විනයසම්මුඛතා),<br /> <br /> (iv) ප්‍රස්තුත කරුණ හා සම්බන්ධ පුද්ගලයන් ඉදිරිපත්ව සිටීම (පුග්ගලසම්මුඛතා) යන මේ සතර අවශ්‍යතාවන් හමුවීමෙන් අධිකරණයක් සමථයකට පත් කිරීම සම්මුඛාවිනය නමි.<br /> <br /> දබ්බමල්ලපුත්ත තෙරුන් වැනි මහත් ස්මෘති බලයෙකින් යුත් රහතන් වහන්සේ නමකට අමූලික සීලවිපත්තියකින් චෝදනාවක් ඇති වූ කල්හි එම රහතන් වහනසේට චෝදනා කිරීම වළක්වනු සඳහා සංඝයා විසින් &quot;ඤත්තිචතුත්ථක&quot; කර්ම වාක්‍යයෙන් උන්වහන්සේට සති විනය දෙනු ලැබේ. සීලවිපත්තියකට පැමිණීමට තරම් සිහිමුළාවක් උන්වහන්සේට නැති බව සහතික කිරීම මෙහි අදහසය. සති විනය ලැබූ භික්ෂූන් වහන්සේ නමකට විරුද්ධව නැවත චෝදනාවක් ඉදිරිපත් කළ ‍හැකි නොවේ. යමෙක් චෝදනා කෙළේ නම් &quot;මේ භික්ෂුව රහත් කෙනෙකි; සංඝයා වෙතින් සති විනය ලැබූවෙකි. එබැවින් ඔබගේ කථා පිළිගන්නෝ කවුරු දැ&quot; යි කියා ඒ චෝදකයාට ම නිග්‍රහ කරනු ලැබෙයි. සති විනය දිය යුත්තේ රහතන් වහන්සේ නමකට ම පමණෙකි. ඒත් චෝදනාවක් උපන් විටක දී හා &quot;මට සති විනය දෙනු මැනවැ&quot;යි ඉල්ලා සිටිය විටක දී පමණෙකි.<br /> <br /> ගග්ග භික්ෂුව වැනි උමතුව සිටි භික්ෂුවකට සීලවිපත්ති ආදියකින් චෝදනාවක් උපන් කල්හි හෙතෙම &quot;ස්වාමිනී, මෙය මා උමතුව සිටි කල කරන ලද්දකි. නුමුළාව සිටි කලෙක කිසිසේත් මෙබන්දක් නොකෙළෙමි&quot; යි කියයි. එසේ කියද්දීත් ඕහට තව තවත් චෝදනා කරනු ලැබේ නම් එසේ චෝදනා කිරීම වළක්වනු වස් සංඝයා විසින් ඕහට &quot;ඤත්තිචතුත්ථක&quot; කර්ම වාක්‍යයෙන්, අමූළ්හ විනය දෙනු ලැබේ. අමූළ්හ විනය ලැබූ භික්ෂුවකට විරුද්ධව එකරුණෙහි නැවැත චෝදනා ඉදිරිපත් කළ හැකි නොවේ. කලින් තිබුණු චෝදනාවලිනුදු හේ නිදහස්ය. මේ අමූළ්හ විනය ලබාගනු සඳහා ද චූදිතක භික්ෂුව &quot;මම උමතුව සිටියෙක්මි. දැන් අමූළ්හ (නුමුළා) වූයෙක්මි. ඒ ‍මම සංඝයාගෙන් අමූළ්හවිනය ඉල්ලා සිටිමියි කියා ඉල්විය යුතුය.<br /> <br /> ඇවැතකට පැමිණි භික්ෂුවක් මම අසුවල් ඇවැතට පැමිණියෙමි යි ප්‍රතිඥා කෙරේ නම් &quot;මින් මතුවට සංවර වුව මැනැවැ&quot;යි අවවාද කිරීම පටිඤ්ඤාතකරණ නමි. ඇවැත එළිදරවු කොට එය ඇවැතක් බව පිළිගත් කල්හි ඕහට අවවාද කිරීම යනු මෙහි අදහසයි. මෙම අවවාදය ලැබීමෙන් පසු හෙතෙම ඇවැතින් නිදහස් වේ. මෙම සමථය දේසනාගාමිනී ඇවැත් සම්බන්ධයෙන් පමණි.<br /> <br /> අටළොස් වැදෑරුම් විවාදයන් අතුරෙන් යම් විවාදයක් පැන නැඟුණු කල්හි ලහ ගැන්වීමෙන් රැස් කරන ලද සංඝයා අතර ධර්මවාදී භික්ෂූන් සංඛ්‍යාවෙන් අධික වුවහොත් එම වැඩි සංඛ්‍යාවගේ මතය අනුව තීරණය දීම යෙභූය්‍යසිකා නමි. වචනාර්ථය අනුව වැඩි දෙනාගේ මතය අනුව තීරණය කිරීම යන අරුතක් පළ වෙතත් එම වැඩිදෙනා අධර්මවාදීන් නොව ධර්මවාදීන් ම වන ලෙස ක්‍රියා කිරීම ලහ ගන්වන භික්ෂුවගේ සූරතාව විය යුතුය. අංග සම්පූර්ණ සලාක ගාහකයකු සංඝයා විසින් සම්මත කරනු ලැබූ කල්හි හෙතෙම ගූළ්හක, විවටක, සකණ්ණජප්පක යන විසින් තැනට ඔබින ලෙස ක්‍රියා කොට ලහ ගන්වයි. අධර්මවාදීන් වැඩි බව පෙනුණ හොත් ගූළ්හක (රහස්) ක්‍රමයෙන් ලහ ගන්වයි. ධර්මවාදීන් වැඩි වුවහොත් විවටක වශයෙන් (එළිපිට) ලහ ගන්වයි. අඥානයන් වැඩි බව පෙනුණහොත් සකණ්ණජප්පක වශයෙන් (කනට කොඳුරා) ලහ ගන්වයි. නිතර ම ධර්මවාදීන් වැඩිවන පිණිස හෙතෙම වගබලා ගනී. <br /> <br /> උපවාළ භික්ෂුව වැනි යම්කිසි පාපෝත්සන්න භික්ෂුවක් පාරාජිකාවකින් හෝ පාරාජිකාවට ළංවූ ඇවැතකින් හෝ චෝදනා ලැබූ කල්හි එය විසඳන්නට ගිය කල හෙතෙම පළමුකොට &quot;නෑ&quot; කියා පසුව &quot;ඔව්&quot; කියයි ද එක්කෝ පළමුකොට &quot;ඔව්&quot; කියා ඉක්බිති &quot;නෑ&quot; කියයි ද එක්කෝ විචාළ දෙය තබා අනෙකක් (අනම්මනම්) කියයි ද දැන දැන බොරු කියයි ද ඕහට සංඝයා විසින් &quot;ඤත්තිචතුත්ථ&quot; කර්මවාක්‍යයෙන් තස්සපාපිය්‍යසිකා කම්මය කරනු ලැබේ. හේ පවිටෙකැයි සම්මත කිරීම මෙහි අදහසයි. මෙසේ සම්මත කිරීමෙන් පසු ඔහුගෙන් සංඝයා වෙන් වෙයි. ඉන් පසු ඔහු හා කිසි සම්බන්ධකමක් නැත. තස්සපාපිය්‍යසිකා කම්මය කරනු ලබන්නේ &quot;ඉදින් මේ තෙම සහමුලින් සිල් නොබිඳුණු කෙනෙක් නම් නැවැත සංවරයට පැමිණ සංඝයා ක්ෂමා කරවා ගෙන ශීලය ප්‍රකෘතිමත් කර ගෙන පිරිසිදු සංඝයා අතරට තමා ඇතුළත් කරවා ගනිතැයි, නොඑසේ නම් මෙය ම මොහුගේ සස්නෙන් චුත කිරීම වෙයි&quot; යන අදහසිනි. මේ අනුව පාරාජිකාවකට නොපැමිණියෙක් වේ නම් ඕහට නැවතත් ප්‍රකෘති භික්ෂුවක් බවට පැමිණීමට ඉඩ තිබේ. ආයතිසංවරයකට පැමිණීමේ සිතක් නැත්නම් හෙතෙම සදහට ම සංඝයාගෙන් වෙන්වෙයි. ඒ කවරක් වුව ද කාරණය එයින් සමථයට පැමිණෙයි.<br /> <br /> භික්ෂූන් දෙපක්ෂයක්ව අන්‍යෝන්‍යයන්ට විරුද්ධව අඬදබර කරමින් නොයෙක් නොහොබනා දෑ කියා කර ගනිමින් කලක් වැස පසුව ලජ්ජීධර්මයට පැමිණි කල්හි &quot;අපි දැන් එක එක්කෙනා අතින් සිදුවූ වැරැදිවලට උනුනට චෝදනා කරමු නම් එය දරුණු කලකෝලාහලයකට හැරෙනු ඇතැ&quot;යි කියා අන්‍යෝන්‍යයනට චෝදනා කිරීමේ ආදීනව සලකත් නම් එකල දෙපක්ෂයේ ම සංඝයා එක් රැස්ව &quot;ඤත්තිචතුත්ථ&quot; කර්මවාක්‍යයෙන් තිණවත්ථාරක කර්මය කරනු ලැබේ. &quot;තිණවත්ථාරකය&quot; යනු තණ ඇතිරියයි. මළමුත්‍රාදියෙන් අපවිත්‍ර වූ තැනක් තණකොළ අතුරා වසාලන්නාක් මෙන් සියලුදෙනාගේ ම ඇවැත් නැවත මතු නොකරන සේ වසා දැමීමය යනු මෙහි අදහසයි. තිණවත්ථාරක කර්මයෙන් අහෝසි වන්නේ පාරාජිකා, සංඝාදිසේස හා ගිහීන්ට ආක්‍රෝශ කිරීම නිසා අවදින ඇවැත් හැර සෙසු ඇවැත් පමණකි. <br /> <br /> මෙසේ සංඝයා අතර පහළවන චතුර්විධ අධිකරණයන් සන්හිඳුවාලීම පිණිස මෙම සප්තාධිකරණ ශමථ ධර්මයෝ පනවන ලද්දාහු වෙති. <br /> <br /> මීට අනතුරු ව සලකා බැලිය යුත්තේ කවර කවර අධිකරණ විශේෂයෝ කවර කවර ශමථ විශේෂයන්ගෙන් සන්හිඳීමට පැමිණෙත් ද යන්නය. ඒ පිළිබඳ විනිශ්චය සැකෙවින් මෙසේය:-<br /> <br /> විවාදාධිකරණය සම්මුඛාවින‍යයෙන් ද යේභූය්‍යසිකාවෙන් ද සන්හි‍ඳෙයි. අනුවාදාධිකරණය වූකලී සම්මුඛාවිනය, සතිවිනය, අමූළ්හවිනය, තස්සපාපිය්‍යසිකා යන සතර අතුරින් යම්කිසි සමථ ක්‍රමයකින් සන්හි‍ඳෙයි. ආපත්තාධිකරණය සම්මුඛාවිනය, පටිඤ්ඤාතකරණ, තිණවත්ථාරක යන සමථයන්ගෙන් සන්හිඳීමට පැමිණේ. කිච්චාධිකරණය සම්මුඛාවිනයෙන් පමණක් ම සමථයට පැමිණෙයි. <br /> <br /> අධිකරණ සමථයන් පිළිබඳ විස්තර කථා චුල්ලවග්ග පාළියෙහි සමථක්ඛන්ධකයෙන් ද පරිවාර පාළියෙහි කම්මවග්ගයෙන් ද ඒ දෙතැන සම්බන්ධ සමන්තපාසාදිකා විස්තරකථාවලින් හා කඞ්ඛා විතරණියෙහි සමථකාණ්ඩ වර්ණනාවෙන් ද දත හැකි වේ. <br /> <br /> කර්තෘ:[[ඇම්. ශ්‍රී රම්මණ්ඩල]]<br /> <br /> (සංස්කරණය:1963)<br /> [[ප්‍රවර්ගය:අ]]</div>

පරිපාලක http://encyclopedia.gov.lk/si_encyclopedia/index.php?title=%E0%B6%B4%E0%B7%8A%E2%80%8D%E0%B6%BB%E0%B7%92%E0%B6%B1%E0%B7%8A%E0%B7%83%E0%B7%8A_%E0%B6%9C%E0%B7%94%E0%B6%AB%E0%B7%83%E0%B7%9A%E0%B6%9A%E0%B6%BB&diff=1535 2023-06-05T08:33:34Z

<p>පරිපාලක: 'B.A., ලංකා ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණයේ අධිනීතිඥ' යොදමින් නව පිටුවක් තනන ලදි</p> <hr /> <div>B.A., ලංකා ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණයේ අධිනීතිඥ</div>

පරිපාලක http://encyclopedia.gov.lk/si_encyclopedia/index.php?title=%E0%B6%85%E0%B6%B0%E0%B7%92%E0%B6%9A%E0%B6%BB%E0%B6%AB_%E0%B6%86%E0%B6%B0%E0%B7%8F%E0%B6%BB_(%E0%B6%B1%E0%B7%93%E0%B6%AD%E0%B7%92_%E0%B6%86%E0%B6%B0%E0%B7%8F%E0%B6%BB)&diff=1534 2023-06-05T08:30:30Z

<p>පරිපාලක: 'යනුවෙන‍් හැඳින්වෙනුයේ නීතිඥ ගාස්තු ගෙවීමට තර...' යොදමින් නව පිටුවක් තනන ලදි</p> <hr /> <div>යනුවෙන‍් හැඳින්වෙනුයේ නීතිඥ ගාස්තු ගෙවීමට තරම් වත් පොහොසත්කමක් නැති දුප්පත් අයට අධිකරණය හමුවෙහි දී සිය අයිතිවාසිකම් රැක ගැනීම සඳහා නොමිලයේ හෝ අධික නොවන ගාස්තුවක් පිට හෝ නීතිඥයන්ගේ සේවය හා නීති උපදෙස් ලබාදීමයි. <br /> <br /> ශිෂ්ට සම්මත සමාජයේ හැම පුද්ගලයකුගේ ම ජිවිතය, නිදහස හා සෙසු අයිතිවාසිකම් රැකෙනුයේ ඒ ඒ සමාජයේ පිළිගත් නීති සමුදායක් අනුවය. නීතිය හමුවේ හැම පුද්ගලයකුම ම සමාන බවත් සමාන අයිතවාසිකම්වලට හිමි බවත් අවිවාදයෙන් පිළිගනු ලැබේ. මේ සමානත්වය මූලික මානුෂික අයිතිවාසිකමක් වශයෙන් විවිධ අන්තර්ජාතික සාකච්ඡා සම්මේලනයන්හි දී සම්මතය ලැබූ සිද්ධාන්තයකි. වර්ෂ 1948 මානව අයිතිවාසිකම් පිළිබඳ සමස්ත ලෝක ප්‍රකාශනයේ සහ වර්ෂ 1950 මානව අයිතිවාසිකම් හා මූලික නිදහස රැකීම පිළිබඳ යුරෝපීය සම්මේලනයේ දී ද මේ සිද්ධාන්තය අවධාරණයෙන් පිළිගන්නා ලදි. <br /> <br /> සිද්ධාන්තයක් වශයෙන් අවිවා‍දයෙන් හා අවධරණයෙන් පිළිගැනුණ ද, මෙකරුණ ක්‍රියාවට නැංවීමේ දී යුක්තිය පසිඳන්නා වූ ද නීතිය විග්‍රහ කරන්නා වූ ද අයිතිය තීරණ කරන්නා වූ ද අධිකරණශාලාවන්හි දී මනුෂ්‍යයාගේ සමානාත්වය කෙතරම් දුරට සැබවක් දැයි විපරම් කළ යුතුය. එංගලන්තයේ විශිෂ්ට විනිශ්චයකාරවරයකු හා සාමිවරයකු ලෙස පිළිගත් ඇට්කින් සාමිවරයා එරටේ අධිකරණශාලා ගැන කදිම විග්‍රහයක් කරමින් &quot;අපේ රටේ යුක්තිය පසිඳන අධිකරණ ශාලා ඕනෑ ම කෙනකුන්ට ඇතුළු විය හැකි ටරිට්ස් හෝටලය හා සමානය&quot; යි වරක් පැවසීය. ඔහු මෙයින් අදහස් කෙළේ ඕනෑ ම රටවැසියකුට උසස් ම අධිකරණ ආයතනයේ පිහිට පැතීමට අවකාශ ඇති නමුත් සැබවින් ම එම පිහිට ලබා ගත හැකි වන්නේ වත්පොහොසත්කම් ඇති අයට පමණක් බවයි. අධිකරණ ආධාර වූකලී සුපරිශුද්ධ සිද්ධාන්තයක් වූ නීතියේ සාධාරණත්වය, අපක්ෂපාතිත්වය හා සමානත්මතාව අධිකරණ ශාලාවන්හි දී දිනපතා උරගා බැලීමේ දී බොහෝ විට මතුවී පෙනෙන අසාධාරණකම්, පක්ෂපාතකම් හා අයුතු ක්‍රියා නමැති කිලුට හැකි තරම් දුරට සඟවා වසා ගනු සඳහා අතලොස්සක් දෙනා ගන්නා වැර වෑයමක ප්‍රතිඵලයකි. ධනවාදී සමාජයේ අන් හැම තැනක දී මෙන් ම නීති සංස්ථාවන් හමුවේ දීත් දුප්පත්-පොහොසත් භේදය කැපී පෙනෙන බැවින් හැකි පමණින් එම භේදය වළකා වත්කමක් නැති දුප්පතාට අයුක්තියක් අසාධාරණයක් නොසිදුවන තැනට වග බලා ගැනීම අධිකරණ ආධාර ක්‍රමයේ පරමාර්ථයයි.<br /> එංගලන්තයේ හත්වැනි හෙන්රි රජු සමයේ දී දිළින්දන්ට අධිකරණාධාර සැපයීමේ ක්‍රමයක් පැවැතිණ. අකර්මණ්‍ය බවට පත් මේ ක්‍රමය 1883 සහමුලින් ම අහෝසි කරන ලදි. අනතුරුව 1914 දී නීති ආධාර ක්‍රමයක් ක්‍රියාවෙහි යෙදවීමට තැත් කළ ද, සිය කැමැත්තෙන් ආධාර දීමට ඉදිරිපත් වූ නීතිඥයන්ගේ සංඛ්‍යාව ප්‍රමාණවත් නුවූ බැවින්. 1926 දී ප්‍රථම වරට රජයේ ආධාර මුදලක් ද පිරිනමා මේ කාර්යය ලන්ඩන්හි නීතිඥ සංගමයට පවරන ලදි. 1948 දී නිකුත් කළ ධවල පත්‍රිකාවක නිර්දේශය පරිදි &quot;සුළු මිනිසාගේ ප්‍රඥප්තිය&quot; ලෙස එවකට සිටි ඇටෝර්නි ජනරාල් සර් හාට්ලි ෂෝක්‍රොස් විසින් හඳුන්වන ලද වර්ෂ 1949 ඉංග්‍රීසි නීති ආධාර හා උපදෙස් පනත මගින් එරටේ අධිකරණාධාර ක්‍රමය නීතිගත කරන ලදි.<br /> <br /> ඇමෙරිකාවෙහි නීති ආධාර සැපයීම ඇරඹුණේ 1876 නිව්යෝක් නුවර ජර්මන් සංගමයේ සාමාජිකයන් විෂයෙහිය. ජර්මන් ජාතිකයන්ට පමණක් සීමා වූ එය 1890 වන විට ජාති භේදයෙන් තොරව පොදුවේ අධිකරණාධාර සපයනදේශව්‍යාප්ත ව්‍යාපාරයක් බවට පත්විය. නීතිඥ සංවිධාන මගින් මිස මෙහිලා රජයේ මැදහත්වීමක් නැත. වර්ෂයකට 3,50,000ක් පමණ දෙනා එමගින් ආධාර ලබති.<br /> ඉන්දියාවේ ද මේ දක්වා රජයේ ආධාරයක් හෝ මැදහත්වීමක් සහිත නීති ආධාර ක්‍රමයක් සකස් වී නැත. ඉන්දියාවේ නීති කොමිසමේ නිර්දේශ මේ අඩුපාඩුව ගැන සලකා බලා එවැන්නක අවශ්‍යතාව පැහැදිලි කර ඇත. නීතිඥ මණ්ඩල මගින් සංවිධානය වූ අධිකරණාධාර ක්‍රම කිහිපයක් නවදිල්ලිය, බොම්බාය, බටහිර බෙංගාලය ආදි පෙදෙස්වල ක්‍රියාවේ යෙදේ. <br /> <br /> ලංකාවේ නීති ආධාර ක්‍රමය ආරම්භ වූයේ ලංකා නීති සංගමයේ මෙහෙයීම පිට 1958 දී ය. නීති සංගමයේ උපදේශක සභාවක් මගින් පාලනය වන මේ ආධාර ක්‍රමයේ පරමාර්ථය වනුයේ රටේ සෑම තැන ම නීති ආධාර ලබාගැනීමේ පහසුව සැලසීම, ගොඩපෙරකදෝරුවන්ගේ කරදරය සම්පූර්ණයෙන් මැඩලීම, සමාජයේ ධනහීන අසරණ පක්ෂය වෙනුවෙන් නීතිය බල පවත්වන්නේ කෙසේ දැයි මැනැවින් නිරීක්ෂණය කිරීම, මේ පන්තියේ අයට ඔවුන්ගේ නීති අයිතිවාසිකම් රැක ගැනීම සඳහා උපදෙස් දීම හා පිළිවෙත් යෙදීමත්ය. නීතිඥයකුගේ සේවය සඳහා ගාස්තු ගෙවිය නොහැකි නඩු කියන්නන්ට නීති උපදෙස් දීම, ලියකියවිලි ලියාදීම හා ඔවුන් වෙනුවෙන් උසාවිවල පෙනී සිටීම දැනටමත් මේ ක්‍රමය යටතේ ලද හැකි ආධාරයි. මේ ක්‍රමය අනුව යමකුට ආධාර දෙනු ලබන්නේ ඔහුගේ පවුලේ මුළු ආදායම මසකට රු. 150 කට නොවැඩි නම්, නඩුවක පාර්ශ්වකරුවකු වීමට සුදුස්සෙක් නම්, නීති ආධාර ලබා ගැනීමට නුසුදුස්සෙක් නොවේ නම් පමණකි.<br /> <br /> නීති සංගමයේ නීති ආධාර ලබා ගත හැකි වන්නේ නඩත්තුව ඉල්ලා කාන්තාවන් මහේස්‍රාත් උසාවියේ පවරන ලද නඩුවලදීත්, හබෙයාස්කෝපුස් ආඥාවන්හි දීත් රික්වැස්ට්, දිස්ත්‍රික් හා ඇපැල් උසාවිවල සිවිල් නඩුවල දීත් පමණකි. බෙදුම් නඩු, බූදල් නඩු, උගස්කර, අපහාස, වන්දි නඩු හා වස්තු භංගත්වය පිළිබඳ නඩුවලට නීති ආධාර සපයනු නොලැබේ. එහෙත් ඕනෑ ම විෂයයක් පිළිබඳව උසාවියෙන් බැහැරව නීති උපදෙස් හා සමාදාන කිරීමේ සේවය ලබාගත හැකිය. සිය කිමැත්තෙන් සේවය සඳහා ඉදිපත් වූ නීතිඥ නාම ලේඛනයකින් තමන් කැමති නීතිඥයකු තෝරා ගැනීමට ද පහසුකම් ඇත. මේ ආධාර ක්‍රමය ක්‍රියාත්මක කළ මුල් වර්ෂය තුළ දී නීති සංගමයේ ආධාර පතා 726 දෙනෙක් ඉදිරිපත් වූහ. ඉන් 174ක් නුසුදුස්සන් වූ අතර 339 දෙනෙක් ම නීතිඥ සහාය ලැබූහ.<br /> <br /> ස්කොට්ලන්තය, ජර්මනිය, නෝර්වේ, ස්වීඩන්, ස්විට්සර්ලන්තය හා ටැන්ජියර් ද අධිකරණ ආධාරය නමැති වරප්‍රසාදය ලද හැකි අනික් රටවල් වේ.<br /> <br /> කර්තෘ:[[ප්‍රින්ස් ගුණසේකර]]<br /> <br /> (සංස්කරණය:1963)<br /> [[ප්‍රවර්ගය:අ]]</div>

පරිපාලක http://encyclopedia.gov.lk/si_encyclopedia/index.php?title=%E0%B6%85%E0%B6%B0%E0%B7%92%E0%B6%9A%E0%B6%BB%E0%B6%AB&diff=1533 2023-06-05T08:12:51Z

<p>පරිපාලක: 'භික්ඛු භික්ඛුනී සාමණේර සාමණේරී සික්ඛමානා යන...' යොදමින් නව පිටුවක් තනන ලදි</p> <hr /> <div>භික්ඛු භික්ඛුනී සාමණේර සාමණේරී සික්ඛමානා යන පස්සහධැමියන්ගේ පා-සිවුරු ආදිය පිළිබඳව පවත්නා විනිශ්චය ව්‍යවහාර‍ය බෞද්ධ සමයාගත අධිකරණ නමි. විනයට පැමිණ ගිහීන්ගේ නඩු විනිශ්චය පිළිබඳ ව්‍යවහාරය &quot;අට්ටකම්ම&quot; නම් වෙයි. විනයෙහි භික්ෂූන් පිළිබඳව පවත්නා අධිකරණ සතරෙකි. 1. විවාදාධිකරණ 2. අනුවාදාධිකරණ 3. ආපත්තාධිකරණ 4. කිච්චාධිකරණ කියායි. සම්මුඛාවිනය ආදි සත්වැදෑරුම් සමථයන් ගෙන් සන්හිඳුවිය යුතුය යන අර්ථයෙන් විවාදාදිය අධිකරණ නම් වෙයි.<br /> <br /> 1. &quot;අදහම් දහමැ&quot;යි දැක්වීම ආදි අට‍ළොස් වැදෑරුම් භේදකර වස්තූන් හේතුකොටගෙන විවාද කරන මහණුන්ගේ යම් විවාදයෙක් වේ නම් එය විවාදාධිකරණයයි.<br /> <br /> 2. සීලවිපත්ති, ආචාරවිපත්ති, දිට්ඨිවිපත්ති, ආජීවවිපත්ති යන සතර වැදෑරුම් විපත්තීන් අතුරෙන් එකෙකින් පරිභව කොට කථා කරන භික්ෂූන්ගේ ගැරැහීම ද චෝදනා ද අනුවාදාධිකරණ නම් වෙයි.<br /> <br /> 3. පාරාජික සඞ්ඝාදිසේස පාචිත්තිය පාටිදේසනීය දුක්කට යන මාතිකා (ප්‍රාතිමෝක්ෂ) යෙහි ආපස් ආපත්තිස්කන්ධය ද, විභඞ්ගයෙහි ආ ථුල්ලච්චය දුබ්භාසිත යන ආපත්තිස්කන්ධ දෙක දැයි සප්තාපත්ති ස්කන්ධයන් (ඇවැත් කොටස් සත) ආපත්තාධිකරණ නම් වෙයි.<br /> <br /> 4. සඞ්ඝයා පිළිබඳ වූ අපලෝකනකම්ම ඤත්තිකම්ම ඤත්තිදුතියකම්ම ඤත්තිචතුත්ථකම්ම යන සතර වැදෑරුම් කර්මයන් (කර්මාකර්ම විනිශ්චය බ.) සිදුකිරීම කිච්චාධිකරණ නම් වේ. මෙකී චතුර්විධ අධිකරණයන් සඳහා සර්වඥයන් වහන්සේ විසින් සප්තවිධ අධිකරණසම‍ථයෝ (බ.) වදාරන ලද්දාහුය.<br /> <br /> එහි විවාදාධිකරණය සම්මුඛාවිනය යෙභුය්‍යසිකා යන සමථ දෙකින් ද අනුවාදාධිකරණය සම්මුඛා විනය සතිවිනය අමුළ්හවිනය තස්සපාපිය්‍යසිකා යන සතරසමථයෙන් ද ආපත්තාධිකරණය සම්මුඛා විනය පටිඤ්ඤාතකරණ තිණවත්ථාරක යන තුන් සමථයෙන් ද කිච්චාධිකරණය එක් මැ සම්මුඛා විනයෙන් ද සන්හිඳීමට පැමිණේ. <br /> <br /> (සංස්කරණය:1963)<br /> [[ප්‍රවර්ගය:අ]]</div>

පරිපාලක http://encyclopedia.gov.lk/si_encyclopedia/index.php?title=%E0%B6%A2%E0%B7%93.%E0%B6%A9%E0%B7%93.%E0%B6%9A%E0%B7%9A._%E0%B6%B1%E0%B7%8F%E0%B6%B1%E0%B7%8F%E0%B6%BA%E0%B6%9A%E0%B7%8A%E0%B6%9A%E0%B7%8F%E0%B6%BB&diff=1532 2023-06-05T08:10:03Z

<p>පරිපාලක: 'B.A., ලංකා විශ්වවිද්‍යාලයේ දර්ශන අංශයේ උපකථිකාච...' යොදමින් නව පිටුවක් තනන ලදි</p> <hr /> <div>B.A., ලංකා විශ්වවිද්‍යාලයේ දර්ශන අංශයේ උපකථිකාචාර්ය.</div>

පරිපාලක http://encyclopedia.gov.lk/si_encyclopedia/index.php?title=%E0%B6%85%E0%B6%AF%E0%B7%8A%E0%B7%80%E0%B7%9B%E0%B6%AD%E0%B7%80%E0%B7%8F%E0%B6%AF%E0%B6%BA&diff=1531 2023-06-05T08:08:21Z

<p>පරිපාලක: 'මෙනමින් විශේෂයෙන් ම හැඳින්වෙන්නේ අද්වෛත වේදා...' යොදමින් නව පිටුවක් තනන ලදි</p> <hr /> <div>මෙනමින් විශේෂයෙන් ම හැඳින්වෙන්නේ අද්වෛත වේදාන්ත දර්ශනයයි. භාරත දේශීය දර්ශන අතුරෙන් ප්‍රධාන තැනක් ගන්නා මේ දර්ශනය ගොඩ නඟන ලද්දේ අද්වෙත දර්ශනය පිළිබඳ &quot;ආගමශාස්ත්‍ර&quot; නමැති ප්‍රමාණ ග්‍රන්ථය සැපයූ ගෞඩපාද හා උපනිෂද්, භගවත් ගීතා, වේදාන්තසූත්‍ර යනාදීන්ට හාෂ්‍ය (අටුවා) සැපයූවා වූ ද, විවේක චූඩාමණි, උපදේශ සහස්‍රී යන ග්‍රන්ථ රචනා කළා වූ ද ශංකර යන උසස් චින්තකයන් දෙදෙනා විසිනි.<br /> <br /> ක්‍රි.ව. හත්වැනි සියවසෙහි පමණ විසූ ගෞඩපාද අද්වෛත දර්ශනයෙහි ආදිම කර්තෘ වශයෙන් ගිණිය හැකි වේ. ක්‍රි. ව. අටවැනි සියවසෙහි ජීවත් වූහයි පිළිගැනෙන ශංකර මෙම දර්ශනය ඉතා පැහැදිලි ලෙස විදහා පෙන්වූ දේශකයා ලෙස හඳුන්වනු ලැබේ. ශංකරයන්ගේ කාලයෙන් පසුව විසූ පද්මපාද, විද්‍යාරණ්‍ය ආදීහු අද්වෛත දර්ශනය තවදුරටත් පොහොනිපත් කළා වූ, වැඩි දියුණු කළා වූ අය වෙත්. <br /> <br /> &quot;අද්වෛත&quot; ශබ්දය ද්විප්‍රකාරයකින් විග්‍රහ කළ හැකිය. එක් අතකින් ‍ද්වෛත භාවයක් නොමැති බව හෙවත් ද්විතයක් ‍(දෙකක්) නොමැති බව එයින් වාච්‍ය වේ. අනික් අතින් තාදාත්ම්‍යය යන අර්ථයක් එයින් කියැවේ. ද්වෛත භාවයක් නොමැත යනුවෙන් අදහස් කැරෙන්නේ අප එක් එක් කෙනකුගේ ප්‍රත්‍යග් ආත්මයත් බ්‍රහ්මත්වයත් අතර කිසිදු වෙනසක් නොමැති බවත් අප ආත්මයන් එකිනෙකට වෙනස් නොවන බවත්, අප ආත්මයන් හා බාහිර ලෝකයත් අතර ද වෙනසක් නොමැති බවත්ය. සැකෙවින් කිවහොත් ලොවෙහි අනේකත්වයක්, විවිධභාවයක් නොමැති බවයි. තාදාත්ම්‍යය යන වාස්තවික අර්ථයෙන් අදහස් කැරෙන්නේ බ්‍රහ්මත්වය පමණක් එක ම සත්‍යය බවයි. එකී වූ බ්‍රහ්මභාවයෙන් පිට සත්තාවක් නොමැති බවයි. මේ තේරුම් දෙක කාසියක දෙපැත්ත මෙන් එකිනෙකට සම්බන්ධය. මේ අර්ථ දෙකම එක්කොට කිවහොත් අද‍්වෛත යන පදයෙන් හැ‍ඟෙන්නේ ද්වෛත භාවයෙන් බැහැර වූ බ්‍රහ්මත්වය පමණක් සත්‍යය බවය.<br /> <br /> මේ අර්ථයෙහි වැටෙන අද්වෛතය ගෞඩපාදගේ හෝ ශංකරගේ නව නිර්මාණයක් නොවන බව නොකිවමනාය. අද්වෛත දර්ශනය වනාහි වේද, උපනිෂද් ආදි පැරණි ග්‍රන්ථයන්හි ගැබ්වන ආධ්‍යාත්මික පණිවුඩයේ විදහා පෑමක් පමණි. අද්වෛත වේදාන්තයේ ආදි කර්තෘන්ට වුවමනා වූයේත් පැරණි සාහිත්‍යයෙහි සැඟවී තිබුණු එම පණිවුඩය සුදුසු පරිද්දෙන් ලොවට පෙන්වීමය. ‍එසේ පෙන්වීමට වෑයම් කිරීමේ දී ඔවුන්ට එක හෙළා ම අවබෝධ වූයේ ද්වෛතය අසත්‍යය ලෙසත් අද්වෛතය සත්‍යය ලෙසත් පැරණි වෛදික සාහිත්‍යයේ සඳහන් වන බවයි. &quot;තත් ත්වම් අසි&quot; &quot;බ්‍රහ්මාස්මි&quot;, &quot;සර්වං හි එතද් බ්‍රහ්මමයම්&quot; යනාදි ශ්‍රේෂ්ඨ වාක්‍යයන්ගෙන් ප්‍රකාශ වන්නේ ද අද්වෛත දර්ශනය බව ගෞඩපාද, ශංකර ආදීන්ට සක්සුදක් සේ පෙනිණි. ඇත්ත වශයෙන් ම අද්වෛතය ගැන කියවෙන තැන් රාශියක් ම උපනිෂද් ග්‍රන්ථයන්හි දක්නට ලැබේ. <br /> <br /> ගෞඩපාදයෝ ද අද්වෛතය පරමාර්ථ සත්‍යය බව කියත්. අද්වෛතය පරමාර්ථ සත්‍යය බව විදහා පෑමේ දී ද්වෛතය අවශ්‍යයෙන් ම ප්‍රතිෂේධ කළ යුතු වෙයි. ගෞඩපාද එම කාර්‍ය්‍යය ඉතා දක්ෂ ලෙස ඉටු කරයි. අප සිත් තුළ තහවුරු වී ඇති ද්වෛත භාවය මායා මාත්‍රයක් බව සනාථ කිරීමට ගෞඩපාද උපයෝගී කරගත් කදිම උපමාව සඳහන් කළ මනායි. අප අවට ඇති මහා අවකාශය එකක් වුව ද අප නිතර භාවිතයට ගන්නා විවිධ භාජනවල අවකාශය ඒවාට සීමාව පවතී. යම් භාජනයක් බිඳුණු විට ඒ සීමාවන් තුළ පැවැති අවකාශය මහා අවකාශයට එක් වෙයි. නැතහොත් මහා අවකාශය ම වෙයි. එමෙන් ම එකිනෙකට වෙනස් යයි සලකනු ලබන ආත්මයෝ ඇත්ත වශයෙන් එක ම බ්‍රහ්මත්වයමැයි. සෑම ආත්මයක් ම පමණක් නොව සියලු දෙය ම බ්‍රහ්මත්වයයි. මේ උපමාව අනුව බලන විට &quot;මායාමාත්‍රම් ඉදම් ද්වෛතම්&quot;, &quot;සර්වං හි එතද් බ්‍රහ්මමයම්&quot; යන පාඨයන්ගේ අර්ථය පැහැදිලිව පෙනේ. ශංකරයෝ ද සියලු අනේකතාවන් වේදයට පටහැණි බවත් අද්වෛතය ම සත්‍ය බවත් ප්‍රකාශ කරති. <br /> <br /> අද්වෛත දර්ශනය සනාථ කිරීමට ප්‍රධාන මාර්ග දෙකක් ඇත. පළමුව ද්වෛතය නිෂ්ප්‍රභ කළ යුතු වේ. දෙවනුව බ්‍රහ්මත්වය සත්‍ය බව ස්ඵුට කළමනායි. මේ මාර්ග දෙක ම අද්වෛත දාර්ශනිකයන් උ‍පයෝගී කරගත් බව ඔවුන්ගේ ග්‍රන්ථ පරිශීලනය කිරීමෙන් වැටහේ. මේ කරුණු දෙක සනාථ කිරීමට යොදා තිබෙන ප්‍රධාන උපක්‍රම නම්-<br /> <br /> (අ) වෛදික හා උපනිෂද් සාහිත්‍යය නොවරදිනසුලු ශ්‍රැතියක් ලෙස ගෙන එම වේදෝක්ති අද්වෛත වාදය තහවුරු වන අන්දමට තේරුම් කිරීමත්,<br /> <br /> (ආ) තර්ක උපපත්ති මගින් අද්වෛත වාදයේ සත්‍යය විදහා පෑමට කරුණු ඔප්පු කිරීමත්ය.<br /> <br /> අද්වෛත දර්ශනය පිළිබඳ වැඩි විස්තර දතැටියන් ගෞඩපාද, රාමානුජ, ශංකර යන ලිපි බැලුව මනායි.<br /> <br /> කර්තෘ:[[ජී.ඩී.කේ. නානායක්කාර]]<br /> <br /> (සංස්කරණය:1963)<br /> [[ප්‍රවර්ගය:අ]]</div>

පරිපාලක http://encyclopedia.gov.lk/si_encyclopedia/index.php?title=%E0%B6%85%E0%B6%AF%E0%B7%8A%E2%80%8D%E0%B6%BB%E0%B7%92%E0%B6%BA%E0%B7%8F%E0%B6%B1%E0%B7%9D%E0%B6%B4%E0%B6%BD%E0%B7%8A_%E0%B7%83%E0%B6%A7%E0%B6%B1&diff=1530 2023-06-05T08:04:43Z

<p>පරිපාලක: 'ක්‍රි.ව.378 දී අද්‍රියානෝපල් නගරයේ දී විසිගොත්ව...' යොදමින් නව පිටුවක් තනන ලදි</p> <hr /> <div>ක්‍රි.ව.378 දී අද්‍රියානෝපල් නගරයේ දී විසිගොත්වරුන් සහ රෝමවරුන් අතර සිදු වූ මේ සටන යුද්ධ කටයුතු පිළිබඳ ඉතිහා‍සයේත් දේශපාලන ඉතිහාසයේත් විශේෂ සිදුවීමක් හැටියට ගණන් ගැනෙන්නකි. ම්ලේච්ඡ (හන්) ජාතීන්ගේ ආක්‍රමණයට මුහුණපෑම සඳහා ගොඩනඟා තිබුණු සියලු කොටුපවුරු මේ සටනේ දී සුනුවිසුනු වී ගියේය. රෝමවරුන් පාබල හමුදාවට වඩා අශ්වාරෝහක හමුදාවට ප්‍රධාන තැන දීමට පටන් ගත්තේ මේ සටනින් පසු ය.<br /> <br /> (සංස්කරණය:1963)<br /> [[ප්‍රවර්ගය:අ]]</div>

පරිපාලක http://encyclopedia.gov.lk/si_encyclopedia/index.php?title=%E0%B6%85%E0%B6%AF%E0%B7%8A%E2%80%8D%E0%B6%BB%E0%B7%92%E0%B6%BA%E0%B7%8F%E0%B6%B1%E0%B7%9D%E0%B6%B4%E0%B6%BD%E0%B7%8A_(%E0%B6%91%E0%B6%AF%E0%B7%93%E0%B6%BB%E0%B7%8A%E0%B6%B1%E0%B7%99)&diff=1529 2023-06-05T08:03:37Z

<p>පරිපාලක: 'මෙය තූර්කියේ අද්‍රියානෝපල් පළාතෙහි අගනුවරයි....' යොදමින් නව පිටුවක් තනන ලදි</p> <hr /> <div>මෙය තූර්කියේ අද්‍රියානෝපල් පළාතෙහි අගනුවරයි. මෙහි වර්තමාන නාමය එදිර්නෙ ය. කොන්ස්තන්තිනෝපල් නගරයේ සිට සැතැපුම් 137ක් දුරින් ටූන්ජා ගඟ මරිත් ගඟට සම්බන්ධ වන ස්ථානයෙහි ගඟ දෙපස ප්‍රදේශය මීට අයත්ය. දුම්රිය මාර්ගයෙන් නගරයට ඉතා ම ආසන්න නැව් තොට වනුයේ මරිත්සා ගඟට බටහිරින් වූ ඩිඩියා නම් වරායයි. ගංමුවදොර ඊනොස් නම් වරාය ද වේ. බෙල්ග්‍රේඩ් නගරය ඉස්තාන්බුල් නගරය සමඟ සම්බන්ධ කරන දුම්රිය මාර්ගයෙහි පිහිටි අද්‍රියානෝපල් නගරය වැදගත් දුම්රිය නැවතුම්පළකි. පටු වීථිවලින් ද ලීයෙන් තැනූ ගෙවලින් ද යුත් ඒ නගරය අපරදිග ශිෂ්ටාචාරයට වඩා පෙරදිග ශිෂ්ටාචාරයට නැඹුරු වූවකි. 1877-1878 දක්වා පැවැති යුද්ධය නිසා පිරිහී ගිය අද්‍රියානෝපල් නගරය 1885 හේ පනවන ලද බදු ක්‍රමයක් නිසා වෙළඳ මධ්‍යස්ථානයක් වශයෙන් ද පිරිහිණි. එහෙත් දැනට මෙහි සේද, කපු පිළී, හම්, බුමුතුරුණු සහ මිදි බීම පිළිබඳ ඉතා සරු වෙළඳාමක් පවතී. පට, සම්, ලොම්, සුවඳ විලවුන් හා සායම් පිළිබඳ කර්මාන්ත නගරයෙහි කෙරෙයි. තූර්කියෙහි ඉතා ම ඵලදායක මිදිවතුවලින් සමහරක් ඇත්තේ මේ අවටය.<br /> <br /> 1905 දී 80,000ක ජනගහනයක් මෙහි වූ නමුත් 1940 වන විට එය 45,680 දක්වා ද 1955 වන විට 33,591 දක්වා ද අඩුවිය. මීට හේතුව වූයේ දේශපාලන කරදර නිසා ජනයා නගරය අත්හැර යෑමය. 1945 දී ජනගහනය 68,000ක් පමණ විය. මේ නගරයෙන් පලතුරු, කපු, අමු පට, සුවඳ ආදිය පිටරට යවනු ලැබේ. <br /> <br /> කලෙක උස්කදාමා නම් ස්ථානය මත මේ නගරය පිහිටුවා එයට අද්‍රියානෝපල් යන නාමය දෙන ලද්දේ (ක්‍රි. ව. 125 දී පමණ) අද්රියන් නම් රෝම අධිරාජයා විසිනි. 1361 සිට 1453 දක්වා අද්‍රියානෝපල් නගරය තුර්කි සුල්තාන්වරුන්ගේ පාලන මධ්‍යස්ථානය විය.<br /> <br /> පළමුවැනි බෝල්කන් යුද්ධයේ දී අද්‍රියානෝපල් නගරය බල්ගේරියන්වරුන් විසින් අල්ලා ගන්නා ලද (1913) නමුත්, දෙවැනි බෝල්කන් යුද්ධ සමයේ දී එය තුර්කීන්ට හිමි විය. කොන්ස්තන්තිනෝපල් ගිවිසුම අනුව එම නගරය බල්ගේරියාව විසින් තුර්කියට නීත්‍යනුකූලව පවරන ලදි. පළමු ලෝක යුද්ධයෙන් පසු සේව්ර ගිවිසුමෙන් අද්‍රියානෝපල් නගරය ග්‍රීසියට අයත් විය. නැවත 1923 ලේසාන් ගිවිසුමෙන් එය තුර්කියට පැවැරුණේය.<br /> <br /> මේ නගරය පිහිටි අද්‍රියානෝපල් නම් පළාත වර්ග සැතැපුම් 2020ක් විශාලය. එහි ජනගහනය (1955) 2,53,319කි.<br /> <br /> (සංස්කරණය:1963)<br /> [[ප්‍රවර්ගය:අ]]</div>

පරිපාලක http://encyclopedia.gov.lk/si_encyclopedia/index.php?title=%E0%B6%85%E0%B6%AF%E0%B7%8A%E2%80%8D%E0%B6%BB%E0%B7%92%E0%B6%BA%E0%B7%8F%E0%B6%AD%E0%B7%92%E0%B6%9A%E0%B7%8A_%E0%B6%B8%E0%B7%94%E0%B7%84%E0%B7%94%E0%B6%AF&diff=1528 2023-06-05T08:02:27Z

<p>පරිපාලක: 'මධ්‍යධරණී මුහුදෙහි වර්ග සැතැපුම් 60,000ක් පමණ වි...' යොදමින් නව පිටුවක් තනන ලදි</p> <hr /> <div>මධ්‍යධරණී මුහුදෙහි වර්ග සැතැපුම් 60,000ක් පමණ විශාල වූ කොටසකි. ඉතාලියත් බෝල්කන් අර්ධද්වීපයත් අතර පිහිටි මෙය ප්‍රධාන මුහුද හා එක් වන්නේ සැතැපුම් 45ක් පළලැති ඔට්රාන්ටෝ සමුද්‍රසන්ධියෙනි. අඩි 150කට වඩා ගැඹුරු නොවන වැනීසි බොක්ක මෙහි උතුරු සීමාවයි. මේ මුහුදෙහි සාමාන්‍ය දිග සැතපුම් 500ක් පමණ වේ. වැඩි ම පළල සැතැපුම් 140කි. වැඩි ම ගැඹුර අඩි 4,100කි. මධ්‍යධරණී මුහුදේ ඉතා ම නොගැඹුරුවූ ද ලවණත්වයෙන් අඩු වූ (37%) ද කොටස මේ මුහුදයයි සලකනු ලැබේ. එයට ගලාබසින ගංගා කීපය අතුරින් විශාලතම ගංගාව ඉතාලියේ පෝ ගඟයි. අද්‍රියාතික් මුහුදේ ඉතාලි වෙරළ යුගෝස්ලෝවියාවට සහ ඇල්බේනියාවට අයත් ඩැල්මේෂියානු වෙරළ තරම් කඩතොලු සහිත නොවේ. එහෙත් වැනීසිය, අංකෝනා, බාරි සහ බ්‍රින්ඩිසි යන වැදගත් නැව්තොටවල් කීපයක් ම එහි ඇත. ස්පිලිට්, fපියුමේ (රියෙකා) සහ ට්‍රියෙස්ට් නැගෙනහිර වෙරළේ වැදගත් වරායවල්ය. ඩැල්මේෂියානු වෙරළ ගිලා බැසීමෙන් ශේෂ වී තිබෙන ගල් බහුල කුඩා කොදිව් කීපයක් ද ඒ දිගට ඇත්තේය.<br /> <br /> මධ්‍යකාලීන ප්‍රධාන වෙළඳ මාර්ගයක් ව පැවැතුණු මේ මුහුද ඉතා පුරාණ කාලයේ සිට ඉතාලිය හා බෝල්කන් රටවල් අතර වෙළඳ නැව් යනෙන මාර්ගයක් විය. වැනීසිය වෙළඳ මධයස්ථානයක් හැටියට දියුණුවත් ම දකුණු ජර්මනිය හා මධ්‍ය යුරෝපීය දේශයන් කරා අද්‍රියාත්‍රික් මුහුද මගින් යෑමේ ඇති ගමන් පහසුව නිසා එම මුහුදෙහි වැදගත්කම වැඩිවිය. 1869 දී සූවස් ඇළ විවෘත කිරීම අද්‍රියාතික් මුහුදේ වෙළඳ වැදගත්කමට පහරක් වූ නමුත්, අද පවා එය අවට රටවල් සහ මධ්‍ය යුරෝපීය රටවල් සම්බන්ධ කරන වැදගත් වෙළඳ මාර්ගයක් ව පවතී. <br /> <br /> (සංස්කරණය:1963)<br /> [[ප්‍රවර්ගය:අ]]</div>

පරිපාලක http://encyclopedia.gov.lk/si_encyclopedia/index.php?title=%E0%B6%85%E0%B6%AF%E0%B7%8A%E0%B6%B8%E0%B7%92%E0%B6%BB%E0%B7%8F%E0%B6%BD%E0%B7%8A%E0%B6%AD%E0%B7%92_%E0%B6%AF%E0%B7%96%E0%B6%B4%E0%B6%AD%E0%B7%8A&diff=1527 2023-06-05T08:01:22Z

<p>පරිපාලක: 'නවගිනියාවට උතුරින් පිහිටි කොදිව් 40කින් පමණ යු...' යොදමින් නව පිටුවක් තනන ලදි</p> <hr /> <div>නවගිනියාවට උතුරින් පිහිටි කොදිව් 40කින් පමණ යුත් දූපත් සමූහයකි; බීස්මාක් කොදිව්රැසට අයත්ය; දක්ෂිණ අක්ෂාංශ 10-30 ටත් නැගෙනහිර දේශාංශ 1460-1480 ටත් අතර පිහිටි මෙය මෙලනීසියාවට අයත් උතුරු ම දිවයින් රැසයි. මේ කොදිව් අතුරෙන් ඉතා ම විශාල වූයේ මානූස්ය. එය සමහරවිට මහා අද්මිරාල්ති දිවයින යන නමින් දිවයිනේ උතුරු වෙරළෙහි වූ ලොරෙන්ගාවු නගරයයි. පොල් වැවීම, මුතු කිමිදීම හා මසුන් මැරීම ප්‍රධාන ආර්ථික ව්‍යාපාරයෝයි. සව්, මඤ්ඤොක්කා, දෙල් සහ කෙහෙල් ද මේ දූපත්වල වැවේ. මස් සඳහා ඌරෝ ඇති කරනු ලැබෙත්. දිවයින් සියල්ල ම පාහේ මුහුදු මට්ටමෙන් වඩා උස් නුවූවත් මානූස් දිවයිනෙහි අඩි 3,000ක් පමණ උස් කඳු ද ඇත. 1884 සිට ජර්මන් රක්ෂිත රාජ්‍යයක්ව පැවති මේ දූපත් 1914 දී ඕස්ට්‍රේලියානු හමුදාවන් විසින් අල්ලා ගනු ලැබ එක්සත් ජාතීන්ගේ සංගමය මගින්, අගිනියුක්ත ප්‍රදේශයක් හැටයිට පාලනය කිරීම සඳහා ආසන්න දූපත් හා නැගෙනහිර නවගිනියාවත් සමඟ ඕස්ට්‍රේලියාවට පැවරිණ. 1942 දී අද්මිරාල්ති දූපත් ජපනුන් පැහැරගත් නමුදු ඉන් දෙවසරෙකින් පසු මිත්‍ර සේනාවලට අයිති විය. මෙහි වාසය කරන පැපුවන් ජන සමූහය තවමත් ම්ලේච්ඡ තත්ත්වය නොඉක්මවූවෝය. 1616 දී මේ දූපත් සොයා ගන්නා ලද්දේ ඕලන්ද ජාතික නාවිකයන් විසිනි. 1958 දී මෙහි ජනගහනය 16,752 ක් විය.<br /> <br /> (සංස්කරණය:1963)<br /> [[ප්‍රවර්ගය:අ]]</div>

පරිපාලක http://encyclopedia.gov.lk/si_encyclopedia/index.php?title=%E0%B6%85%E0%B6%AF%E0%B7%8A%E0%B6%B8%E0%B7%92%E0%B6%BB%E0%B7%8F%E0%B6%BD%E0%B7%8A&diff=1526 2023-06-05T08:00:07Z

<p>පරිපාලක: 'මෙසේ හැඳින්වෙන්නේ නැව් හමුදාවක අධිපතියායි. ම...' යොදමින් නව පිටුවක් තනන ලදි</p> <hr /> <div>මෙසේ හැඳින්වෙන්නේ නැව් හමුදාවක අධිපතියායි. මොහුගේ තත්ත්වය යුද්ධ හමුදාවේ අධිපති fපීල්ඩ් මාර්ෂල් කෙ‍නකුගේ තත්ත්වයට සමානය. අද්මිරාල් යන තනතුරු නාමය භාවිතයට ආයේ දහතුන්වන සියවසින් පසුව බව පෙනේ. ඊට පෙර යුරෝපයේ රටවල නාවික හමුදා නායකයන් හැඳින්වූයේ ජනරාල් නොහොත් කැප්ටන් ජනරාල් යනුවෙනි. අද්මිරාල් යන නාමය &quot;අමිර් අල් බහාර්&quot; (සමුද්‍රාධිපති) යන අරාබි වචනයෙන් බිඳී ආ ඉංග්‍රීසි වචනයකි. අද්මිරාල් යන වචනය හා තනතුර එංගලන්තයේ මුලින් ම භාවිතයට ආයේ ක්‍රි. ව. 1297 මාර්තු මාසයේ සිටය. මුලින් ම මේ තනතුර දැරූ ඉංග්‍රීසි ජාතිකයා ශ්‍රීමත් විලියම් ලෙබෝන්ය. බ්‍රිතාන්‍ය හා ඇමෙරිකානු නාවික හමුදාවලට පත් කොට ඇති අද්මිරාල්වරුන් ඔවුන්ගේ ජ්‍යෙෂ්ඨත්වය අනුව වර්ග සතරකට බෙදා ඇත. Fප්ලීට් අද්මිරාල්, අද්මිරාල්, වයිස් අද්මිරාල් හා රියර් අද්මිරාල් යනු මේ වර්ග සතරයි.<br /> <br /> පුරාතන ඉන්දියාවේ නැව් හමුදා භාරව සිටි නිලධාරීන් හැඳින්වුණේ නාවිකාධ්‍යක්ෂ හා නාවාධ්‍යක්ෂ යනාදි නම්වලිනි. මොවුන් ද සිංහල සාහිත්‍යයෙහි &quot;නැව්නා&quot; නමින් හැඳින්වුණ තැනැත්තා ද &quot;අද්මිරාල්ට&quot; සමාන තනතුරු දැරූවන් ලෙස සිතිය හැක.<br /> <br /> (සංස්කරණය:1963)<br /> [[ප්‍රවර්ගය:අ]]</div>

පරිපාලක http://encyclopedia.gov.lk/si_encyclopedia/index.php?title=%E0%B6%85%E0%B6%AF%E0%B7%8A%E0%B6%B8%E0%B7%92%E0%B6%B1%E0%B7%92%E0%B7%83%E0%B7%8A%E0%B6%AD%E0%B7%8A%E2%80%8D%E0%B6%BB%E0%B7%8F%E0%B7%83%E0%B7%92%E0%B6%9A%E0%B7%8F%E0%B6%BB%E0%B6%BA%E0%B7%8F&diff=1525 2023-06-05T07:56:12Z

<p>පරිපාලක: 'පාරම්පරික උරුමය බ.' යොදමින් නව පිටුවක් තනන ලදි</p> <hr /> <div>පාරම්පරික උරුමය බ.</div>

පරිපාලක http://encyclopedia.gov.lk/si_encyclopedia/index.php?title=%E0%B6%85%E0%B6%AF%E0%B7%8A%E0%B6%B7%E0%B7%96%E0%B6%AD%E0%B6%B0%E0%B6%BB%E0%B7%8A%E0%B6%B8&diff=1524 2023-06-05T07:55:27Z

<p>පරිපාලක: 'ත්‍රිපිටක බුද්ධවචනය අඞ්ග වශයෙන් බෙදෙන කල්හි...' යොදමින් නව පිටුවක් තනන ලදි</p> <hr /> <div>ත්‍රිපිටක බුද්ධවචනය අඞ්ග වශයෙන් බෙදෙන කල්හි සුත්ත-ගෙය්‍යාදි අඞ්ග නවයෙක් වෙයි. එහි අටවැන්නට පැමිණියේ අබ්භුතධම්මාඞ්ගයයි. &quot;චත්තාරො මෙ භික්ඛවෙ අච්ඡරියා අබ්භුතා ධම්මා ආනන්දෙති ආදිනයප්පවත්තා සබ්බෙපි අච්ඡරියඅබ්භුතධම්මපටිසංයුත්තා සුත්තන්තා අබ්භුතධම්මන්ති වෙදිතබ්බා&quot; (මනොරථපූරණී). මහණෙනි, ආනන්දයන් කෙරෙහි සතර ආශ්චර්‍ය්‍ය අද්භුත ධර්ම කෙනෙක් වෙති යනාදි නයින් පැවැති ආශ්චර්‍ය්‍ය අද්භුතධර්ම ප්‍රතිසංයුක්ත වූ සූත්‍රාන්තයෝ අද්භුතධර්ම යයි දත යුතුය යනු එහි තේරුමය. අපූර්ව වූ හෙවත් පෙර නොවූ විරූ විස්මය උපදවන කරුණ ආශ්චර්‍ය්‍ය නමුදු අද්භුත නමුදු වෙයි. එබඳු අද්භුතධර්‍ම පිළිබඳ වූ සූත්‍රාන්ත අඞ්ගුත්තර චතුක්කනිපාතාදියෙහි ද මජ්ඣිමනිකාය උපරිපණ්ණාසකයෙහි ද දක්නට ඇත.<br /> <br /> ඒ අනුව සක්විති රජක්හු කෙරෙහි ආශ්චර්‍ය්‍ය අද්භුතධර්ම සතරෙක් වෙයි. එනම්: (1) ක්ෂත්‍රිය පිරිස සක්විති රජහු දක්නට පැමිණේ නම්, රජු දැකීමෙන් ම එපිරිස සතුටු සිත් ඇති වෙයි; ඉදින් සක්විති රජ එපිරිස සමඟ බෙණේ නම්, රජුගේ කථාවෙනුදු සතුටු වෙයි; දැකීමෙන් හෝ බස් ඇසීමෙන් තෘප්තියට නොපැමිණෙයි. මේ සක්විත්තකු කෙරෙහි පවත්නා එක් ආශ්චර්‍ය්‍ය අද්භුතධර්මයෙකි. (2) බ්‍රාහ්මණ (3) ගෘහපති (4) ශ්‍රමණ පිරිස් පිළිබඳව ද සක්විති රජහුගේ ආශ්චර්‍ය්‍ය අද්භුත ස්වභාව එබඳු ම ය.<br /> <br /> සක්විත්තකු කෙරෙහි මෙන් ආනන්ද තෙරුන් කෙරෙහි ද ආශ්චර්‍ය්‍ය අද්භූතධර්ම සතරෙක් වෙයි: භික්ෂු, භික්ෂුණී, උපාසක, උපාසිකා යන සිවු පිරිස ආනන්ද තෙරුන් වෙත එළඹ දැකීමෙන් හා බස් ඇසීමෙන් තෘප්තියට නොපැමිණීමය. මෙබඳු දහම් කොටස් ප්‍රකාශිත සූත්‍රාන්තයෝ අද්භුත ධර්මාඞ්ගයෙහි සංග්‍රහ වෙත්. (නවාඞ්ගශාස්තෘශාසනය ද බලනු.)<br /> <br /> (සංස්කරණය:1963)<br /> [[ප්‍රවර්ගය:අ]]</div>

පරිපාලක http://encyclopedia.gov.lk/si_encyclopedia/index.php?title=%E0%B6%85%E0%B6%AF%E0%B7%98%E0%B7%81%E0%B7%8A%E2%80%8D%E0%B6%BA%E0%B6%9A%E0%B6%BB%E0%B6%AB%E0%B6%BA&diff=1523 2023-06-05T07:54:13Z

<p>පරිපාලක: 'සූසැට කලාවන්ගෙන් එකකි. අන්‍යයන්ට නොපෙනී සිටී...' යොදමින් නව පිටුවක් තනන ලදි</p> <hr /> <div>සූසැට කලාවන්ගෙන් එකකි. අන්‍යයන්ට නොපෙනී සිටීම සඳහා මන්ත්‍රෞෂධාදියෙන් කරන ක්‍රියා අදෘශ්‍යකරණ නමින් හැඳින්වේ. අන්‍යයන්ට නොපෙනී සිටීම සඳහා යොදන ලද ගන්ධාරී නම් වූ විද්‍යාවක් ගැන බෞද්ධ සාහිත්‍යයෙහි සඳහන් වේ. ජෛන ‍සාහිත්‍යයෙහි ද නයන මෝහන උපකරණාදියේ ආධාරයෙන් ඇතැමුන් නොපෙනී සිටි බැව් සඳහන් වේ. අදෘශ්‍යකරණය සඳහා යොදනු ලබන මන්ත්‍රෞෂධාදිය පිළිබඳ විස්තර ඉන්ද්‍රජාල ශාස්ත්‍රයෙහි ද මන්ත්‍රශාස්ත්‍රය පිළිබඳ පැරණි පොතපතෙහි ද දක්නට ලැබේ.<br /> <br /> (සංස්කරණය:1963)<br /> [[ප්‍රවර්ගය:අ]]</div>

පරිපාලක http://encyclopedia.gov.lk/si_encyclopedia/index.php?title=%E0%B6%85%E0%B6%AF%E0%B7%92%E0%B6%AD%E0%B7%92&diff=1522 2023-06-05T07:53:19Z

<p>පරිපාලක: 'ආදිත්‍යයන්ගේ (බ.) මව අදිතියි. ඍග් වේදයෙහි අසූ වර...' යොදමින් නව පිටුවක් තනන ලදි</p> <hr /> <div>ආදිත්‍යයන්ගේ (බ.) මව අදිතියි. ඍග් වේදයෙහි අසූ වරක් පමණ මැයගේ නම සඳහන් වෙයි. එහෙත් හුදෙක් අදිති වෙනුවෙන් ම වූ සූක්තයක් එහි නොදක්නා ලැබේ. මැයගේ නම බොහෝ විට සඳහන් වන්නේ ස්වකීය පුත්‍රයන් වන ආදිත්‍යයන් ද සමඟයි. අදිතියගේ හැඩහුරුකම පිළිබඳ පැහැදිලි විස්තරයක් නොදත හැකිය. බොහෝ තන්හි මැය දෙවඟනකැ (දේවී) යි දක්වා ඇත්තේය. අදිතිය අඛණ්ඩනීය නොහොත් අදීන (අනර්වා) යයි ද, පැතිර පවත්නී (උරුව්‍යචා) යයි ද, ආලෝකවත් (ජ්‍යොතිෂ්මතී) යයි ද, සත්වයා දරන්නී (ධාරයත්ක්ෂිති) යයි ද, සියලු ජනයාට අයත් වූවා (විශ්වජන්‍යා) යයි ද ඍග්වේදයෙහි සඳහන් වෙයි. එහි ම &quot;අදිතිය අහස (ද්‍යෞඃ) ය, අන්තරීක්ෂයය, මවය, පියාය, පුත්‍රයාය, සකල දේව ගණයා (විශ්වදේව) ය, පඤ්චජනයා (බ.) ය, උපන් සියලු සත්වයා (ජාත) ය, උපදනා සියලු සත්වයා ජනිත්ව) ය&quot; යි දක්නා ලැබේ.‍තෛත් තිරීය සංහිතායෙහිත් තත්කාලීන තවත් සමහර ග්‍රන්ථයන්හිත් අදිතිය &quot;පෘථිවිය&quot; යි නිගමනය කොට ඇත්තේය. එහෙත් ඍග්වේදයේ බොහෝ විට එක ම ශ්ලෝකයෙහි &quot;අදිති&quot; හා &quot;පෘථිවි&quot; යන නම් දෙක වෙන වෙන ම දක්නා ලැබෙන හෙයින් මේ නිගමනය එකල නොපිළිගැනුණු බව පැහැදිලි වෙයි. යාස්කයන්ගේ නිරුක්තියෙහිත් සායණාචාර්‍ය්‍යයන්ගේ ඍග්වේද භාෂ්‍යයෙහිත් සමහර තැනෙක දී අදිතිය &quot;පෘථිවිය&quot; වශයෙන් ද තවත් තැනෙක දී &quot;දේවමාතා&quot; වශයෙන් ද දක්වා ඇත්තේය. සමහර තැනෙක අදිති යනු &quot;වචනය&quot; (වාච්) යයි සඳහන් වෙයි. ඍග්වේදයෙහි දක්නා ලැබෙන &quot;ද්‍යෞස් (ද්‍යෞර්) අදිතිය&quot; දෙවියන්හට කිරි සපයන්නී යයි සඳහන් වෙයි. එතන්හි අදිතිය අහස යයි සලකා ඇති බව පෙනේ. <br /> <br /> ආලෝකය හා සම්බන්ධ දෙවිවරුන් වූ ආදිත්‍යයන්ගේ මව බැවින් අදිතිය ද ආලෝකය (ජ්‍යොතිෂ්) හා සම්බන්ධ කොට ඍග්වේදයෙහි දැක්වෙයි. අදිතියගේ ආලෝකය බාධක රහිත යයි ද උෂස් (බ.) ඇයගේ මුඛය (අනීක) යයි ද එහි ම සඳහන් වෙයි. එහෙත් පෙර කී දෙවිවරුන් සතු සාධාරණ බලමහිම ආදිති වෙත දක්නා ලැබෙන්නේ විරල වශයෙනි. <br /> <br /> සමහර අවස්ථාවන්හි දී අදිතිය පශුරූපකාරයෙන් සලකා ඇති බව ඍග්වේදයේ කිහිප තැනෙක අදිතිය ගවදෙනකැ (ගෝ) යි සඳහන් වීමෙනුත්, වෙනත් වේදකාලීන ග්‍රන්ථයන්හි සෝමපානය (බ.) ඇයගේ කිරිවලට සමාන කොට දක්වා තිබීමෙනුත් හෙළි වෙයි. වෛදික පූජාවිධිවල දී ද ගවදෙනට &quot;අදිති&quot; නමින් ආමන්ත්‍රණය කොට ඇත්තේය. <br /> <br /> අදිතිය භක්තජනයාගේ ශ්‍රේෂ්ඨ මාතාව සේ අථර්වවේදයෙහි දක්වා ඇත්තේය. ස්වකීය පුත්‍රයන් වූ ආදිත්‍යයන් සඳහාත් ඇය සඳහාත් එක විට ම ස්තුතිපාඨ කීමෙන් ද ඉහත කී අථර්වවේද පාඨයෙන් ද අදිතියගේ මාතෘ ලක්ෂණය විශේෂයෙන් දැක්වේ. අදිතිය සඳහා වූ &quot;පස්ත්‍යා&quot; (ගෘහිණී) යන ගුණවාචකය ද ඇයගේ මාතෘත්වය දක්වන බව සිතිය හැකිය. භක්තජනයන්ගේ පරිවාරජනයන් ද ගවයන් ද අනෙක් ගෘහවාසී සතුන් ද ළමා ළපැටියන් ද ආරක්ෂා කරන්නැයි අදිතියහට යාච්ඤා කරන ලද බව ඍග්වේදයෙන් හෙළිවෙයි. අදිතිය ආපදාවන්ගෙන් (අංහස්) ආරක්ෂා කරන බව ද එහි කිහිප තැනෙක දැක්වේ. ධන සම්පත් (රේක්ණස්) දෙන්නැයි මැයහට යාච්ඤා කරන ලද බව පෙනේ. උදයෙහිත් දවාලෙහිත් සැන්දෑවෙහිත් අදිතිය වෙනුවෙන් පූජා පවත්වන ලදි. භක්තජනයන් පාපයෙන් මුදවාලන්නැයි මැයගෙන් ඉල්ලා සිටිමින් මේ පූජා කරන ලද්දේය. අදිති යන වචනයෙහි ඉතා පැරැණි අර්ථය ද ''විමෝචනය&quot; (මිදීම) යන්නයි.<br /> <br /> දක්ෂ (ප්‍රජාපති) තෙමේ අදිතියගෙන් උපන්නේ යයි ද අදිතිය දක්ෂගෙන් උපන්නී යයි ද ඍග්වේදයෙහි ලෝකසම්භවය පිළිබඳ වූ එක් සූක්තයෙක සඳහන් වෙයි. එහි ම තවත් තැනෙක මැය රුද්‍රයන්ගේ (බ.) මව යයි ද වසූන්ගේ (බ.) දුව යයි ද ආදිත්‍යයන්ගේ ස‍ොහ්දරිය යයි ද දක්නා ලැබේ. අදිතිය විෂ්ණුහුගේ (බ.) භාර්යාව දේව කථාවන්හි මැය දක්ෂ ප්‍රජාපතිහුගේ දුව ලෙසත් සියලු දේවගණයාගේ මව ලෙසත් දැක්වෙයි. මැය දක්ෂ ප්‍රජාපතිහුගේ දුව යයි ද කාශ්‍යප (බ.) ඍෂුහුගේ භාර්යාව යයි ද වාමන අවතාර ගත් විෂ්ණුහුගේ භාර්යාව යයි ද වාමන අවතාර ගත් විෂ්ණුහුගේත් ඉන්ද්‍රගේත් (බ.) මව යයි ද විෂ්ණු පුරාණයෙහි සඳහන් වෙයි. කෘෂ්ණගේ (බ.) මව වූ දේවකී අදිතියගේ අවතාරයෙකැයි සැලකේ.<br /> <br /> වෛදික දේවගණයා ‍නම් සූර්‍ය්‍යයාගේ විවිධ ව්‍යක්තීහු ම යයි සලකන ආදිත්‍යපක්ෂයෙහි පිහිටි භාරතීය පඬිවරු අදිතිය හුදෙක් &quot;උෂස්&quot; ම යයි ගනිති. &quot;අදිති&quot; යන්න &quot;නිර්බද්ධභාවයෙහි නොහොත් පාපවිරහිතභාවයෙහි පුත්‍රයෝ&quot; යන අර්ථාන්විත &quot;ආදිත්‍ය&quot; ශබ්දයෙන් සාදාගන්නා ලද නාමයකැයි මැක්ඩොනල් පඬිතුමා සලකයි.<br /> <br /> (සංස්කරණය:1963)<br /> [[ප්‍රවර්ගය:අ]]</div>

පරිපාලක http://encyclopedia.gov.lk/si_encyclopedia/index.php?title=%E0%B6%85%E0%B6%AF%E0%B7%92%E0%B6%9A%E0%B7%8F%E0%B6%BB%E0%B6%B8%E0%B7%8A&diff=1521 2023-06-05T07:49:21Z

<p>පරිපාලක: 'මහනුවර යුගයේ දී සිංහල ආණ්ඩුවේ සිටි උසස් ම රාජ්...' යොදමින් නව පිටුවක් තනන ලදි</p> <hr /> <div>මහනුවර යුගයේ දී සිංහල ආණ්ඩුවේ සිටි උසස් ම රාජ්‍ය නිලධාරියාය. පාලන බලතල අතින් අදිකාරම් තැන දෙවැනි වූයේ රජුට පමණකි. මහනුවර කාලයේ දී මෙතෙම මහනිලමේ නමින් හැඳින්විණි. <br /> ආණ්ඩුවේ දෙපාර්තමේන්තුවක් අධිකරණයක් වශයෙන් ද, අධිකරණයක ප්‍රධානියා අධිකාර හෙවත් අධිකාරි (බ.) වශයෙන් ද කෞටිල්‍යාචාරීන්ගේ අර්ථශාස්ත්‍රයෙහි දැක්වෙයි. ක්වේරෝස්, රිබේරෝ හා රොබට් නොක්ස් වැනි යුරෝපීය ජාතිකයන් අදිකාරම්වරුන් හඳුන්වා ඇත්තේ &quot;අදිගාර්&quot; යන නමිනි.<br /> <br /> අදිකාරම් යන ව්‍යවහාරය මෙරට භාවිතයට පැමිණ ඇත්තේ මහනුවර යුගයේ දී බව පෙනේ. දඹදෙණි සමයට අයත් සාහිත්‍ය කෘතීන්හි ද ගම්පොළ රාජධානි සමයට අයත් ලේඛනයන්හි ද අධිකාර යනු තනතුරු නාමයක් වශයෙන් දැක්වේ. කෝට්ටේ යුගයේ අවසාන හරියේ දී පමණ විසූ වික්‍රමසිංහ අධිකාරීන් ගැන හංස සන්දේශයෙහි &quot;වික්‍රමසිංහ අදිකාරගමැතිඳු&quot; යී ද දැදිගම පුවරු ලිපියෙහි &quot;වික්‍රමසිංහ අධිකාර&quot; යී ද සඳහන් වේ. <br /> <br /> අලගියවන්නගේ කුසජාතක කවෙහි සේපාල අධිකාරි නම් වූ නිලධරයකු ගැන කියැවේ. <br /> <br /> මහනුවර යුගයේ මුල් හරියේ මුළු රාජ්‍යයට ම සිටියේ එක ම අදිකාරම් කෙනෙකි. එහෙත් දෙවන රාජසිංහ රජුගේ (1635-1687) කාලයේ දී ඒ රජුට අදිකාරම්වරුන් දෙදෙනකු සිටි බව නොක්ස් පවසයි. උඩරට රාජ්‍යයේ නගර ද පාලක ධුර පුරප්පාඩු වී පැවති ප්‍රදේශය ද අදිකාරම්වරුන් දෙදෙන යටතේ පාලනය වුණු බවත් ඔවුන් රටේ නායක විනිශ්චයකාරවරුන් ලෙස සැලකිය හැකි බවත් නොක්ස් සඳහන් කරයි. අටළොස් වන සියවසේ අගහරියේ දී පමණ මහනුවර රාජ්‍යයේ අදිකාරම්වරු සිව්දෙනකුන් වූ බව කොඩ්රිංටන් මහතා පෙන්වා දෙයි. මෙයින් පළමු වැන්නාට රජුට පෞද්ගලිකව සේවය කිරීම ද, දෙවැන්නාට නගර රැක බලා ගැනීම ද, තුන්වැන්නාට යුක්තිය පසිඳලීම ද භාර විය. අනෙක් අදිකාරම් තැන රජුගේ යුද්ධ කටයුතු පිළිබඳ ඇමතියා වශයෙන් සේවය කළේය. මහනුවර රාජ්‍යයේ අන්තිම පාලකයා වූ ශ්‍රී වික්‍රම රාජසිංහ (රා. ස, 1798-1815) රජුට මුල දී සිටියේ අදිකාරම්වරුන් දෙදෙනෙකුය. පල්ලේ ගම්පහ සහ උඩගම්පහ දෙක පිළිවෙළින් අදිකාරම් දෙපොළ භාරේ තිබුණු බැවින් ඔවුන් හැඳින්වූයේ පල්ලේ ගම්පහේ අදිකාරම් හා උඩ ගම්පහේ අදිකාරම් යනුවෙනි. ශ්‍රී වික්‍රම රාජසිංහ රජු විසින් පසුව සියපත්තුවේ අදිකාරම නමින් තුන් වන අදිකාරම් කෙනෙක් ද පත් කරන ලදහ. මොවුන් අතුරෙන් මහ අදිකාරම් තනතුර හෙවත් පළමුවන අදිකාරම් නිලය හිමිවූයේ පල්ලේ ගම්පහ අදිකාරම්ටය. ශ්‍රී වික්‍රම රාජසිංහ රජුගේ සමයේ දී මුලින් ම මහ අදිකාරම් තනතුරට පත්වූයේ පිළිමතලව්වේ (බ.) විජයසුන්දර රාජකරුණා නවරත්න අර්ථනායක බණ්ඩා මුදියන්සේ රාළහාමිය. මොහුගෙන් පසු මේ තනතුර දැරූයේ ඇහැළේ පොළ (බ.) විජයසුන්දර වික්‍රමසිංහ චන්ද්‍රසේකර සෙනෙවිරත්න අමරකෝන් වාහල පණ්ඩිත මුදියන්සේ රාළහාමිය.<br /> <br /> තම පදවියේ ගරුත්වය වඩා හොඳින් ආරක්ෂා කර ගත හැකි වන පිණිස දිසාවේ පදවිය බැගින් ද අදිකාරම්වරුන්ට ප්‍රදානය කරන ලදි. පිළිමතලව්වේ අදිකාරම්තුමා ආදිකාරම් පදවියට අමතරව තනතුරු විස්සක් පමණ දැරූ බව එතුමා විසින් දෙන ලද සීට්ටු ආදියෙන් පෙනේ. <br /> <br /> අදිකාරම්වරුන්ගේ පාලනයට යටත් වූ ප්‍රදේශයන්හි ඔවුන් සතු වූ බලතල එක සමාන වූ නමුත් තනතුරු තත්ත්වය අතින් සලකන විට මහඅදිකාරම්ට අනික් අදිකාරම්වරුන්ට වඩා විශේෂ බලතල හා ප්‍රධානත්වය ද හිමි වූ බව ඩොයිලි පවසයි. පාලන පහසුව සඳහා මුළු මහනුවර රාජ්‍යය කොටස් දෙකකට බෙදා එක කොටසක් පල්ලේ ගම්පහ මහ අදිකාරම්ට ද අනික් කොටස උඩගම්පහ මහ අදිකාරම්ට ද පවරා තුබුණි. සත්කෝරළය, ඌව, මාතලේ, වලපනේ, වෙල්ලස්ස, බින්තැන්න, නුවරකලාවිය, තමන්කඩුව, හාරිස්පත්තුව, දුම්බර හා හේවාහැට පල්ලේ ගම්පහ මහ අදිකාරම්ගේ පාලනයට යටත් වූ ප්‍රදේශ විය. උඩගම්පහ අදිකාරම්ට සතර කෝරළය, තුන්කෝරළය, සබරගමුව, උඩපළාත, උඩුනුවර, යටිනුවර, තුම්පනේ, කොත්මලේ හා බුලත්ගම යන ප්‍රදේශ භාරවිය. මහනුවර නගරය ද ස්වර්ණ කල්‍යාණි නමින් හැඳින්වුණු වීදිය මැදින් දෙකකට බෙදා උතුරු කොටස පල්ලේ ගම්පහේ මහ අදිකාරම්ට ද දකුණු කොටස උඩගම්පහේ අදිකාරම්ට ද පවරා දී තිබුණි.<br /> <br /> රජවාසල ඇමති පදවිය, නායක විනිශ්චයකාර ධුරය හා යුද්ධ හමුදාවේ නායක ධුරය යන මේ නිල තුන ම මහනුවර යුගයේ අවසාන හරියේ දී මහ අදිකාරම්ට පැවරී තුබුණු බව පෙනේ. කටු පුල්ලෙ (බ.) කසකාර (බ.) හා රැකවල්ලෝ යන නම්වලින් හැඳින්වුණු දෙපාර්තමේන්තු සියල්ල ම අදිකාරම්ගේ පාලනයට යටත් විය. ආරක්ෂක සේවය ‍(පොලිස්), මහනුවර මහ හිරගෙදර හා මහනුවර වීථි ආදිය පාලනය වූයේ ද මොවුන්ගේ භාරයේය. පෙරහර ආදී මංගල්‍ය පැවැත්වීම, විහාර දේවාල අලුත්වැඩියා කරවීම, මාවත් තැනවීම, නරගාලංකාරයට වුවමනා කටයුතු කරවීම අදිකාරම්වරුන්ට භාර වූ විශේෂ කාර්‍ය්‍යයෝයි. රජුගේ ආඥා පතුරුවා හරිනු ලැබුවේත්, ඒවා ක්‍රියාවේ යෙදවූයේත්, රජුට යැවිය යුතු ලියකියමන් යැවිය යුතු වූයේත් අදිකාරම්වරුන් මගිනි. දිසාපතිවරුන් වැනි රජයේ උසස් නිලධාරීන් පත් කිරීමේ දී හා සංඝනායකවරුන් පත්කිරීමේ දී ද නින්දගම් පවරා දීමේ දී ද රජුට උපදෙස් දෙනු ලැබූයේ අදිකාරම්වරුන් විසිනි. <br /> <br /> තමන්ගේ නිලය නිසා ලැබෙන ලාභ ප්‍රයෝජන විශාල බලතල හා වරප්‍රසාද වෙනුවෙන් අවුරුදු පතා රිදී 500ක් භාණ්ඩාගාරයට ගෙවීමට අදිකාරම්වරුන්ට නියමව තුබුණි. රජුට කරන සේවය වෙනුවෙන් පැවරුණු නින්දගම්වලින් ද, තමාගේ ප්‍රදේශයේ ඇති විනිශ්චයශාලාවලින් ද, තොටුපළවලින් ද, රාජකාරි සේවයෙන් ද ඔහුට විශාල ආදායමක් ලැබිණ.<br /> <br /> රජයේ සෙසු කිසිම නිලධාරියකුට නොදක්වන උසස් ගරු බුහුමන් අදිකාරම්වරුන්ට වැසියාගෙන් ලැබුණි. නිල ගමනක් යන විට ඔවුන් යන්නේ දෝලාවක නැඟී කස පුපුරවන්නන්, නැට්ටුවන්, හේවිසිකරුවන් සහිත පෙරහරිනි. අදිකාරම්තුමා යහපත් වන අවසරයෙහි එතුමාගේ පෙරහර පිරිසට පෙනෙන මානයේ උස් අසුනක හෝ උස් ගොඩැල්ලක හෝ නොසිටීම, නොහිඳීම එකල කාගේත් චාරිත්‍රය විය.<br /> <br /> 1818 උඩරට කැරැල්ලෙන් පසු අදිකාරම්වරුන්ගේ බලතල සීමා කැරිණ. පසුව ''අදිකාරම්&quot; යන්න හුදෙක් නම්බු නාමයක් බවට පරිවර්තනය කරන ලදි.<br /> <br /> (සංස්කරණය:1963)<br /> [[ප්‍රවර්ගය:අ]]</div>

පරිපාලක http://encyclopedia.gov.lk/si_encyclopedia/index.php?title=%E0%B6%85%E0%B6%AF%E0%B7%80%E0%B7%94%E0%B6%BD%E0%B7%8F,_%E0%B7%83%E0%B7%92%E0%B6%BB%E0%B7%92%E0%B6%BD%E0%B7%8A_(Adoula,_Cyrille)&diff=1520 2023-06-05T07:46:26Z

<p>පරිපාලක: 'කොංගෝවේ අගමැතිවරයෙකි. කොංගෝ ජාතික ව්‍යාපාරයේ...' යොදමින් නව පිටුවක් තනන ලදි</p> <hr /> <div>කොංගෝවේ අගමැතිවරයෙකි. කොංගෝ ජාතික ව්‍යාපාරයේ (Mouvement Nationale Congolaise) ආරම්භක සාමාජිකයකු වූ මෙතෙමේ කොංගෝවේ අගමැතිවරුන්ව සිටි පැට්‍රිස් ලුමුම්බා, ජෝසප් ඉලියෝ ආදින් හා සමඟ එකට දේශපාලන කටයුතුවල නියුක්තව සිටියේය.<br /> <br /> ඉක්වේටර් පළාතෙහි ඉපිද ලියෝපෝල්ඩ්විල්හි අධ්‍යාපනය ලැබූ සිරිල් අදවුලා බොහෝ දුක් කම්කටොලු මැඩගෙන දියුණු වූ පුද්ගලයෙකි. ඔහු ක්‍රමයෙන් කොංගෝවේ සමාජ ජීවිතයේත් දේශපාලන ජීවිතයේත් වැදගත් ස්ථානයකට එළඹියේය. ප්‍රමුඛ කම්කරු සංගමයක් ආරම්භ කළ හේ එය 1960 දී තවත් සංවිධාන දෙකක් සමඟ ඒකාබද්ධ වනතුරු ම එහි ප්‍රධාන ලේකම් වශයෙන් කටයුතු කෙළේය. නිදහස් වෙළඳ සමිති පිළිබඳ ජාත්‍යන්තර සංවිධානයේ කොංගෝ නියෝජිතයා වූයේ ද ඔහුය. 1959 දී ජාතික ව්‍යාපාරයෙන් (M.N.C.) ඉවත් වූ අදවුලා 1960 දී වාමාංශික පූනා පක්ෂයට බැඳී සෙනෙට් සභික ධුරයක් ලබාගත්තේය. කොංගෝවට නිදහස ලබා ගැනීම සඳහා බ්‍රසල්ස්හි පවත්වන ලද වට මේස සාකච්ඡාවලට සහභාගි වූ හේ නිදහස ලැබීමෙන් පසු කොංගෝව එක්සත් රාජ්‍යයක් බවට පත් කරනු වස් ගෙන ගිය ව්‍යාපාරයේ ප්‍රමුඛව ක්‍රියා කෙළේය. පසුව ඉලියෝගේ තාවකාලික ආණ්ඩුවෙහි දේශීය කටයුතු පිළිබඳ අමාත්‍යවරයා වශයෙන් ද ආරක්ෂක අමාත්‍යවරයා වශයෙන් ද සේවය කෙළේය.<br /> <br /> කොං‍ගෝවේ අගමැති ධුරයට මොහු පත්වූයේ 1961 අගෝස්තු 1 වැනිදාය. අදවුලාගේ ආණ්ඩුවට පක්ෂව එක් ඡන්දයක් හැර, නියෝජිත මන්ත්‍රී මණ්ඩලයේත් සෙනෙට් සභාවේත් අනික් ඡන්ද සියල්ල ම ලැබුණේය.<br /> <br /> (සංස්කරණය:1963)<br /> [[ප්‍රවර්ගය:අ]]</div>

පරිපාලක http://encyclopedia.gov.lk/si_encyclopedia/index.php?title=%E0%B6%85%E0%B6%AF_%E0%B6%B1%E0%B7%90%E0%B6%9A%E0%B6%AD_(%E0%B6%86%E0%B6%BB%E0%B7%8A%E0%B6%AF%E0%B7%8A%E2%80%8D%E0%B6%BB%E0%B7%8F)&diff=1519 2023-06-05T07:44:59Z

<p>පරිපාලක: 'සත්විසි නැකැත් අතුරෙහි සවැන්න වූයේ &quot;අද&quot; නැකතයි...' යොදමින් නව පිටුවක් තනන ලදි</p> <hr /> <div>සත්විසි නැකැත් අතුරෙහි සවැන්න වූයේ &quot;අද&quot; නැකතයි. පියුමකට බඳු සටහන් ඇති එක ම තාරකාවකින් යුත් මේ නැකතට හිමි ගණ යෝනි ආදිය නක්ෂත්‍රචූඩාමණි ආදි ජ්‍යෝතිෂ ග්‍රන්ථවල සඳහන් වෙයි. වරුණමණ්ඩලයට අයත් වූ මෙම නැකතට අහසේ උතුරු මාර්ගය වූ අජවීථියෙන් කොටසක් ද අසුවේ. අද නැකත උදාවී ඝටිකා එකොළොසක් ඉක්ම ගිය තැන සතර ඝටිකාවක් ම &quot;විෂ&quot; සහිත බැවින් ගමන් ආදිය ආරම්භ කිරීම සුදුසු නැතැයි කියන ලද්දේය. ඒ ඒ දිනවල අද නැකත යෙදුණු කල ඇතිවන අවාදියෝග ගුණදෝෂ සංග්‍රහය ආදි ග්‍රන්ථවලින් දත යුතුය. අද නැකතෙන් උත්පාතදර්ශන, මල්වරවීම් ආදිය ඇති කල්හි සිදුවිය හැකි පලාපල ආදිය ද නක්ෂත්‍රචූඩාමණියෙහි දක්වන ලද්දේය. ඇතුන් හා අසුන් පිට නැඟීමෙහි ද, සූපශාස්ත්‍ර, මල්ල පොර, ගණිත, බඞ්ගවිද්‍යා, අවිශිල්ප යන මේවා ඉගෙනීමෙහි ද සොරකමෙහි ද අද නැකත ශුභ යයි සම්මතයි. අද නැකතින් උපන්නහුට රාහුගේ නක්ෂත්‍ර මහ දශාව පළමුවෙන් ඇති වේ. නැකතේ පාද සතරට පිළිවෙළින් කු, ඝ, ඞ, ඡ යන අකුරු හිමිවෙයි. මේ නැකතින් සර්පයන් දෂ්ට කළහොත් අසාධ්‍ය යයි කියනු ලැබේ. <br /> <br /> (සංස්කරණය:1963)<br /> [[ප්‍රවර්ගය:අ]]</div>

පරිපාලක http://encyclopedia.gov.lk/si_encyclopedia/index.php?title=%E0%B6%85%E0%B6%AD%E0%B7%8A%E0%B7%83%E0%B7%94%E0%B6%B1%E0%B7%94&diff=1518 2023-06-05T07:43:58Z

<p>පරිපාලක: 'බදින ලද සහල් ආදි ධාන්‍ය වර්ග සුනු කිරීමෙන් තනා...' යොදමින් නව පිටුවක් තනන ලදි</p> <hr /> <div>බදින ලද සහල් ආදි ධාන්‍ය වර්ග සුනු කිරීමෙන් තනා ගනු ලබන ඛාද්‍ය විශේෂයකි. ශක්තු (සං.) සත්තු (පා.) සිංහලයෙහි &quot;හත්&quot; යි සිටී. සත්තුභස්තජාතක ගැටපදයෙහි &quot;බද්ධසත්තු අබද්ධ සත්තූනං&quot; යන්නට &quot;බදහත් නොබදහත්, බදහත් නම් හත්වටයි, නොබදහත් නම් හත්සුනුයි&quot; යි අරුත් කී සැටියැ. මෙයින් &quot;සත්තු&quot; ගුළි කොට බඳනා ලද්දේ යැ, නොබඳනා ලද්දේ යයි දෙසැටියයකින් සිටි බව කියන ලදි. වෙසතුරුදා සන්නයෙහි (260 පිට) &quot;මධුපිණ්ඩිකාච=හත්වට ද, සත්තු=බද හත්වට ද නොබද හත්වට ද&quot; යි අරුත් ලියා ඇති බව පෙනේ. මෙහි &quot;බද&quot; යනුත් &quot;වට&quot; යනුත් එක් මැ අරුතක් දෙන හෙයින් ජාතක ගැටපදයෙහි දැක්වූ &quot;හත්වට&quot; යනු ද &quot;බදහත්&quot; යනු ද නිවරද ව්‍යවහාරය විය යුතුය. අබද්ධසත්තු යනු නොබද හත්, හත්සුනු, අත්සුනු යි වහරට ආයේය. &quot;බදහත්&quot; යන්නට අරුත් විසින් දැක්වූ &quot;හතවට&quot; යනු මෙකල ව්‍යවහාරයෙහි එනුයේ &quot;අග්ගළා&quot; යනුවෙනි. අත්සුනු හා අත්වට (=අග්ගළා) දුරාතීතයේ සිට මිනිසුන් විසින් දුර ගමන්වල දී මාර්ගෝපකරණ සඳහා ගෙන ගිය බව පෙනේ. දැනුදු මෙරට ඇතැම් කෙනකුන් වන්දනා ගමන් ආදියෙහි දී බැදි සහල් පිටියෙන් කළ අග්ගළා මාර්ගෝපකරණ සඳහා ගෙන යනු දැක්ක හැකිය. පැරණි ඉන්දියානු සමාජයෙහි ඒ සඳහා අත්සුනු බෙහෙවින් භාවිතයට ගත් බව පෙනේ.<br /> <br /> වෙස්සන්තර ජාතකයෙහි වංකගිරියට ගිය පූජක බමුණා ද සත්තුහස්ත ජාතකයෙහි සිඟමන් සඳහා ගිය මහලු බමුණා ද ගෙන ගිය මාර්ගෝපකරණ අතුරෙන් අත්සුනු ප්‍රමුඛ විය. එය බොහෝ දවසක් සුරක්ෂිතව තබා ගත හැක්කා සේ ම සුවඳත් රසයත් නොපිරිහී පවත්නා හෙයිනි. සත්තුහස්ත ජාතකයෙහි මහලු බමුණා බොහෝ දවසක් දඹදිව ඇවිද පෙරළා ගෙදරට පැමිණෙන දවස්හිදු ඔහුට අහර වූයේ ගෙන් නික්මෙන දා ගෙන ගිය අත්සුනුම ය. අත්සුනු පිහිවායෙහි (පසුඹියෙහ) කට නොබැඳ පැන් බොන්නට ගියෙන් එය තුළ නයකු වැද ගත්තේ එතෙක් පැරණිව ගිය අත්සුනුවල සුවඳ නොඅඩුව තුබූ හෙයිනැයි සිතේ. මෙරට හත්වට (=අග්ගළා) සුලභව ඇත ද අත්සුනු දක්නට ලැබෙන්නේ කලාතුරකිනි. එහෙත් ඉන්දියාවෙහි නම් වෙළෙඳපොළෙහි පවා අත්සුනු දැක්ක හැකිය.<br /> <br /> (සංස්කරණය:1963)<br /> [[ප්‍රවර්ගය:අ]]</div>

පරිපාලක http://encyclopedia.gov.lk/si_encyclopedia/index.php?title=%E0%B6%85%E0%B6%AD%E0%B7%8A%E0%B7%83%E0%B6%B8%E0%B7%94_(%E0%B6%85%E0%B7%83%E0%B7%8A%E0%B7%83%E0%B6%B8%E0%B7%94,_%E0%B6%85%E0%B6%AD%E0%B7%8A%E0%B7%83%E0%B6%B8%E0%B7%8A,_%E0%B6%85%E0%B7%83%E0%B7%8A%E0%B7%83%E0%B6%B8%E0%B7%8A)&diff=1517 2023-06-05T07:41:53Z

<p>පරිපාලක: 'අනුරාධපුර යුගයේ දී සිංහල ආණ්ඩුව යටතේ වූ සුළු න...' යොදමින් නව පිටුවක් තනන ලදි</p> <hr /> <div>අනුරාධපුර යුගයේ දී සිංහල ආණ්ඩුව යටතේ වූ සුළු නිලධාරියෙකි. එකල විහාරාරාම ආදියෙහි සේවය කළ සුළු සේවක පිරිසක් ද මේ නමින් හැඳින්වුණු බව පෙනේ. සිව්වන හෝ පස්වන සියවසට අයත් යයි සැලකෙන හිඟුරේගල සෙල්ලිපියක මේ නිලධාරියා ගැන සඳහන්ව ඇත්තේ අතසමන යනුවෙනි. <br /> <br /> පුවරසම්‍කුලම්හි සෙල්ලිපියක අත්සම් යන්න අත්සම යි යොදා ඇති බව පරණවිතාන මහතා දක්වයි. අත්සම යන්නෙන් අදහස් වන්නේ භාරකාරයා යන්න බව ආචාර්ය වික්‍රමසිංහ මහතා කල්පනා කරයි. මේ වචනයේ අදහස &quot;හස් තැබීම&quot; යයි බී. ගුණසේකර මුදලිතුමා කල්පනා කරයි. යටදැක්වූ හිඟුරේගල සෙල්ලිපියෙහි ඇති අතසමන යනුවෙන් &quot;මුදල්හදල් භාරකාරයා&quot; යන අරුතක් පැවසේ යයි පරණවිතාන මහතා කියයි.<br /> <br /> මහගම විහාරයට කුඹුරු කිහිපයක් මිලට ගත් අවස්ථාවේ දී ඒ වෙනුවෙන් විහාරය සන්තක වූ මුදල් ගෙවන ලද්දේ අතසමනයන් විසින් බව හිඟුරේගල සෙල්ලිපියෙහි දැක්වෙයි. මෙයින් පෙනී යන්නේ මේ අත්සමුවන් විහාරයේ මුදල් හදල් භාරව සිටි නිලධාරීන් බවය. සිව්වන මිහිඳු (956-972) රජුගේ මිහින්තලා පුවරු ලිපිවල සඳහන් වන වෙහෙර් අත්සම්, කරඬු අත්සම්, දාගේ අත්සම් හා දුම්මලස්සම් යනුවෙන් හැඳින්වෙන අත්සමුවන් විහාරයන්හි සේවය කළ සුළු සේවක පිරිසක් බව පෙනේ. <br /> <br /> අත්සමුවෝ රජයේ කවර දෙපාර්තමේන්තුවක සේවය කළෝ දැයි යන්න නිශ්චය කිරීමට සෙල්ලිපිවලින් ලැබෙන තොරතුරු ප්‍රමාණවත් නොවේ. එහෙත් මොවුන් රජයේ භාණ්ඩාගාරයේ ගඩබාවේ හෝ ඉඩම් පිළිබඳ කටයුතු භාර දෙපාර්තමේන්තුවේ සේවය කළ සුළු නිලධාරි පිරිසකැයි සිතිය හැකිය.<br /> <br /> (සංස්කරණය:1963)<br /> [[ප්‍රවර්ගය:අ]]</div>

පරිපාලක http://encyclopedia.gov.lk/si_encyclopedia/index.php?title=%E0%B6%85%E0%B6%AD%E0%B7%8A%E0%B6%BD%E0%B6%B1%E0%B7%8A%E0%B6%AD%E0%B7%92%E0%B7%83%E0%B7%8A&diff=1516 2023-06-05T07:40:34Z

<p>පරිපාලක: 'අත්ලන්තික් සාගරයෙහි පිහිටා තිබී ජලයෙහි ගිලී...' යොදමින් නව පිටුවක් තනන ලදි</p> <hr /> <div>අත්ලන්තික් සාගරයෙහි පිහිටා තිබී ජලයෙහි ගිලී ගියේ යැයි සලකනු ලබන මහාද්වීපයකි. මේ පිළිබඳ ප්‍රධානතම සාක්ෂ්‍යය ලැබෙනුයේ ප්ලේටෝගේටි මෙයස් හා ක්‍රිටියැස් යන ග්‍රන්ථයන්ගෙනි. ඒ අනුව &quot;පිල'ස් ඔෆ් හ'කියුලීස්&quot; නම් වූ දූපත්වලට ඔබ්බෙහි පිහිටි අත්ලන්තිස් දේශය ලිබියාව හා සුළු ආසියාව යන දෙරටින් යුත් ප්‍රදේශයට වඩා විශෘල වූ මහා දිවයිනකි. වයඹදිග යුරෝපය සහ බටහිර අප්‍රිකාව ආදි පෙදෙස්හි යුද වැද දිනූ අත්ලන්තිස්හි රජවරුන් පරාජය වූයේ ඇතන්ස්හි දී පමණ යයි සලකනු ලැබෙයි. ප්ලේටෝගේ රචනයන්හි ඇතුළත් මෙම විස්තර කෙතරම් දුරට මනඃකල්පිත දැයි හෝ සත්‍ය දැයි හෝ තීරණය කිරීම උගහටය. මේ පිළිබඳ වෘත්තාන්තය මධ්‍යකාලීන උගතුන්ට දැනගන්ට ලැබුණේ අරාබි භූගෝල ශාස්ත්‍රඥයන්ගෙනැයි සලකනු ලැබේ.<br /> <br /> එක් කලෙක අත්ලන්තිස් නම් ද්වීපයක් තිබුණු බවටත් පසු කලෙක දී එය ගිලී ගිය බවටත් ප්ලේටෝගේ කෘතීන්ගෙන් හැර ගිල්ගාමෙෂ්, නෝවා හා ඩුකලියොන් සම්බන්ධ ජලගැලීම් පුවත්වලින් ද ඇවිලියොන් ආශ්‍රිත වෘත්තාන්තයන්ගෙන් ද සාක්ෂි ඉදිරිපත්කොට ඇත.<br /> <br /> අත්ලන්තිස් ද්වීපය වටා ගෙතුණු රසවත් කථා කෙතරම් ඇත ද, එවැනි දිවයිනක් තුබුණු බවට සාක්ෂ්‍ය භූවිද්‍යාත්මක පරීක්ෂණයන්ගෙන් ලැබී නැත. බටහිර යුරෝපයේ වෙරළෙන් කොටසක් ගිලා බැස ඇතත් එය සිදුවී ඇත්තේ මනුෂ්‍ය ඉතිහාසයට බොහෝ ඉහත දීය යනු භූවිද්‍යාඥ මතයයි. 1936 දී සහ 1947 දී අත්ලන්තික් සාගර පත්ල හා තදාශ්‍රිත නිධි පරීක්ෂා කිරීමේ දී හෙළි වූයේත් ප්ලයිස්ටෝසීන යුගයෙන් මෙපිට කාලයේ දී අත්ලන්තිස් හා සම්බන්ධ විස්තරයන්ට අනුකූල ගොඩබිමක් එම ප්‍රදේශයෙහි නොතිබුණු බවයි. <br /> <br /> (සංස්කරණය:1963)<br /> [[ප්‍රවර්ගය:අ]]</div>

පරිපාලක http://encyclopedia.gov.lk/si_encyclopedia/index.php?title=%E0%B6%85%E0%B6%AD%E0%B7%8A%E0%B6%BD%E0%B6%B1%E0%B7%8A%E0%B6%AD%E0%B7%92%E0%B6%9A%E0%B7%8A_%E0%B7%83%E0%B7%92%E0%B6%A7%E0%B7%92&diff=1515 2023-06-05T07:38:56Z

<p>පරිපාලක: 'ඇමෙරිකාවේ නිව් ජ'සි ජනපදයේ නගරයකි. මෙය නිව්යෝක...' යොදමින් නව පිටුවක් තනන ලදි</p> <hr /> <div>ඇමෙරිකාවේ නිව් ජ'සි ජනපදයේ නගරයකි. මෙය නිව්යෝක් නගරයට සැතපුම් 140ක් පමණ දකුණෙන් හා fපිලඩෙල්fපියාවට සැතපුම් 60ක් පමණ අග්නිදිගින් වූ, සැ. 10ක් පමණ දිගැති ඇබ්සිකොන් බීච් නම් දිවයිනේ පිහිටා ඇත්තේය. 1750 පමණේ දී මුලින් ම ජනාවාස බවට පත් මෙය නගරයක් වූයේ 1854 දී ය. මුහුදුබඩ පිහිටි, සංචාරක මධ්‍යස්ථානයක් වූ මේ නගරයට දේශසංචාරකයන්ගෙන් විශාල ආදායමක් ලැබේ. මෙහි ජනගහනය (1950) 61,657කි.<br /> <br /> (සංස්කරණය:1963)<br /> [[ප්‍රවර්ගය:අ]]</div>

පරිපාලක http://encyclopedia.gov.lk/si_encyclopedia/index.php?title=%E0%B6%B4%E0%B7%93._%E0%B6%8B%E0%B6%A9%E0%B6%9C%E0%B6%B8&diff=1514 2023-06-05T07:37:58Z

<p>පරිපාලක: 'M.A., ලංකා විශ්වවිද්‍යාල‍යේ අධ්‍යාපන අංශයේ උපකථ...' යොදමින් නව පිටුවක් තනන ලදි</p> <hr /> <div>M.A., ලංකා විශ්වවිද්‍යාල‍යේ අධ්‍යාපන අංශයේ උපකථිකාචාර්ය</div>

පරිපාලක http://encyclopedia.gov.lk/si_encyclopedia/index.php?title=%E0%B6%85%E0%B6%AD%E0%B7%8A%E0%B6%BD%E0%B6%B1%E0%B7%8A%E0%B6%AD%E0%B7%92%E0%B6%9A%E0%B7%8A_%E0%B7%83%E0%B7%8F%E0%B6%9C%E0%B6%BB%E0%B6%BA&diff=1513 2023-06-05T07:36:02Z

<p>පරිපාලක: 'එක් පසෙකින් යුරෝපා සහ අප්‍රිකා මහාද්වීප ද අනෙ...' යොදමින් නව පිටුවක් තනන ලදි</p> <hr /> <div>එක් පසෙකින් යුරෝපා සහ අප්‍රිකා මහාද්වීප ද අනෙක් පසින් ඇමෙරිකා මහාද්වීප ද අතර ඇති සාගරයයි. ඇට්ලස් කඳුවැටියෙන් ඔබ්බෙහි තිබෙන සාගරය නිසා දෝ ග්‍රීකයෝ මෙය මෙනමින් හැඳින්වූහ. අත්ලන්තිස් (බ.) නමැති අති පැරණි මහාද්වීපයක් කිඳා බැසීමෙන් මෙය හට ගැනුණු බව පවසන දේවකථාව ආශ්‍රයෙන් මෙය අත්ලන්තික් නම් වී යයි ද කියති. ඒ කෙසේ වෙතත් අත්ලන්තික් යන නාමය විශේෂයෙන් ම තහවුරු වූයේ 16 වැනි ශතවර්ෂයේදී පළවුණු ම'කේටර්ගේ සිතියමේත් 1650 දී පළවුණු වරේනියස්ගේ &quot;ගෙයෝග්රැfපියා ගෙනෙරාලිස්&quot; (Geographia Generalis) නමැති ග්‍රන්ථයේත් එය යොදන ලද බැවිනි.<br /> <br /> ආක්ටික් ද්‍රෝණිය ද අත්ලන්තික් සාගරයට අයත් ප්‍රදේශයක් ලෙස අයෙක් සලකති. ඒ අනුව උතුරින් ආක්ටික් ද්‍රෝණියත් ඇතුළුව බෙරිං සමුද්‍ර සන්ධියේ සිට දකුණේ වෙඩෙල් මුහුද දක්වා වූ ජලස්කන්ධය අත්ලන්තික් සාගරයයි. අත්ලන්තික් සාගරයත් ශාන්තිකර සාගරයත් බටහිර දේශාංශ 700 දී ද අත්ලන්තික් සාගරයත් ඉන්දියානු සාගරයත් ශුභ ප්‍රාර්ථනා තුඩුව අසලින් පිහිටි නැගෙනහිර දේශාංශ 200 දී ද වෙන් වන බව පිළිගැනේ. විශාලත්වය අනුව එය ලෝකයේ දෙවැනි සාගරයයි. පෘථිවියේ ප්‍රමාණයෙන් සියයට විස්සක පමණ කොටසක් මේ සාගරයෙන් වැසී පවතී. කුඩා මුහුදු හැරුණු විට එහි ප්‍රමාණය වර්ග සැතැප්ම 3,18,15,000කි. සම්පූර්ණ ප්‍රමාණය වර්ග සැතැප්ම 4,10,81,000කි. සාමාන්‍ය දිග සැතැප්ම 11,500කි. සාමාන්‍ය පළල සැතැප්ම 3,000කි. <br /> <br /> මේ සාගරයට මහා ගංගා බොහෝ ගණනක් ගලා බසී. එම නිසා, ලෝකයේ විශාල ම සාගරය නුවූව ද අවටින් මෙතරම් විශාල ජලවහන ප්‍රදේශයක් ඇති සාගරයක් තවත් නැත. ජලවහන ප්‍රදේශය වර්ග සැතැපුම් 1,34,32,000 පමණ විශාලය. මුළු යුරෝපය ද, දකුණු ඇමෙරිකාව, උතුරු ඇමෙරිකාව සහ අප්‍රිකාව යන මහාද්වීපවල වැඩි කොටස ද මෙයට ඇතුළත් වේ. ලුවාර්, රයින්, එල්බ්, කොංගෝ, නයිජර්, සාන්ත ලෝරන්ස්, මිසිසිපි, එරිනෝකෝ සහ ඇමසන් මේ සාගරයට ගලා බසින ප්‍රධාන නදීහුය.<br /> <br /> විශේෂ ලක්ෂණ කිහිපයක් අනුව මේ සාගරය උතුරු අත්ලන්තික් සාගරය සහ දකුණු අත්ලන්තික් සාගරය යනුවෙන් දෙකොටසකට බෙදීමට පිළිවන. මේ බෙදීම සඳහා ගන්නා සීමාව උත්තර අක්ෂාංශ 50 රේඛාවයි. විශාල දිවයින්වලින් හා අතුරු මුහුදුවලින් යුක්තවීම, කඩතොලු සහිත වෙරළවල්, බොකු හා වරායවල් පිහිටීම ආදිය උතුරු අත්ලන්තික් සාගරයේ ඇති විශේෂ ලක්ෂණවලින් සමහරකි. එහි ශාඛා සහ කොටස් වශයෙන් ගිණිය හැකි මුහුදු රාශියක් වෙයි. යුරෝපයත් අප්‍රිකාවත් වෙන්කරන මධ්‍යධරණී මුහුද ද එහි කොටස් වන කළු මුහුද, අද්‍රියාතික් මුහුද සහ ඊජියන් මුහුද ද අත්ලන්තික් සාගරයේ ශාඛා වශයෙන් ගත හැකියි. එමෙන් ම යුරෝපයේ බටහිර වෙරළාශ්‍රිතව පිහිටි බෝල්ටික් මුහුද, උතුරු මුහුද හා බිස්කේ වරාය ද, අයිස්ලන්තයට උතුරින් පිහිටි &quot;ආක්ටික් මධ්‍යධරණීයක්ය&quot;යි කිව හැකි කොටසෙහි ඇති බැරෙන්ට්ස් මුහුද හා නෝර්වීජියානු මුහුද ද, උතුරු ඇමෙරිකාවට උතුරින් පිහිටි බැfපින් වරාය, සාන්ත ලෝරන්ස් බොක්ක සහ හඩ්සන් බොක්ක ද, ඊට දකුණෙන් පිහිටි &quot;ඇමෙරිකානු මධ්‍යධරණිය&quot;යි නම් කළ හැකි මුහුදුවලට අයිති කොටස්වන කැරීබියානු මුහුද සහ මෙක්සිකෝ බොක්ක ද උතුරු අත්ලන්තික් සාගරයේ ප්‍රධාන ශාඛා ලෙස ගැනේ.<br /> <br /> දකුණු අත්ලන්තික් සාගරයේ මෙවැනි බොකු හා අතුරු මුහුදු ආදිය ඉතා අඩුය. අප්‍රිකානු මායිමේ පිහිටා ඇති ගිනිබොක්ක මේ සාගරයෙහි ප්‍රධාන ම ලක්ෂණයයි.<br /> <br /> දිවයින් වැඩි ගණනක් පිහිටා ඇත්තේත් උතුරු අත්ලන්තික් සාගරයේය. එයින් සමහරක් අති විශාලය. නිර්මාණය සහ පිහිටීම අනුව අත්ලන්තික් සාගරයේ දිවයින් ප්‍රධාන කොටස් තුනකට බෙදිය හැකියි:<br /> <br /> (1) යමහල් නිසා ඇති වූ දූපත්: අයිස්ලන්තය, ඉතා කුඩා දිවයින් වන fපර්නැන්ඩෝ ද නොරොඤ්ඤ, ඇසෙන්ෂන්, සාන්ත හෙලේනා, ටි්‍රස්ටන් ද කූන, බූවේ ආදිය.<br /> <br /> (2) යමහල් ද්‍රව්‍යවලින් නිර්මාණය වූ දූපත්: මේ ගණයෙහි ඇත්තේ ද කුඩා දූපත්ය. ‍අසෝර්, කැනරි, මැඩෙයිරා සහ කේප් ව'ඩ් යන දූපත්.<br /> <br /> (3) මහාද්වීපික දූපත්: ස්විට්න්බ'ගන්, බෙ‍යාර් දූපත්, බ්‍රිතාන්‍ය දූපත්, නිව්fපවුන්ඩ් ලන්තය, ග්‍රේට් ඇන්ටිලිස්, ‍fපොක්ලන්ඩ් දූපත්, දකුණු ජෝජියා සහ දකුණු ඕක්නි දූපත්.<br /> <br /> '''සාගර පත්ලේ භූමිලක්ෂණ:''' මේවා පොළොව මතුපිට ලක්ෂණ මෙන් සවිස්තරව දැනගත හැකි වූයේ 19 වැනි ශතවර්ෂයේ සිට කර ගෙන එන ලද විශේෂ පර්යේෂණ කරණකොටගෙනය. මේ පර්යේෂණවලට බෙහෙවින් උපකාරි වූයේ සාගරයේ ගැඹුර මැනීම උදෙසා නිපදවන ලද නව්‍ය උපකරණයි. රේඩියෝ සොණ්ඩය, ප්‍රතිධ්වනි මානකය ආදිය පිරික්සුම්යොතට වඩා ප්‍රයෝජනවත් විය. දියුණු වූ මේ උපකරණ උපයෝගී කොටගෙන අත්ලන්තික් සාගරයේ පත්ල ගැන කරුණු බොහෝ දුරට සොයා ගෙන ඇති නමුත් දකුණු අත්ලන්තික් සාගරයේත් ආක්ටික් සාගරයේත් විශාල කොටස් තවම පරීක්ෂා කර නොමැත. හැම කොටසක ම වාගේ මහාද්වීපික තටකය පරීක්ෂා කර තිබේ.<br /> <br /> අත්ලන්තික් සාගරයේ මධ්‍යයෙහි පිහිටා ඇති අත්ලන්තික් වැටිය එහි විශේෂ භූමිලක්ෂණයකි. මෙයින් මේ සාගරය නැගෙනහිර සහ බටහිර යනුවෙන් කොටස් දෙකකට බෙදිය හැකියි. අත්ලන්තික් වැටිය අයිස්ලන්තයේ සිට බූවේ දිවයින (දකුණු අක්ෂාංශ 550) දක්වා, සාගරය හරහා පැතිරී ඇත. වැටිය ඇති ‍කොටස්වල සාමාන්‍ය ගැඹුර බඹ 3,000ක් පමණ වුව ද සමහර තැන්වල ගැඹුර බඹ 500කට වැඩි නොවෙයි. තවත් සමහර තැන්වල අත්ලන්තික් වැටිය දූපත් වශයෙන් සාගරය මතුපිටට ද නෙරා ඇත. අසෝර් දූපත්, සාන්ත පාවුල්, ඇසෙන්ෂන්, ට්‍රිස්ටන් ද කූන සහ බූවේ යන දිවයින් මීට නිදසුන්ය.<br /> <br /> අත්ලන්තික් සාගරයෙහි මැද පිහිටි වැටියෙන් ශාඛාවැටි දෙකක් නැගෙනහිරට සහ බස්නාහිරට විහිදී, මුළු වැටි පන්තිය නැංගුරමක හැඩයක් ගනී. මේ ශාඛා වැටි පිහිටා ඇත්තේ දකුණු අත්ලන්තික් සාගරයේය. අප්‍රිකාව දෙසට විහිදෙන වොල්fපිෂ් වැටිය ආරම්භ වන්නේ ට්‍රිස්ටන් ද කූන දිවයිනෙනි. බටහිරට විහිදී ඇති රියෝ ග්‍රාන්ඩේ වැටිය දකුණු අක්ෂාංශ 300ටත් අතර පිහිටා ඇත.<br /> <br /> උතුරු අත්ලන්තික් සාගරයේ උතුරු අක්ෂාංශ 500 ඔස්සේ වූ කුඩා වැටියක් අත්ලන්තික් වැටිය හරහා පිහිටා තිබේ. මෙයින් උතුරට විහිදෙන කුඩා වැටි කීපයක් ඇත. එයින් එකක් රේක්යාන්ස් වැටියයි. අයිස්ලන්තය සහ fපොරෝ දිවයින් පිහිටා ඇත්තේ තවත් වැටියක් මතය. මෙහි ගැඹුරුතම ස්ථාන මීටර් 50කට වඩා ගැඹුර නැත.<br /> <br /> දිය යට පිහිටි මේ කඳුවැටි නිසා අත්ලන්තික් සාගරයේ පත්ල සාගරික ද්‍රෝණි කීපයකට බෙදිය හැකියි. බටහිරින් පිහිටි උතුරු ඇමෙරිකා ද්‍රෝණිය සහ ගිනි ද්‍රෝණිය ද, නැගෙනහිරට ඇති කැනරි ද්‍රෝණිය සහ කේප් ව'ඩ් ද්‍රෝණිය ද උතුරු අත්ලන්තික් සාගරයේ පිහිටා ඇති විශාල ම ද්‍රෝණි කීපයකි. උතුරු අත්ලන්තික් සාගරයේ ගැඹුරුතම කොටස පෝටොරීකෝ දිවයිනට උතුරෙන් පිහිටි ඒ නම ම දරන ස්ථානයයි. එහි ගැඹුර බඹ 4,800කට වැඩි බව සොයාගෙන ඇත. දකුණු අත්ලන්තික් සාගරය ද ද්‍රෝණි හතරකට බෙදිය හැකියි. බටහිරින් තිබෙන්නේ බ්‍රසීල සහ ආජන්ටිනා ද්‍රෝණිය. නැගෙනහිරට ඇංගෝලා සහ කේප් ද්‍රෝණි පිහිටා තිබේ. දකුණු අත්ලන්තික් සාගරයේ ගැඹුරු ම ස්ථානය ඇත්තේ දකුණු සැන්ඩ්විච් දිවයිනට නුදුරුවය. එහි ගැඹුර බඹ 4,500ක් පමණ වේ. මුළු අත්ලන්තික් සාගරයේ ප්‍රමාණයෙන් සියයට 63ක ම ගැඹුර බඹ 1,500 සිට 3,000 ට අතර වේ. බඹ 100 ට අඩු මහාද්වීපික තටකය සාගරයේ ප්‍රමාණයෙන් සියයට 13.3ක් පමණි. බඹ 3,000 ට වඩා ගැඹුරු කොටස්වල ප්‍රමාණය ඉතා සුළුය.<br /> <br /> සාගරය පත්ලේ භූවිෂමතා අතුරෙන් මිනිස් ජීවිතය කෙරෙහි විශේෂයෙන් බලපාන්නේ ගැඹුරෙන් බඹ 0-100 දක්වා වූ මහාද්වීපික තටකයයි. මහාද්වීපික තටකයෙන් වැඩි හරියක් අතුරු අත්ලන්තික් සාගරයේ පිහිටා ඇත. ආක්ටික් සාගරයට හා උතුරු ඇමෙරිකාවට උතුරින් පිහිටි මුහුදු දෙසට ද මෙම මහාද්වීපික තටකය විහිදී ඇත. ලෝකයේ විශාලතම මස් මරන පෙදෙස් පිහිටා තිබෙන්නේ උතුරු අත්ලන්තික් සාගරයේ මහාද්වීපික තටකයේය. මෙයින් විශේෂයෙන් ම ප්‍රසිද්ධ මස් මරන පෙදෙස් හැටියට හඳුන්වන්නේ නිව්fපවුන්ඩ්ලන්ත ග්‍රෑන්ඩ් බෑංක්ස් ස්කෝෂියා තටකය, ඩොගර් බෑංක්, බහාමා බෑංක් ආදිය හා උතුරු මුහුද, අයිරිෂ් මුහුද සහ අයිස්ලන්තය අවට මුහුදත්ය. මේ මස් මරන පෙදෙස් පිහිටීම නිසා යුරෝපයේ නැව් ගමනාගමනය දියුණු වී යයි ද එහෙයින්ම ආර්ථික දියුණුවත් ව්‍යාපාරික දියුණුවත් ඇති කර ගත් බොහෝ මුහුදුකර-යුරෝපීය රටවල් අධිරාජ්‍ය ගොඩනංවා ලෝකයේ බලගතු රාජ්‍ය බවට පත් වී යයි ද කියත්.<br /> <br /> දකුණු අත්ලන්තික් සාගරයේ එපමණ මහාද්වීපික තටක පිහිටා නැත. විශාලතම මහාද්වීපික තටකය පිහිටා තිබෙන්නේ දකුණු ඇමෙරිකාවට දකුණින් පිහිටි fපෝක්ලන්ඩ් දූපත අවටය. දකුණු අත්ලන්තික් සාගරය වටා පිහිටි රටවල විශේෂ දියුණුවක් නොමැති වූයේ මහාද්වීපික තටකයන් නැති වීමත්, ඒ හේතුකොටගෙන වෙනත් ව්‍යාපාර ඇති නොවීමත් නිසා යැයි පවසන ඇතැම් ශාස්ත්‍රඥයෝ ඉහත සඳහන් කළ මතය මෙයින් තවදුරටත් සනාථ කරති.<br /> <br /> '''සාගර නිධි:''' සාගර පත්ලේ නිධි සාධනය පොළොව මතුපිට නිධි සාධනයට බෙහෙවින් වෙනස් වේ. අත්ලන්තික් සාගරයේ වැඩි කොටසකට අයිති නිධි සෑදී තිබෙන්නේ ග්ලොබිගෙරීන ගොහොරුවෙනි. මීටර් 5,000 වඩා ගැඹුරු ස්ථානවල මේ ගොහොරුවේ කැල්සියම් ප්‍රමාණය අඩුය. එහෙයින් ඉතා ගැඹුරු කොටස්වල නිධි රතු මඩවලින් සමන්විත වෙයි. මුහුදු වැටි මත පිහිටා ඇති නිධි වෙරොපොඩ ගොහොරුවෙන් යුක්තය. <br /> <br /> දකුණු අත්ලන්තික් සාගරයේත් උතුරු අත්ලන්තික් සාගරයේත් ඇති නිධි අතර යම් යම් වෙනස්කම් ද පෙනේ. දකුණු අත්ලන්තික් සාගරයේ දකුණෙන් පිහිටි කොටස්වල වැඩි වශයෙන් ඇත්තේ ඩයටම් ගොහොරුවයි. මෙවැන්නක් උතුර අත්ලන්තික් සාගරයේ පිහිටා නැත.<br /> <br /> අත්ලන්තික් සාගරයේ පත්ලෙන් සියයට 73ක පමණ ප්‍රමාණයක් ග්ලොබිගෙරීන සහ ටෙරොපොඩ ගොහොරුවලින් වැසී ඇත. සියයට 19ක පමණ ප්‍රමාණයක් රතු මඩෙන් වැසී ඇත. අනික් කොටස්වල වැඩි වශයෙන් භූජාත නිධි තිබේ. මේ භූජාත අවසාදිත ද්‍රව්‍ය මුහුදු පත්ලට ලැබෙන්නේ සුළ‍ඟෙන් හා අයිස් පරවලිනි.<br /> <br /> '''ජලස්කන්ධ සහ සාගර ප්‍රවාහ:''' ජලස්කන්ධයක එක් තරමක උෂ්ණත්වයක් සහ ලවණත්වයක් ඇත. කාලගුණ විද්‍යාවෙහි දී ඉතා වැදගත් සාධකයක් වශයෙන් සඳහන් වන වාතස්කන්ධ මෙන් සාගර විද්‍යාවෙහි දී මේ ජලස්කන්ධ බලගතු සාධකයක් ව පවතී. ජලස්කන්ධ සාගර ප්‍රවාහයේ ප්‍රභවස්ථන සේ ගත හැකිය.<br /> <br /> සාගර ප්‍රවාහ තත්කාලීන සුළං අනුගමනය කරයි. යම් යම් වෙනස්කම් ඇති වන්නේ ගොඩබිමේ පිහිටීමෙන් ඇතිවන අවහිරකම් නිසාය.<br /> <br /> උතුරු අත්ලන්තික් සාගරයේ ප්‍රවාහ දක්ෂිණාවර්තය. උත්තර සමක ප්‍රවාහය ඊශාන වෙළඳ සුළං බලයෙන් බටහිරට ගලා යයි. මෙය ජල ගුල්ම ප්‍රවාහය වශයෙන් කැරිබියානු මුහුදත් යුකටන් සමුද්‍ර සන්ධියත් අතරින් මෙක්සිකෝ බොක්කට ගලයි. මේ උණුසුම් දියවැල f‍ප්ලොරීඩා සමුද්‍ර සන්ධිය හරහා උත්තර අක්ෂාං 400 තෙක් විහිදෙයි. මෙයට උතුරු අත්ලන්තික් ප්‍රවාහයයි ද ව්‍යවහාර කරනු ලැබේ. පසුව මේ දියවැල කොටස්වලට බෙදී යයි. එක කොටසක් සාරගෝසා මුහුදට ගලයි. තවෙකක් බටහිර යුරෝපය තෙක් ගලා ඒ ප්‍රදේශයේ දේශගුණය කෙරෙහි තදින් බලපායි. අ'මින්ගර් නම් තවත් ප්‍රවාහයක් අයිස්ලන්ත වෙරළේ සිට වයඹ දෙසට හැරී ග්‍රීන්ලන්තයේ දකුණු වෙරළ තෙක් ගලා යයි. බටහිර යුරෝපයට ගලා යන ප්‍රවාහය නෝර්වීජියානු ප්‍රවාහය වශයෙන් නෝර්වේහි වෙරළ අයිනෙන් ස්පිට්ස්බ'ගන් දක්වා ගලයි. මේ සියල්ල උණුසුම් ප්‍රවාහ වේ.<br /> <br /> උතුරු අත්ලන්තික් සාගරය‍යේ ශීත ප්‍රවාහය උත්තර ධ්‍රැව මුහුදින් ආරම්භ වී නැගෙනහිර ග්‍රීන්ලන්ත ප්‍රවාහය, බටහිර ග්‍රීන්ලන්ත ප්‍රවාහය සහ ලැබ්‍රඩෝර් ප්‍රවාහය වශයෙන් ඒ ඒ වෙරළ ඔස්සේ දකුණ බලා විහිදේ. සහරා වෙරළ අසලින් කැනරි ප්‍රවාහය නම් ශීත ප්‍රවාහයක් ද ගලයි. එය ඇතිවී තිබෙන්නේ සාගරයේ නැගෙනහිර කොටසේ ශීත ජලය සාගරය මතුපිටට තෙරපීමෙනි.<br /> <br /> දකුණු අත්ලන්තික් සාගරයේ ප්‍රවාහය වාමාවර්තය. දකුණු සමක ප්‍රවාහය බස්නාහිරට ගලා ඒමේ දී අතු දෙකකට බෙදෙයි. බ්‍රසීල වෙරළ ඔස්සේ ගලා යන අත්ත බ්‍රසීල් ප්‍රවාහය නමින් හැඳින්වේ. අනෙක් අන්ත උතුරේ කැරිබියානු මුහුදට ගලා යයි. බ්‍රසීල් ප්‍රවාහය දකුණු අත්ලන්තික් ප්‍රවාහය වශයෙන් දකුණු අක්ෂාංශ 500 දක්වා ගලයි. ශීත ප්‍රවාහය, බටහිර සුළං ප්‍රවාහය වශයෙන් දකුණු ඇමෙරිකාවේ හෝන් තුඩුවට දකුණෙන්, දකුණු අත්ලන්තික් සාගරයට ගලයි. එක් කොටසක් fපෝක්ලන්ඩ් ප්‍රවාහය නමින් fපෝක්ලන්ඩ් දිවයින දෙසටත් තවත් කොටසක් ආජන්ටිනා වෙරළ දිගටත් ගලායයි. බෙංගුවෙලා ප්‍රවාහය නමින් හැඳින්වෙන කොටසක් ද නිරිත දිග අප්‍රිකානු වෙරළ දිගේ ගලා ගොස් දකුණු සමක ප්‍රවාහයට එකතු වෙයි.<br /> <br /> '''ජලයේ උෂ්ණත්වය, ලවණත්වය සහ දේශගුණික කරුණු:''' අත්ලන්තික් සාගරයේ මතුපිට ජලයේ සාමාන්‍ය උෂ්ණත්වය පැ. 62.50 බැවින් මෙය ශාන්තිකර සාගරයේ ජලයට වඩා සිසිල්ය. එහෙත් සාගරයේ නොයෙක් ස්ථානවල උෂ්ණත්වය දියවැල් අනුව වෙනස් වේ. බටහිර යුරෝපීය රටවල දේශගුණික වෙනස්කම් බෙහෙවින් ඇති වී තිබෙන්නේ ජල ගුල්ම ප්‍රවාහය නිසාය. ඒ කරණකොටගෙන ශීත කාලයේ තද ශීතල ද ගිම්හානයේ තද උෂ්ණය ද මැඩ පැවැත්වේ. මේ උෂ්ණ ප්‍රවාහය නිසා වායුගෝලීය අවපාත බටහිර යුරෝපයට පැතිරීම පහසු වේ. ලැබ්‍රඩෝර් ශීත ප්‍රවාහය නිසා අයිස් සහිත ශීතල ජලය උතුරු අක්ෂාංශ 400 දක්වා දකුණට බසී. මේ ශීතල ජලය ඇති කොටස්වල ධූමිකා ඇති වේ. බොහෝවිට ධූමිකා නිසා නැව් ගමනාගමනට ද අහස් ගමනාගමනයට ද බාධා ඇති වෙයි. මේ පිළිබඳව ලැබ්‍රඩෝර් වෙරළ ද නිරිත දිග අප්‍රිකානු වෙරළ ද ප්‍රසිද්ධියක් උසුලයි.<br /> <br /> දකුණු අත්ලන්තික් සාගරයේ මෙවැනි උෂ්ණත්ව ලක්ෂණ නැතත් fපෝක්ලන්ඩ් ප්‍රවාහය සහ බ්‍රසීල් ප්‍රවාහය එකිනෙකට හමුවන ස්ථානයෙහි ද ජලගුල්ම ප්‍රවාහය සහ ලැබ්‍රඩෝර් ප්‍රවාහය එකිනෙකට හමුවන ස්ථානයේ මෙන් උෂ්ණත්වය වෙනස් වේ. සමුද්‍ර ප්‍රවාහය නිසා උතුරු අක්ෂාංශ 100 ටත් 300ටත් අතර නැගෙනහිර සාගරබඩ ජලය සාමාන්‍යයෙන් බටහිර වෙරළබඩ මුහුදු ජලයට වඩා සිසිල්ය. අක්ෂාංශ 300 සිට ධ්‍රැවය දක්වා වඩා සිසිල්ව පවතින්නේ බටහිර වෙරළබඩයි.<br /> <br /> '''සාගරයේ අයිස්:''' ශිශිර සමයේ ආක්ටික් මුහුද සම්පූර්ණයෙන් ම වාගේ අයිස්වලින් වැසී යයි. එකල පවතින අධික ශීතල හේතුකොටගෙන අයිස් තට්ටුව යටින් තවත් අයිස් සෑදේ. සුළං නිසා මෙය මත කුඩා වැටි සහ ගොඩැලි හට ගනී. එයින් සමහරක් අඩි 16ක් පමණ උස්ව ද නඟී. මෙබඳු අයිස් තට්ටුවක ජල මට්ටමෙන් යට පවතින කොටස අඩි 65ක් පමණ ඝන විය හැකියි. ගිම්හානයේ දී මේ අයිස් තට්ටුව කැබැලි වශයෙන් කැඩී යයි. වඩා ඉහළ උෂ්ණත්වය නිසා එහි ගනකම ද අඩු වේ.<br /> <br /> උතුරු අත්ලන්තික් සාගරයේ පාවෙන අයිස් කුට්ටි උතුරු අක්ෂාංශ 430 දී වුව ද දක්නට ලැබේ. මේ අයිස් කුට්ටි මුහුදට වැටෙන්නේ ග්‍රීන්ලන්තයේ ග්ලැසියරවලිනි. උත්තර ධ්‍රැව මුහුදේ මේවා ඇත්තේ ස්පිට්ස්බ'ගන් සහ ප්‍රාන්ස් ජොසfප්ලෑන්ඩ් යන දිවයින් අවට පමණි. ඒවා කුඩා ග්ලැසියරවලින් මුහුදට වැටේ. ග්‍රීන්ලන්තයෙන් නික්මෙන අයිස් කුට්ටි සාගර ප්‍රවාහ අනුව ලැබ්‍රඩෝර් හා නිවුfපවුන්ඩ්ලන්තය දෙසට පාවෙයි. එයින් නැව් ගමනාගමනයට තදබල අවහිරකම් ඇති වේ.<br /> <br /> මුළු ඇන්ටාක්ටික් මහාද්වීපය වසා පවතින විශාල අයිස් තට්ටුව දකුණු අක්ෂාංශ 550 තෙක් පැතිරෙයි. මෙයින් ඇතිවන ග්ලැසියර නිසා උතුරටත් නැගෙනහිරටත් විශාල අයිස් කුට්ටි පාවෙයි. දකුණු අක්ෂාංශ 420 මේවා පාවීමේ උතුරු සීමාව හැටියට ගණන් ගත හැකියි. <br /> <br /> '''අත්ලන්තික් සාගරයේ වැදගත්කම:''' අනික් සාගර මෙන් ම අත්ලන්තික් සාගරය ද මිනිසුන්ගේ ගමනාගමනයට බාධකයක් විය. එය එක් කාලසීමාවක් තුළ දී පමණක් බලපැවැත්වුණු භූගෝලීය සාධකයකි. දිවයින් බහුල නොවන හෙයින් ශාන්තිකර සාගරයේ මෙන් විශේෂ මනුෂ්‍ය සභ්‍යත්ව ඇති කරනසුලු පරිසරයක් මේ සාගරය නිසා ඇති නොවීය. ගමනාගමනය අතින් අත්ලන්තික් සාගරය අන් හැම සාගරයකට ම වඩා උසස් තැනක් දරයි. ඊට හේතුව ලෝකයේ කාර්මික අතින් දියුණු වූ රටවල් අතර පිහිටි සාගරය මෙය වීමය. එමෙන්ම වෙළඳාම් කිරීමේ දී ද ශාන්තිකරයට හෝ ඉන්දියානු සාගරයට හෝ යෑමේ දී ද අත්ලන්තික් සාගරය තරණය කිරීමට සිදුවී තිබේ. කලෙක දී රුවල් නැව් ගමනාගමනය සිදුවූයේ සාගර ප්‍රවාහ හා සුළං අනුවය. 1838න් පසු අත්ලන්තික් සාගරයේ දුම් නැව් ගමනාගමනය ආරම්භ විය.<br /> <br /> සූවස් ඇළ (1869) සහ පැනමා ඇළ (1914) කැපීමෙන් පසු දකුණු අත්ලන්තික් සාගරයේ ගමනාගමනය අඩු වූ අතර කැරිබියානු සහ මධ්‍යධරණී මුහුදුවල වැදගත්කම වැඩි විය.<br /> <br /> අත්ලන්තික් සාගරයෙහි දිවයින් අඩු නිසා එය හරහා ගුවන් මාර්ග ආරම්භ කිරීම මුල් අවධියේ දී අපහසු විය. බටහිර අප්‍රිකාවත් බ්‍රසීලයත් අතර ඇති කෙටි ම මාර්ගය හරහා ගුවන් නැව් සේවයක් 1936 දී ඇති විය. දැනට ම‍ේ සාගරය හරහා ඇති ප්‍රධාන ගුවන් මාර්ග හතරකි. එනම් : (1) බටහිර අප්‍රිකාව-කැනරි දූපත් හා බ්‍රසීලය (2) අසෝර්-බ'මියුඩා නොහොත් අසෝර්-නිවුfපවුන්ඩ්ලන්තය (3) අයර්ලන්තය-නිවුfපවුන්ඩ්ලන්තය නොහොත් ස්කොට්ලන්තය-ලැබ්‍රඩෝරය (4) අයිස්ලන්තය-නිවුfපවුන්ඩ්ලන්තය යන මේයි. අහස් ගමනාගමනය අතින් ද අත්ලන්තික් සාගරය අන් සයුරු පරයා සිටී.<br /> <br /> කර්තෘ:[[පී. උඩගම]]<br /> <br /> (සංස්කරණය:1963)<br /> [[ප්‍රවර්ගය:අ]]</div>

පරිපාලක http://encyclopedia.gov.lk/si_encyclopedia/index.php?title=%E0%B6%85%E0%B6%AD%E0%B7%8A%E0%B6%BD%E0%B6%B1%E0%B7%8A%E0%B6%AD%E0%B7%92%E0%B6%9A%E0%B7%8A_%E0%B6%B4%E0%B7%8A%E2%80%8D%E0%B6%BB%E0%B6%A5%E0%B6%B4%E0%B7%8A%E0%B6%AD%E0%B7%92%E0%B6%BA_(Atlantic_Charter)&diff=1512 2023-06-05T07:23:43Z

<p>පරිපාලක: 'දෙවැනි ලෝක සංග්‍රාම කාලයේ දීත් ඉන් පසුවත් තම ද...' යොදමින් නව පිටුවක් තනන ලදි</p> <hr /> <div>දෙවැනි ලෝක සංග්‍රාම කාලයේ දීත් ඉන් පසුවත් තම දෙරට අනුගමනය කරන්ට අදහස් කරගත් ජාතික ප්‍රතිපත්ති අන්තර්ගත ‍කොට ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදයේ ජනාධිපති රූස්වෙල්ට් සහ බ්‍රිතාන්‍ය අග්‍රාමාත්‍ය චර්චිල් විසින් 1941 අගෝස්තු 14 වැනිදා නිකුත් කරන ලද ප්‍රකාශනයයි. මෙකී ප්‍රකාශනය නිකුත් කිරීමට පෙර (අගෝස්තු මස 9 වැනිදා සහ 12 වැනිදාත් අතර) මේ දෙදෙනා සාකච්ඡා පැවැත්වූයේ උතුරු අත්ලන්තික් සාගරයේ ඇමෙරිකානු යුද්ධ නැවක බැවින් ඊට අත්ලන්තික් ප්‍රඥප්තියයි කියත්. <br /> <br /> අත්ලන්තික් ප්‍රඥප්තියේ අන්තර්ගත වූ වගන්ති අට පහත දැක්වේ:<br /> <br /> (1) තම දෙරට අන් රටවල් යටත් කරගැනීමෙන් හෝ වෙනත් ක්‍රමවලින් හෝ තම බලය පුළුල් කරගැනීමට අපේක්ෂා නොකරන බව,<br /> <br /> (2) කිසියම් රාජ්‍යයක වෙසෙන ජනයා විසින් කවර හෝ බලපෑමකට යටත් නොවී නිදහස් ලෙස ප්‍රකාශ කරන ලද කැමැත්තට පටහැණිව රාජ්‍ය සීමා වෙනස්‍නොවිය යුතු යයි අපේක්ෂා කරන බව,<br /> <br /> (3) තමන්ට රිසි ආණ්ඩුවක් තෝරා ගැනීමට සෑම ජාතියකට ම ඇති අයිතිවාසිකමට ගරු කරන බව ; බලාත්කාරය නිසා ස්වාධීන අයිතිවාසිකම් ද ස්වතන්ත්‍ර පාලනය ද අහිමි වූ රාජ්‍යයන්ට නැවත ඒවා ලැබේවා යි පතන බව,<br /> <br /> (4) දැනට ම බැඳී සිටින ප්‍රතිඥාවන්ට ගරු කරන අතර ම, ජයග්‍රාහක වූ හෝ පරාජිත වූ හෝ කුදුමහත් සෑම රාජ්‍යයකට ම සමාන අයිතිවාසිකම් සහිතව වෙළඳාමට සහභාගි වීමටත් ඒ ඒ රටවල ආර්ථික සමෘද්ධියට අදාළ වූ අමුද්‍රව්‍ය ලබාගැනීමටත් හැකි තාක් ඉඩප්‍රස්තාව සලසා දෙන බව,<br /> <br /> (5) සෑම ජාතියක ම කම්කරුවන්ගේ තත්ත්වය නඟා සිටුවීමත්, ආර්ථික සංවර්ධනය හා සමාජ ආරක්ෂාව සැලසීමත් සඳහා ආර්ථික ක්ෂේත්‍රයෙහි ලා සෑම ජාතියකගේ ම සම්පූර්ණ සහයෝගතාව ඇති කිරීමට අපේක්ෂා කරන බව,<br /> <br /> (6) සෑම ජාතියකට ම තමන්ගේ දේශසීමා තුළ සුරක්ෂිතව විසීමට හා සෑම ප්‍රදේශයක ම වසන සෑම මිනිසකුට ම බියෙන් සහ අගහිඟයෙන් තොරව ජීවත් වීමට ඉඩප්‍රස්තාව නිසැකව ම සැලසෙන්නා වූ සාමයක්, නාට්සි ඒකාධිපත්‍යය මුළුමනින් ම වනසා දැමීමෙන් පසුව ඇතිකිරීමට බලාපොරොත්තු වන බව,<br /> <br /> (7) සෑම මිනිසකුට ම කිසිදු අවහිරයක් නොමැතිව මහමුහුදේ ගමන් කිරීමට මෙවැනි සාමයකින් අවකාශ ලැබිය යුතු යයි විශ්වාස කරන බව,<br /> <br /> (8) ලෝකයේ සියලු ම ජාතීන් බලය පාවිච්චි කිරීම අත්හළ යුතු යයි තමන් විශ්වාස කරන බව; පෘථුල වූත් නිත්‍ය වූත් ආරක්ෂක ක්‍රමයක් ඇතිකර ගන්නා තුරු, විදේශයන් ආක්‍රමණය කරන්නට තර්ජනය කරන්නා වූ හෝ එවැනි තර්ජනයක් ඇතිකරතැයි සිතිය හැකි වූ හෝ ජාතීන් නිරායුධ කිරීම අවශ්‍යයෙන් කළ යුතු බව; ඉසිලිය නොහැකි යුද්ධෝපකරණ බරින් සාමකාමී ජාතීන් මුදවාලීමට ඉවහල් වන සෑම ක්‍රියාත්මක වැඩ පිළිවෙළකට ම තමන් උදවු හා අනුබල දෙන බව.<br /> <br /> අත්ලන්තික් ප්‍රඥප්තියේ තුන්වන වගන්තියේ අන්තර්ගත වූ ප්‍රතිපත්තිය පසුව ඉතා තියුණු විවේචනයට හා වාදවිවාදයට ලක් වූයේය. අත්ලන්තික් ප්‍රඥප්තිය පළකිරීමෙන් පසු, බ්‍රිතාන්‍ය අගමැති චර්චිල් එහි තුන්වන වගන්තිය පිළිබඳව නොයෙකුත් අන්දමේ අදහස් ප්‍රකාශ කෙළේය. තමා හා රූස්වෙල්ට් ඒ වග්නතියෙහි &quot;ජාතීන්&quot; යන්නෙන් අදහස් කෙළේ යුරෝපීය ජාතීන් පමණකැයි ද බ්‍රිතාන්‍ය අධිරාජ්‍යය කැඩී බිඳී යාමට තමා කිසි සේත් ඉඩප්‍රස්තාව සලසන්නේ නැතැයි ද අත්ලාන්තික් ප්‍රඥප්තිය උපදේශ මාලාවක් හැටියට මිස නීතියක් හැටියට ගණන් නොගත යුතු යයි ද ඔහු පැවැසීය.<br /> <br /> යුද්ධය දිනාගැනීමෙහි ලා බ්‍රිතාන්‍ය යටත් විජිත ජාතීන්ගේ සහයෝගය ලබාගනු වස් අත්ලන්තික් ප්‍රඥප්තියෙහි අඩංගු කරන ලද මෙකී වග්තින්තියේ තේරුම බ්‍රිතාන්‍යයේ වාසියට ගැළපෙන සේ පසුව චර්චිල් මහතා වෙනස් කොට දැක්වූ බව පෙනේ.<br /> <br /> තුන්වන වගන්තියේ අඩංගු වූ අදහස ඉදිරිපත් කිරීමට බ්‍රිතාන්‍යය වැනි අධිරාජ්‍යවාදී රටක් පෙලඹුණේ කවර හේතූන් නිසා දැයි සලකා බැලීම වටී. එක් අතකින් මේ කාලයේ දී බ්‍රිතාන්‍ය අධිරාජ්‍යයට අයත් විජිත ප්‍රදේශ බොහොමයක වැසියෝ ජාත්‍යනුරාගයෙන් පෙලඹී නිදහස ලබා ගැනීම සඳහා දේශපාලන ව්‍යාපාරවල යෙදී සිටියහ. අනික් අතින් බ්‍රිතාන්‍යයට යුද්ධෝපක්‍රම සාර්ථක කරගැන්මට නම් යටත් ප්‍රදේශයන්ගේ සහයෝගය ලබාගැනීම අත්‍යවශ්‍ය විය. ජපන් ආක්‍රමණයට පසුව, මැදපෙරදිග ප්‍රදේශය යුද්ධ භූමියක් වශයෙන් වැදගත් විය. ඉන් පසු ඉන්දියාව, ලංකාව වැනි රටවල සහයෝගය ලබාගැන්ම වඩාත් අවශ්‍ය විය. බ්‍රිතාන්‍යයට අවශ්‍ය බඩුමුට්ටු සැපයීමේ දී ද, භටහමුදා සපයා දීමෙහි දී ද ඉන්දියාව ඉසුලුවේ විශාල වගකීමකි. මෙවැනි අවධියක දී තුන්වැනි වගන්තියෙහි අන්තර්ගත වූ අදහස ප්‍රකාශ කිරීම ඉන්දියාවේ සහ සෙසු යටත් විජිත පෙදෙස්වල ද සහයෝගය සහතික වශයෙන් ලබාගැනීමේ උපායක් විය. එපමණක් නොව, මේ අවධියේ දී ජපානයෙන් පහර වැදුණු මලයාව බ්‍රිතාන්‍යයට අහිමි වීමෙන්, අප්‍රිකානු යටත් ප්‍රදේශයන්හි වැදගත්කම වැඩ විය. නයිජීරියාවේ සහ අනෙක් අප්‍රිකානු ප්‍රදේශයන්හි නිපදවෙන ද්‍රව්‍ය බ්‍රිතාන්‍යයට පෙරට වඩා වැදගත් විය. තුන්වන වගන්තිය නිසා පරාධීන සෑම ජාතියක් කෙරෙහි ම නිදහස සම්බන්ධ බලාපොරොත්තු වැඩී ගියේය. එහෙයින් පසුව බ්‍රිතාන්‍ය අග්‍රාමාත්‍යයා විසින් එම වගන්තියේ අර්ථය තමාට රිසි සේ විවරණය කිරීම වැදගත් ප්‍රතිඥාවක් කඩකිරීමක් සැටියට සැලකෙන්නට විය.එය යල්පැනපු යටත් විජිත ක්‍රමයක් තහවුරු කිරීමට ගත් පියවරකැයි කවුරුත් පාහේ සිතන්නට වූහ.<br /> <br /> (සංස්කරණය:1963)<br /> [[ප්‍රවර්ගය:අ]]</div>

පරිපාලක http://encyclopedia.gov.lk/si_encyclopedia/index.php?title=%E0%B6%85%E0%B6%AD%E0%B7%8A%E2%80%8D%E0%B6%BB%E0%B7%92_-_2&diff=1511 2023-06-05T07:21:27Z

<p>පරිපාලක: 'සප්තර්ෂි තාරකාවන්ගෙන් එකකි. මෙය අහසේ උතුරු දි...' යොදමින් නව පිටුවක් තනන ලදි</p> <hr /> <div>සප්තර්ෂි තාරකාවන්ගෙන් එකකි. මෙය අහසේ උතුරු දිග අංගීරස් තරුවට බටහිරින් උදාවේ. මීට නුදුරින් පුලස්ති තරුව ද දක්නට ලැබේ. මෙය උල්කා, කේතු, ධූම, රජස් යන කිසිවකින් පීඩාවට පැමිණ හෝ විවර්ණව හෝ අල්පමූර්තිව හෝ කිරණයෙන් තොරව මලානිකව දර්ශනය වුවහොත් ජලජ වස්තු, වනචාරීන් හා සමුද්‍ර ගංගා ආදියට හානි සිදු වන බවත් දීප්තිමත්ව බබළමින් විශාල මූර්තියකින් යුක්තව උදාවුවහොත් යථෝක්ත වස්තූන්ගේ වෘද්ධිය හා පරිපෝෂණය වන බවත් ජ්‍යෝතිෂයෙහි සඳහන් වේ. අත්‍රි එක් නැකතක ගත කරන කාලය අවුරුදු සියයකි. <br /> <br /> (සංස්කරණය:1963)<br /> [[ප්‍රවර්ගය:අ]]</div>

පරිපාලක http://encyclopedia.gov.lk/si_encyclopedia/index.php?title=%E0%B6%85%E0%B6%AD%E0%B7%8A%E2%80%8D%E0%B6%BB%E0%B7%92_-_1&diff=1510 2023-06-05T07:20:05Z

<p>පරිපාලක: 'අත්‍රි වනාහි වේදකාලීන ඍෂිවරයෙකි. ඍග්වේදයෙහි...' යොදමින් නව පිටුවක් තනන ලදි</p> <hr /> <div>අත්‍රි වනාහි වේදකාලීන ඍෂිවරයෙකි. ඍග්වේදයෙහි සතලිස් වරක් පමණ මොහුගේ නම සඳහන් වෙයි. මනුෂ්‍ය වර්ගයාගේ ආදි කල්පික මුතුන්මිත්තන් අතර වූ මනු (බ.) ආදීන් සමඟ මොහු ගැන ද ඍග්වේදයෙහි කියැවේ. මොහු පඤ්චජනයන්හට (බ.) අයිති ඍෂිවරයෙකි.<br /> <br /> ඍග්වේදයෙහි අත්‍රි ගැන බොහෝ විට දැක්වෙන්නේ අශ්වින් දෙදෙනා විසින් ආරක්ෂා කරනු ලබන්නකු ‍වශයෙනි. ඔවුහු අත්‍රි අන්ධකාරයෙන් මිදූහ; අත්‍රිත් ඔහුගේ පිරිසත් අග්නිකූටයෙකින් මිදූහ; ජරාවට පැමිණි ඔහුට තරුණ බව ලබා දුන්හ. ඉන්ද්‍ර (බ.) තෙමේ ද වරෙක අසුරයන් විසින් සිය ගණන් මෝහන්ද්වාරයන් ඇති ගෘහයන්හි බහාලන ලද අත්‍රිහට ඉන් පලා යන මං සලසා දුන්නේය.<br /> <br /> අත්‍රි තෙමේ ස්වර්භානු අසුරයා විසින් සඟවා තබන ලද සූර්‍ය්‍යයා සොයා ගෙන නැවැත අහසෙහි තැබී යයි ඍග්වේදයෙහි දැක්වේ. සූර්‍ය්‍යයා සොයා ගන්නා ලද්දේත් අහසෙහි තබන ලද්දේත් අත්‍රි විසින් යයි අර්ථවවේදයෙහි ද සඳහන් වෙයි. අත්‍රි තෙමේ අන්ධකාරය පහ කළ හෝතෘ (යඥකර්ම කරන්නා) යයි ද, &quot;වාච්&quot; (වචනය) කෙරෙන් උපන්නේ යයි ද හුදෙක් &quot;වාච්&quot; (වචනය) ම යයි ද ශතපථ බ්‍රාහ්මණයෙහි කියැවේ. &quot;අත්‍රි&quot; යන්නෙන් &quot;භක්ෂක&quot; යන අර්ථය පැවසේ යයි ද, එය &quot;අද්-භක්ෂණේ&quot; (කෑමෙහි) ධාතුයෙන් සිදුවිණැ යි ද කියත්.<br /> <br /> මහාකාව්‍යයන් ගෙතුණු අවධියේ දී අත්‍රි ද ප්‍රජාපතීන් දස දෙනාගෙන් කෙනකු වශයෙන් දැක්වුණේය. පසු කාලයේ දී හේ බ්‍රහ්මයාගේ සිතින් උපන් (මනසිජ) පුත්‍රයෙකැයි ද සප්තර්ෂින්ගෙන් (බ.) කෙනෙකැ යි ද සලකන ලදි. මොහු දක්ෂ ප්‍රජාපතිහුගේ දුවක වූ අනසූයා (බ.) පාවා ගත්තේය. දුර්වාසස් මොවුන් දෙදෙනාගේ පුත්‍රයායි. සෝම (චන්ද්‍රයා) ද දත්තාත්‍රෙය ද මොහුගේ පුත්‍රයෝ යයි පුරාණ ග්‍රන්ථයන්හි සඳහන් වේ. රාම සීතා දෙදෙන අත්‍රිත් අනසූයාත් බැහැදැක ගැනීම සඳහා චිත්‍රකූට පර්වතයට දකුණු දෙසින් වූ ඔවුන්ගේ ආශ්‍රමයට ගිය බව රාමායණයෙහි සඳහන් වෙයි. <br /> <br /> (සංස්කරණය:1963)<br /> [[ප්‍රවර්ගය:අ]]</div>

පරිපාලක http://encyclopedia.gov.lk/si_encyclopedia/index.php?title=%E0%B6%85%E0%B6%AD%E0%B7%8A%E0%B6%AE%E0%B7%94%E0%B6%AF%E0%B7%8A%E0%B6%B0%E0%B7%8F%E0%B6%BB_%E0%B7%80%E0%B7%92%E0%B6%B7%E0%B6%AD%E0%B7%8A%E0%B6%AD%E0%B7%92&diff=1509 2023-06-05T07:18:28Z

<p>පරිපාලක: 'දේශනාපාලියෙහි එන වාචක ශබ්දයාගේ හෙවත් අර්ථවර්...' යොදමින් නව පිටුවක් තනන ලදි</p> <hr /> <div>දේශනාපාලියෙහි එන වාචක ශබ්දයාගේ හෙවත් අර්ථවර්ණනාවට යෝග්‍ය වූ වචනයාගේ අර්ථ නඟා දැක්වීම &quot;අත්ථුද්ධාර&quot; නමි. අර්ථය උදුරා (නඟා) ගෙන රූපාදි ඒ ඒ ධර්මයන් විභාග කිරීම &quot;අත්ථුද්ධාරවිභත්ති&quot; නම් වේ. අර්ථය උදුරාගෙන ධර්මය විභාග කිරීම යනු එහි ත්රුමයි. බුදුගොස් තෙරණුවන් විසුද්ධිමග්ගයෙහි ආර්‍ය්‍යසත්‍ය වර්ණනාවට පැමිණ &quot;සච්ච&quot; ශබ්දයාගේ අර්ථෝද්ධාරය කළ සැටි මෙසේය: මෙහි &quot;සච්ච&quot; ශබ්දය ‍නොයෙක් අර්ථයන්හි දක්නා ලැබෙයි. &quot;සච්චං ‍භණෙ න කුජ්ඣෙය්‍ය&quot; ආදියෙහි වාක්සත්‍යයෙහි වැටෙයි. &quot;සච්චෙ ඨිතා සමණබ්‍රාහ්මණා ච&quot; ආදියෙහි විරති සත්‍යයෙහි වැටෙයි. &quot;කස්මානු සච්චානි වදන්ති නානා පවවාදියා සෙ කුසලාවදානා&quot; ආදි තැන්හි දෘෂ්ටිසත්‍යයෙහි වැටෙයි. &quot;එකං හි සච්චං න දුතියං&quot; ආදියෙහි පරමාර්ථ සත්‍යයෙහි වැටෙයි. &quot;නිබ්බානෙචෙ මග්ගෙ ච චතුන්නං අරිය සච්චානං කති කුසලා&quot; ආදියෙහි ආර්‍ය්‍යසත්‍යයෙහි වැටේ. මෙහිදු මේ &quot;සච්ච&quot; ශබ්දය ආර්‍ය්‍යසත්‍යයෙහි වැටේ යයි අර්ථෝද්ධාර හෙයින් ද විනිශ්චය දතයුත්තේය (විසුද්ධිමග්ග). <br /> <br /> මෙසේ වාචක ශබ්දයෙහි අර්ථ නඟා දක්වමින් ධර්මයන් විභාග කිරීම අටුවාවල මෙන් ම ටීකා ග්‍රන්ථවල ද ආයේය. එසේ ම ඇතැම් සිංහල ගත්කරුවන්ට ද පදාර්ථ වර්ණනාව සඳහා අර්ථෝද්ධාර ක්‍රමය අභිමත වූ අයුරු ධර්මප්‍රදීපකාදියෙන් දැක්ක හැකිය. ධර්මප්‍රදීපිකායෙහි &quot;අර්ථ&quot; ශබ්දයාගේ අර්ථෝද්ධාර කළ සැටි නිදසුනකි.<br /> <br /> (සංස්කරණය:1963)<br /> [[ප්‍රවර්ගය:අ]]</div>

පරිපාලක http://encyclopedia.gov.lk/si_encyclopedia/index.php?title=%E0%B6%85%E0%B6%AD%E0%B7%8A%E0%B6%AE%E0%B7%83%E0%B7%8F%E0%B6%BD%E0%B7%92%E0%B6%B1%E0%B7%93&diff=1508 2023-06-05T07:16:08Z

<p>පරිපාලක: 'අභිධර්මපිටකයෙහි මුල් ප්‍රකරණය වන ධම්මසංගණිය...' යොදමින් නව පිටුවක් තනන ලදි</p> <hr /> <div>අභිධර්මපිටකයෙහි මුල් ප්‍රකරණය වන ධම්මසංගණියට බුද්ධඝෝෂාචාර්‍ය්‍යයන් කළ අටුවාවයි.<br /> <br /> මේ අටුවාව බුද්ධඝෝෂ නම් භික්ෂූන්වහන්සේ නමකගේ ආරාධනාවෙන් කරන ලදැයි බුද්ධඝෝෂ මාහිමියෝ ම පවසති. සම්මෝහවිනෝදනී නම් විභංග අටුවාව කිරීමට ආරාධනා කළ බුද්ධඝෝෂ භික්ෂූන් වහන්සේත් මේ ආරාධකයා ම යයි සිතිය හැකිය.<br /> <br /> අත්ථසාලිනිය පාලි අටුවාචාරීන් අතර අතිප්‍රකට බුද්ධඝෝෂ මහාස්වාමිපාදයන්ගේ ම කෘතියක් බව පිළිගනු ලැබේ. මුන්වහන්සේ ලංකාවට පැමිණියේ ලංකාවේ මහාවිහාරවාසී ආචාර්‍ය්‍යවරයන් වෙතින් ගුරූපදේශ නොලැබ පාලි අටුවා කළ නොහැකි බව ස්වකීය ආචාර්‍ය්‍ය රේවත මහාස්ථවිරයන්වහන්සේ පළ කළ හෙයිනි. ලංකාවට එන්නට පෙර මුන්වහන්සේ ධම්මසංගණියට අත්ථසාලිනී නම් වර්ණනාවක් හෝ කාණ්ඩයක් කළ බව මහාවංශයෙහි (37 වැනි පරිච්ඡේදය 175 ගා.) සඳහන් වේ. එහෙත් ලක්දිවට පැමිණ මහාවිහාරීයයන්ගෙන් හෙළටුවාව ඉගෙන ‍එය ඇසුරු කොට පාලි භාෂාවෙන් අත්ථසාලිනීය ලියද්දී මුල දී ලියූ වර්ණනාව ගැන සඳහන් නොකරන්නට හේතුවක් නැත. එබැවින් මහාවංශයෙහි එන පුවත තව දුරටත් විමැසිය යුතු වේ.<br /> <br /> ධම්මසංගණියෙහි එන චිත්තවිභක්ති, රූප විභක්ති, නික්ඛෙපරාසි, අත්ථුද්ධාර යන විභක්ති සතර අනුව ම අත්ථසාලිනියෙහි ද අටුවා කර තිබේ. එහෙත් චිත්තවිභක්ති හෙවත් චිත්තුප්පාද කාණ්ඩය දීර්ඝ විස්තර වර්ණනාවකි. එහි නිදාන කථාව පිටු 61කි. මුලට යොදා ඇත්තේ ත්‍රිපිටක ග්‍රන්ථාවලිය පිළිබඳ විස්තරයකි. එය ත්‍රිපිටකයට ලියූ ප්‍රස්තාවනාවක් වැන්න. විශේෂයෙන් අභිධර්මප්‍රකරණ ගැන මෙහි එන සාකච්ඡාව ත්‍රිපිටක ග්‍රන්ථ ගැන ශාසනිකාචාර්‍ය්‍ය මතය හෙවත් මහාවිහාර මතය දැනගැනීමට ආධාර වේ. අභිධර්මය බුද්ධ භාෂිතයක් නොවේය යන විතණ්ඩවාදී මතය ගෙන හැර පා එය බුද්ධ වචනයක් ම යයි ථෙරවාදී මතය අනුව ඔප්පු කරමින් ඒ සාකච්ඡාව නිමවා තිබේ.<br /> <br /> එසේ ම අභිධර්මප්‍රකරණ සයක් ද සතක් ද යන මත දෙක ගෙන ඒ සාකච්ඡාවේ ප්‍රශ්න මතු කොට එය හතක් බව ම පෙන්නා බුද්ධපරිනිර්වාණයෙන් අවුරුදු 218ක් ගෙවුණු කල මොග්ගලීපුත්තතිස්ස ‍මහරහතන්වහන්සේ බුදුරජාණන් වහන්සේගේ දේශනායෙහි පිහිටා කථාවත්ථුප්පකරණය පවසන බව දැන වදාළේ යයි සඳහන් කොට ඇත. අභිධර්මවාවනාමාර්ගය සැරියුත් මහ රහතන්වහන්සේගෙන් පහළ වූ බවත් එහි පළ වේ. සූවිසි විවරණ විස්තර ද මේ නිදාන කථාවේ එයි.<br /> <br /> චිත්තුප්පාද කාණ්ඩයෙහි මාතිකාවර්ණනා හා ද්වාරාදි කථා අභිධර්මඥානය වැඩිදියුණු කරගැන්මට ඉවහල් වන අයුරින් විස්තර වේ. යම් යම් කරුණු ගැන ආචාර්‍ය්‍යවරයන් අතර පැවති මත ගැන ද සාකච්ඡා ඇතුළත්ය. රූපවිභක්තියෙහි හෙවත් රූපකාණ්ඩයෙහි අරමුණ හමුවීම ගැන එන විස්තරය ද ඉතා ප්‍රයෝජනවත්ය. රූපස්කන්ධයට අයත් රූපසංඛ්‍යාව ගැන ද එහි කරුණු පළවේ. නික්ඛෙපරාසි හෙවත් නික්ඛෙපකාණ්ඩයෙහි ආර්‍ය්‍ය පුද්ගලයා රහත් මගින් ප්‍රහීණ කළ කෙලෙස් නැවත පෙරළා ඊමක් නැත යනුවෙන් කරන විවරණය රහතුන් තමන් ලත් මගපල නුවණින් පිරිහෙතියි සර්වාස්තිවාදීන් ආදි සෙසු බෞද්ධ සම්ප්‍රදායිකයන් පළ කරන මතයට පිළිතුරක් වැන්න.<br /> <br /> අත්ථුද්ධාර හෙවත් අට්ඨකථා කාණ්ඩය ත්‍රිපිටකයෙහි අර්ථය උපුටා දක්වා පහදා කළ හෙයින් එනම් වූ බව සඳහන් වේ. සැරියුත් මහරහතන් වහන්සේගේ ප්‍රකාශයක් වශයෙන් සලකන මේ කොටසින් කවර ධර්මයක් ගැන වුව ද කරුණු සලකා ගන්නට හැකි වෙතැයි මෙහි පළ වේ.<br /> <br /> ධර්ම විස්තර අර්ථ විවරණ ආචාර්‍ය්‍යවාද මිස සම්මෝහවිනෝදනියෙහි මෙන් අත්ථසාලිනියෙහි කථාවස්තු ආදිය සුලභ නැත. එහෙත් මෙහි පංචවිධ නියාම ගැන එන ධර්ම විස්තරයට නිදර්ශන වශයෙන් කථාවස්තු කීපයක් දක්වා තිබේ. ඒවා සම්මෝහවිනෝදනියෙහි එන කථා මෙන් ඉතිහාසය අතින් ප්‍රයෝජනවත් කථා නොවේ. සාමාන්‍ය බෞද්ධයකුට පවා කුසල් අකුසල් වැවෙන වැඩෙන හැටි, දානාදී පින්සිදු කළ යුතු හැටි, දැනගැනීමට පහසු වන සරල විස්තර අත්ථසාලිනියෙහි සඳහන්ව තිබේ. මෙහි එන එබඳු විස්තර ඒ තරමට පැහැදිලිව සුවසේ වැටහෙන ලෙස වෙන අටුවාවකින් පළ නොවේ.<br /> <br /> අත්ථසාලිනිය බුද්ධඝෝෂාචාර්‍ය්‍යයන් සම්පාදනය කෙළේ පෙර ලක්දිව තුබූ හෙළඅටුවා පාලිභාෂාවට පරිවර්තනය කිරීම් වශයෙනි. කරුණු පැහැදිලි කිරීමට අවශ්‍ය දේ එක්කරමින් දීර්ඝ තැන් ලුහුඬුකොට ගැටලු තැන් ලිහිල් කොට මේ අටුවාව ධර්මාර්ථීන්ට ඉතා ප්‍රයෝජනවත් වන ලෙස සපයන ලද බව පෙනේ. <br /> <br /> (සංස්කරණය:1963)<br /> [[ප්‍රවර්ගය:අ]]</div>

පරිපාලක http://encyclopedia.gov.lk/si_encyclopedia/index.php?title=%E0%B6%85%E0%B6%AD%E0%B7%8A%E0%B6%AE%E0%B6%AF%E0%B7%83%E0%B7%8A%E0%B7%83%E0%B7%93,_%E0%B6%B6%E0%B7%99%E0%B6%B1%E0%B7%8A%E0%B6%AD%E0%B6%BB&diff=1507 2023-06-05T06:44:21Z

<p>පරිපාලක: 'ජයවර්ධනපුර කෝට්ටේ &quot;ශ්‍රී කල්‍යාණිසාමග්‍රීධර...' යොදමින් නව පිටුවක් තනන ලදි</p> <hr /> <div>ජයවර්ධනපුර කෝට්ටේ &quot;ශ්‍රී කල්‍යාණිසාමග්‍රීධර්ම&quot; මහා සංඝසභාව පිහිටුවා වදාළ මහා ස්ථවිරවරුන් අතුරෙහි මුන්වහන්සේ ප්‍රමුඛ වූහ. බෙන්තර වනවාස විහාරයෙහි වැඩ විසූ මුන්වහන්සේ 19 වැනි ශතවර්ෂයේ පූර්ව භාගයෙහි ලංකා බුද්ධශාසනයේ දියුණුව හා ධර්ම ශාස්ත්‍රෝන්නතිය සඳහා පෙරදැරිව ක්‍රියා කළහ. පහතරට නායක පදවිය දැරූ කරතොට ධම්මාරාම තෙරණුවන් ඇසු‍රු කෙරෙමින් වනවාස විහාරයෙහි නැවතී සිට ලෝක ශාසන සංග්‍රහයෙහි නිරත වූහ.<br /> <br /> යාත්‍රාමුල්ලේ ධම්මාරාම, මාවැල්ලේ ධම්මානන්ද, කෝම්මල ඉන්දසාර, පොතුවිල ඉන්දජෝති, අඹගහපිටියේ ඉන්දාසභ යනාදි උගත් තෙරවරු උන්වහන්සේගේ පැවිදි ශිෂ්‍යයෝ වූහ.<br /> <br /> එකුන්විසිවැනි සියවසේ මධ්‍යභාගයෙහි ඇති වූ අධිමාසවාදය, සාංඝිකදානවාදය, සීමාවාදය ආදි ශාසනික වාදයන්හි ප්‍රමුඛව ක්‍රියා කළ අත්ථදස්සී තෙරණුවෝ බුරුම, සියම් ආදි විදේශයන්හි ද ප්‍රකට වූ කීර්තියක් ඇතිව විසූහ. උන්වහන්සේ බු. ව. 2399 (ක්‍රි. ව. 1856) වැන්නෙහි පහතරට ධර්මවිනයධර භික්ෂූන් හා සාකච්ඡා කොට ශ්‍රී ජයවර්ධනපුර කෝට්ටේ &quot;ශ්‍රී කල්‍යාණිසාමග්‍රීධර්ම&quot; නම් වූ මහාසංඝසභාව ඇති කොට කල්‍යාණි නදී උදකුක්ඛේපසීමායෙහි උපසම්පදා කර්මය ද ආරම්භ කළහ. මේ සඳහා මලිගස්පේ ධර්මකීර්ති ශ්‍රී මංගල නායක ස්ථවිර, පැපිළියානේ ශ්‍රී ශීලවංශ නායක ස්ථවිර, පානදුරේ ඉන්දසාර මහාස්ථවිර, වලානේ සිද්ධාර්ථ මහාස්ථවිර යන මහතෙරවරු බෙන්තර අත්ථදස්සී මහ තෙරණුවන්ට සහාය වූහ.<br /> <br /> තවද අත්ථදස්සී ‍මහතෙරණුවන් ලක්දිව ශාසන ප්‍රවෘත්ති සඳහන් කොට සියම් රටට යැවූපාලි ගාථා 151 කින් යුත් සන්දේශ ග්‍රන්ථයක් ද වෙයි. එසේ ම අධිමාසාදිය පිළිබඳ වාද ඛණ්ඩනය සඳහා ලියන ලද ග්‍රන්ථ කීපයක් ද වේ. <br /> <br /> (සංස්කරණය:1963)<br /> [[ප්‍රවර්ගය:අ]]</div>

පරිපාලක http://encyclopedia.gov.lk/si_encyclopedia/index.php?title=%E0%B6%85%E0%B6%AD%E0%B7%8A%E0%B6%AE%E0%B6%AF%E0%B7%83%E0%B7%8A%E0%B7%83%E0%B7%93,_%E0%B6%B4%E0%B6%BD%E0%B7%8A%E0%B6%9A%E0%B7%94%E0%B6%B9%E0%B7%94%E0%B6%BB%E0%B7%9A&diff=1506 2023-06-05T06:42:42Z

<p>පරිපාලක: 'වැලිවිට සරණංකර සංඝරාජ මාහිමියන් සෙමෙහි වූසූ...' යොදමින් නව පිටුවක් තනන ලදි</p> <hr /> <div>වැලිවිට සරණංකර සංඝරාජ මාහිමියන් සෙමෙහි වූසූ උගත් භික්ෂු නමකි. දෙවැනි විමලධර්මසූර්‍ය්‍ය රජු දවස රක්ඛංග දේශයෙන් පැමිණි භික්ෂූන්ගෙන් උපසම්පදාව ලබා, පාලි භාෂා විෂයෙහි විශාරදව සිටි වටබුළුවේ මහතෙරුන්වහන්සේගේ ශිෂ්‍යවරයෙකි. මුන් වහන්සේ බුවනෙකබාහු නම් තෙර කෙනෙකුන්ගේ බෑනා කෙනකුන් වන රණවන මොහොට්ටාලගේ පුත්‍රයෙකැයි කියනු ලැබේ. දෙවැනි බුවනෙකබාහු තෙරුන් අපවත් වූ පසු පල්කුඹුරු විහාර ගම්වරය රණවන මොහොට්ටාල විසින් පරිහරණය කරන ලදි. එහෙත් විහාරගම සඟසතුව ම පැවැතිය යුතු බව පිළිගත් ඔහු ස්වකීය පුත්‍රයා පැවිදි කර විහාර ගම්වරය උන්වහන්සේට භාර කෙළේ යයි කියති.<br /> <br /> පාලි භාෂාව පිළිබඳව මනා දැනීමක් ඇතිව සිටි අත්ථදස්සී හිමියෝ එකල ''සාමණේර ගුරු&quot; යනුවෙන් හඳුන්වනු ලැබූහ. සරණංකර සංඝරාජයාවහන්සේ ද බාලාවතාරයෙහි අග කොටස උගත්තේ මුන්වහන්සේගෙනැයි කියති. සංඝරාජයන්වහන්සේ මුන්වහන්සේට මහත් ගෞරවාදර දැක්වූහ. උන්වහන්සේ විසින් රචනා කරන ලද මුනුගුණාලංකාරයෙහි සිය ධර්මාචාර්‍ය්‍ය අත්ථදස්සී හිමියන්ගේ ද වටබුළුවේ මහ තෙරුන්ගේ ද නම් සඳහන් කොට ඇත. සරණංකර මාහිමියන් උපසපන් වීමට පළමු අත්ථදස්සී හිමියෝ අපවත් වූහයි සැලකිය හැකිය.<br /> <br /> (සංස්කරණය:1963)<br /> [[ප්‍රවර්ගය:අ]]</div>

පරිපාලක http://encyclopedia.gov.lk/si_encyclopedia/index.php?title=%E0%B6%85%E0%B6%AD%E0%B7%8A%E0%B6%AE%E0%B6%AF%E0%B7%83%E0%B7%8A%E0%B7%83%E0%B7%93_-_2&diff=1505 2023-06-05T06:41:32Z

<p>පරිපාලක: </p> <hr /> <div>මහානාම රජු දවස අනුරාධපුරයේ මහාවිහාරයෙහි විසූ හිමි නමකි. බුද්ධඝෝෂ තෙරණුවෝ ජාතකට්ඨකථාව ලියන ලද්දේ බුද්ධමිත්ත, බුද්ධදේව, අත්ථදස්සී යන තෙරවරුන්ගේ ආරාධනයෙනැයි සඳහන්ව ඇත. ජාතක අටුවායෙහි මේ තෙරණුවන්ගේ නාමය සඳහන් වූ සැටියෙන් ම එකල මහාවිහාරයෙහි වැඩ සිටි සම්භාවිත වූ තෙර කෙනකුන් බව සිතිය හැකිය.<br /> <br /> (සංස්කරණය:1963)<br /> [[ප්‍රවර්ගය:අ]]</div>

පරිපාලක http://encyclopedia.gov.lk/si_encyclopedia/index.php?title=%E0%B6%85%E0%B6%AD%E0%B7%8A%E0%B6%AE%E0%B6%AF%E0%B7%83%E0%B7%8A%E0%B7%83%E0%B7%93_-_1&diff=1504 2023-06-05T06:41:02Z

<p>පරිපාලක: </p> <hr /> <div>සූවිසි බුදුවරයන් අතුරෙන් තෙළෙස් වන බුදුහුය. උන්වහන්සේ මනුෂ්‍යයන්ට ලක්ෂයක් හවුරුදු ආයු ඇති සමයෙහි සොභන නුවර සාගර නම් රජහුගේ සුදස්සනා නම් අගමෙහෙසිය කුස පිළිසිඳ සුචින්ධර නම් උයනෙහි දී මවුකුසින් නික්මුණු සේක. එකෙණෙහි, නිදන්කොට බොහෝ කල් ගියා වූ ද කුල පරම්පරාවෙන් පැවත ආවා වූ ද මහානිධානයන් වස්තු හිමියන්ට ලැබුණ බැවින් උන්වහන්සේට නම් තබන දවස්හි අත්ථදස්සී යයි නම් කළාහුය. අමරගිරි, සුරගිරි, ගිරිවාහන යන නම් ලත් තුන්පායෙහි එතුමා දසහසක් හවුරුදු ගිහි සැප අනුභව කළේය. එතුමාගේ භාර්‍ය්‍යාව විසාඛා නමින් ද පුත්‍රයා සේන (සේල) නමින් ද හැඳින්වෙයි. සුදස්සන නම් අසුපිට නැඟ මහබිනික්මන් කොට පැවිදි වී අටමසක් ප්‍රධන් වීර්‍ය්‍ය කොට වෙසක් පුණු පොහෝදා සුවින්ධරා නම් නාග කන්‍යාව විසින් පුදන ලද කිරිබත වළඳා ධම්මරුචි නම් නාගරාජයා දුන් කුස තණ අටමිට සපුබෝධිය මුල අතුරා වැඩහිඳ බුද්ධත්වය ලැබූහ. ඉන්පසු සත්සති ගෙවා බ්‍රහ්මාරාධනයෙන් අනෝමා නම් නුවර අනෝමා නම් උයන්හි දී දම්සක් පැවැත්වූ සේක. සන්තය, උපසන්තය යන දෙනම අග්‍රශ්‍රාවක වූහ. අභය ස්ථවිර තෙමේ උපස්ථායක විය. ධම්මාය, සුධම්මාය යන භික්ෂුණී දෙනම අග්‍රශ්‍රාවිකා වූහ. එකල අප මහබෝසතාණෝ සුසීම නම් ජටිලයකුව ඉපිද ඒ බුදුරදුන්ගෙන් විවරණ ලැබූ සේක. ලක්ෂයක් හවුරුදු ආයු වැළඳූ අත්ථදස්සී බුදුරදාණෝ අනුපම නම් නුවර අනෝමා රාමයේ දී පිරිනිවන් පෑ සේක.<br /> <br /> (සංස්කරණය:1963)<br /> [[ප්‍රවර්ගය:අ]]</div>

පරිපාලක http://encyclopedia.gov.lk/si_encyclopedia/index.php?title=%E0%B6%85%E0%B6%AD%E0%B7%8A%E0%B6%AE%E0%B6%AF%E0%B7%83%E0%B7%8A%E0%B7%83%E0%B7%93_-_3&diff=1503 2023-06-05T06:40:27Z

<p>පරිපාලක: 'දඹදෙණි යුගයෙහි දී පඤ්චමූල පරිවේණාධිපතිව වැඩ...' යොදමින් නව පිටුවක් තනන ලදි</p> <hr /> <div>දඹදෙණි යුගයෙහි දී පඤ්චමූල පරිවේණාධිපතිව වැඩ විසූ මුන්වහන්සේ විසින් භේසජ්ජමඤ්ජූසා නම් පාලි භාෂාමය වෛද්‍ය ග්‍රන්ථය කරන ලදැයි කියති. <br /> <br /> භේසජ්ජමඤ්ජුසාව කරන ලද්දේ දඹදෙණියේ දෙවැනි පරාක්‍රමබාහු රජතුමාගේ කාලයෙහිය. මේ ග්‍රන්ථයෙහි කර්තෘ අවිනිශ්චිත යැයි ඇතැම් වියත්තු පළ කරති. එහෙත් 14 වැනි සියවසෙහි අවසාන භාගයෙහි දී රචනා කරන ලද යෝග රත්නාකර නම් සිංහල වෛද්‍ය ග්‍රන්ථ පරිසමාප්ති ගාථාවෙක එය ක්‍රි. ව. 1267 පමණේ දී අත්ථදස්සී තෙරුන් විසින් රචිත මඤ්ජුසා නම් පාලි ග්‍රන්ථයේ සැලැස්ම අනුව කරන ලදැයි සඳහන් වේ. මේ සඳහන නිවැරැදි නම් භේසජ්ජමඤ්ජූසාව අත්ථදස්සී හිමියන් විසින් කරන ලදැයි නිසැකව ම පිළිගත හැකි බව මලලසේකර මහතා කියයි.<br /> <br /> පගාන්හි, ක්‍රි. ව. 1442 දී කරන ලද බුරුම ශිලා ලිපියෙක ද, භේසජ්ජමඤ්ජූසාව ගැන සඳහන් වේ. අත්ථදස්සී හිමියෝ මේ ග්‍රන්ථය සඳහා ටීකාවක් ද රචනා කළහ. සිඛවළ‍ඳෙහි පාලි පරිවර්තනය හෙවත් සික්ඛාපදවළඤ්ජනිය ද මුන්වහන්සේ විසින් කරන ලද්දකි.<br /> <br /> (සංස්කරණය:1963)<br /> [[ප්‍රවර්ගය:අ]]</div>

පරිපාලක http://encyclopedia.gov.lk/si_encyclopedia/index.php?title=%E0%B6%85%E0%B6%AD%E0%B7%8A%E0%B6%AE%E0%B6%AF%E0%B7%83%E0%B7%8A%E0%B7%83%E0%B7%93_-_2&diff=1502 2023-06-05T06:39:08Z

<p>පරිපාලක: 'මහානාම රජු දවස අනුරාධපුරයේ මහාවිහාරයෙහි විසූ...' යොදමින් නව පිටුවක් තනන ලදි</p> <hr /> <div>මහානාම රජු දවස අනුරාධපුරයේ මහාවිහාරයෙහි විසූ හිමි නමකි. බුද්ධඝෝෂ තෙරණුවෝ ජාතකට්ඨකථාව ලියන ලද්දේ බුද්ධමිත්ත, බුද්ධදේව, අත්ථදස්සී යන තෙරවරුන්ගේ ආරාධනයෙනැයි සඳහන්ව ඇත. ජාතක අටුවායෙහි මේ තෙරණුවන්ගේ නාමය සඳහන් වූ සැටියෙන් ම එකල මහාවිහාරයෙහි වැඩ සිටි සම්භාවිත වූ තෙර කෙනකුන් බව සිතිය හැකිය.</div>

පරිපාලක http://encyclopedia.gov.lk/si_encyclopedia/index.php?title=%E0%B6%85%E0%B6%AD%E0%B7%8A%E0%B6%AE%E0%B6%AF%E0%B7%83%E0%B7%8A%E0%B7%83%E0%B7%93_-_1&diff=1501 2023-06-05T06:38:15Z

<p>පරිපාලක: 'සූවිසි බුදුවරයන් අතුරෙන් තෙළෙස් වන බුදුහුය. උ...' යොදමින් නව පිටුවක් තනන ලදි</p> <hr /> <div>සූවිසි බුදුවරයන් අතුරෙන් තෙළෙස් වන බුදුහුය. උන්වහන්සේ මනුෂ්‍යයන්ට ලක්ෂයක් හවුරුදු ආයු ඇති සමයෙහි සොභන නුවර සාගර නම් රජහුගේ සුදස්සනා නම් අගමෙහෙසිය කුස පිළිසිඳ සුචින්ධර නම් උයනෙහි දී මවුකුසින් නික්මුණු සේක. එකෙණෙහි, නිදන්කොට බොහෝ කල් ගියා වූ ද කුල පරම්පරාවෙන් පැවත ආවා වූ ද මහානිධානයන් වස්තු හිමියන්ට ලැබුණ බැවින් උන්වහන්සේට නම් තබන දවස්හි අත්ථදස්සී යයි නම් කළාහුය. අමරගිරි, සුරගිරි, ගිරිවාහන යන නම් ලත් තුන්පායෙහි එතුමා දසහසක් හවුරුදු ගිහි සැප අනුභව කළේය. එතුමාගේ භාර්‍ය්‍යාව විසාඛා නමින් ද පුත්‍රයා සේන (සේල) නමින් ද හැඳින්වෙයි. සුදස්සන නම් අසුපිට නැඟ මහබිනික්මන් කොට පැවිදි වී අටමසක් ප්‍රධන් වීර්‍ය්‍ය කොට වෙසක් පුණු පොහෝදා සුවින්ධරා නම් නාග කන්‍යාව විසින් පුදන ලද කිරිබත වළඳා ධම්මරුචි නම් නාගරාජයා දුන් කුස තණ අටමිට සපුබෝධිය මුල අතුරා වැඩහිඳ බුද්ධත්වය ලැබූහ. ඉන්පසු සත්සති ගෙවා බ්‍රහ්මාරාධනයෙන් අනෝමා නම් නුවර අනෝමා නම් උයන්හි දී දම්සක් පැවැත්වූ සේක. සන්තය, උපසන්තය යන දෙනම අග්‍රශ්‍රාවක වූහ. අභය ස්ථවිර තෙමේ උපස්ථායක විය. ධම්මාය, සුධම්මාය යන භික්ෂුණී දෙනම අග්‍රශ්‍රාවිකා වූහ. එකල අප මහබෝසතාණෝ සුසීම නම් ජටිලයකුව ඉපිද ඒ බුදුරදුන්ගෙන් විවරණ ලැබූ සේක. ලක්ෂයක් හවුරුදු ආයු වැළඳූ අත්ථදස්සී බුදුරදාණෝ අනුපම නම් නුවර අනෝමා රාමයේ දී පිරිනිවන් පෑ සේක.</div>

පරිපාලක http://encyclopedia.gov.lk/si_encyclopedia/index.php?title=%E0%B6%85%E0%B6%AD%E0%B7%8A%E0%B6%AD%E0%B7%94%E0%B6%A9%E0%B7%8F%E0%B7%80%E0%B7%9A_%E0%B6%B0%E0%B6%B8%E0%B7%8A%E0%B6%B8%E0%B6%BB%E0%B6%9A%E0%B7%8A%E0%B6%9B%E0%B7%92%E0%B6%AD_%E0%B6%B8%E0%B7%8F%E0%B7%84%E0%B7%92%E0%B6%B8%E0%B7%92&diff=1500 2023-06-05T06:37:16Z

<p>පරිපාලක: 'ධම්මරක්ඛිත අත්තුඩාවේ බ.' යොදමින් නව පිටුවක් තනන ලදි</p> <hr /> <div>ධම්මරක්ඛිත අත්තුඩාවේ බ.</div>

පරිපාලක http://encyclopedia.gov.lk/si_encyclopedia/index.php?title=%E0%B6%87%E0%B6%B8%E0%B7%8A._%E0%B6%A0%E0%B6%B1%E0%B7%8A%E0%B6%AF%E0%B7%8A%E2%80%8D%E0%B6%BB%E0%B7%83%E0%B7%9A%E0%B6%B1&diff=1499 2023-06-05T06:36:23Z

<p>පරිපාලක: 'B.Sc., A.M. Inst. C.E., M.I.W.E., රජයේ ප්‍රසිද්ධ වැඩ දෙපාර්තමේන්ත...' යොදමින් නව පිටුවක් තනන ලදි</p> <hr /> <div>B.Sc., A.M. Inst. C.E., M.I.W.E., රජයේ ප්‍රසිද්ධ වැඩ දෙපාර්තමේන්තුවේ පාලම් පිළිබඳ ප්‍රධාන ඉංජිනේරු</div>

පරිපාලක http://encyclopedia.gov.lk/si_encyclopedia/index.php?title=%E0%B6%85%E0%B6%AD%E0%B7%8A%E0%B6%AD%E0%B7%92%E0%B7%80%E0%B7%8F%E0%B6%BB%E0%B6%B8&diff=1498 2023-06-05T06:34:12Z

<p>පරිපාලක: </p> <hr /> <div>ගොඩනැඟිලි හෝ පාලම් වැනි නිර්මාණයක බර එය පිහිටුවන භූමිය මත රැඳවීම සඳහා එම නිර්මාණයේ පත්ලෙහි කැරෙන යම්බදු සකස් කිරීම්, ඉදිකිරීම් ආදියක් වේ ද එය අත්තිවරම නමින් හැඳින්වේ.<br /> <br /> අත්තිවාරමේ වර්ග අඩියකින් ගොඩනැඟිල්ලක පත්ලේ භූමිය කෙරෙහි පැවැරෙන පීඩනය අත්තිවාරම ගොඩනැ‍‍ඟෙන භූමියේ වර්ග අඩියකට සුරක්ෂිතව ඉසිලිය හැකි පීඩනයට වඩා අධික නොවිය යුතු ම ය. මක්නිසාද යත්, අත්තිවාරමක් ශක්තිමත් ලෙස පිහිටන්නේ එවිට බැවිනි. අත්තිවාරම කෙරෙහි ‍පැවරෙන පීඩනය සෑම ලක්ෂ්‍යයක දී ම සම නුවුවහොත්, අත්තිවාරම කිඳාබැසීම තැනින් තැන අසමාන වේ. එහෙයින් විශේෂයෙන් ම බුරුල් පොළොවේ නිර්මාණයක් ගොඩනඟන විට නොසම ලෙස කිඳාබැසීම වැළැක්වීම පිණිස, ඉසුලුම් පීඩනය සෑම ලක්ෂ්‍යයෙක්හි ම සම ලෙස විසුරුවා හැරීම සඳහා නිර්මාණයේ පදනමෙහි ක්ෂේත්‍ර ඵලය උසුලන බරට සමානුපාත වන සේ පීඩනය සකස් කරගත යුතු වේ.<br /> <br /> අත්තිවාරමේ පතුල නිර්මාණයේ පීඩනය බලපාන දිශාවට හැකි තරම් ලම්බකවන ලෙස (හෙවත් ලඹයට හැකි තරම් මූලමට්ටම් වන සේ) සකස් කිරීම ඉතා යෝග්‍ය වේ.<br /> <br /> අත්තිවාරමේ පත්ල පොළෝ මට්ටමෙන් යටට බැස්සීම ද අවශ්‍යය. එසේ නොකළහොත් පත්ල යට පස කැඩීයාම නිසා අත්තිවාරම දුර්වල වීමට ඉඩ තිබේ.<br /> <br /> තෙතමනය නිසා ද පසේ ඉසුලුම් ශක්තිය අඩු වේ. එහෙයින් විශේෂයෙන් ම මැටි සහිත පොළොවෙහි පස පෙඟී යෑමෙන් වැළැක්වීම පිණිස මතුපිට දිය ඉවතට බැස යන අයුරු කානු කැපීම ආදි උපක්‍රම යොදාගත යුතු වේ.<br /> <br /> සුරක්ෂිත ඉසුලුම් පීඩනය : පහත සඳහන් ලේඛනයෙහි විවිධ වර්ගයේ බිම්වල ඉසුලුම් පීඩනය දැක්වේ:-<br /> <br /> බිම වර්ග අඩියකට ටොන්<br /> තද ගල (ග්රැනිට්) … 25-30<br /> මොළොක් ගල (කබොක්) … 6-8<br /> බොරළු (අ) තද, ඝන … 6-8<br /> (ආ) සාමාන්‍යයෙන් ඝන … 3-4<br /> වැලි (අ) අවට හිරවූ වියළි වැලි 2-3<br /> (ආ) බුරුල් හෝ තෙත් … 1<br /> මැටි (අ) සාමාන්‍ය තෙත් … 2<br /> (ආ) මොළොක්, තෙත් … 1<br /> පස් …. … ½-1<br /> රොන්මඩ …. … 0-½<br /> <br /> පුරවාපු පස හා රොන්මඩ සහිත පොළොව අත්තිවාරම් දැමීම පිණිස එතරම් විශ්වාසදායක නොවේ. එබඳු තන්හි අත්තිවාරම් ඉදිකරන විට ජම්බාර බැස්සීම වැනි විශේෂ උපක්‍රම යෙදිය යුතු වේ.<br /> <br /> '''භූමිභාගය සෝදිසි කිරීම හා පරීක්ෂණ:''' නිර්මාණයක් ඉදිකරන භූමි භාගය පරීක්ෂා කිරීමෙන්, එහි මතුපිට තත්ත්වය පිළිබඳ අවබෝධයක් ඇතිකර ගත හැකිය. පස් තට්ටු සෝදිසි කිරීම පිණිස වළවල් කැපීමෙන් ද බෝර වළවල් හෑරිමෙන් ද ජම්බාර බැස්සීමෙන් ද යටි පොළොවෙහි ස්වභාව විනිශ්චය කරගැනීමට පුළුවන. ඉහත කී සෝදිසි වළවල් කණිනු ලබන්නේ අඩි 8කට වැඩි නොවන ගැඹුරක් පරීක්ෂා කිරීම සඳහාය. ඊට වැඩි ගැඹුරක් පරීක්ෂා කිරීම පිණිස බෝර වළවල් හෑරීම වියදම් අඩු ක්‍රමයයි.<br /> <br /> මොළොක් පස් තට්ටුවක් උඩින් තද තට්ටුවක් පිහිටා ඇති විට ඒ තද තට්ටුව පසාරු නොවන තරමට පමණක් යටට හාරා පීඩනය දරා ගැනීමට වුවමනා ඉඩ ප්‍රමාණය ලබාගැනීම වඩා යෝග්‍යය. තද ස්තරයක් මතුපිට මොළොක් පස්තට්ටුවක් පිහිටා ඇති විට, මොළොක් පස පසාරු කරගෙන තද පොළෝ තට්ටුව දක්වා ම හාරා ඒ මතුපිට අත්තිවාරම් දැමීම යෝග්‍යය. එහෙත් මොළොක් පස් තට්ටුව පසාරු කළ නොහැකි තරම් ගැඹුරට පිහිටා ඇත්නම්, අත්තිවාරම් දැමීමට විශේෂ උපක්‍රම යෙදිය යුතු වේ.<br /> <br /> '''ඉසුලුම් පීඩනය දැන ගැනීමට කරන පරීක්ෂණ:''' තනිමාලේ ගොඩනැඟිලි හැර අන් සියලු ම ගොඩනැඟිලි ඉදිකරන විට ඒ ගොඩනැඟිලි ඉදිකිරීමට යන භූමියේ සුරක්ෂිත ඉසුලුම් පීඩනය (හෙවත් පසෙහි බර ඉසිලීමේ ශක්ති ප්‍රමාණය) නිශ්චය වශයෙන් දැනගැනීම අත්‍යවශ්‍ය වේ. අත්තිවාරමේ ගැඹුර අධික නොවන අවස්ථාවන්හි දී මෙය සොයා ගත හැක්කේ එහි පත්ල මත කෙළින් ම බර යෙදීමෙන් කරන පරීක්ෂණවලිනි. මේ පරීක්ෂණ කරනු ලබන්නේ අවශ්‍ය ගැඹුරට වළක් හාරා එහි පත්ලේ නියමිත ප්‍රමාණයක පැතලි තහඩුවක් බහා තහඩුව මතුපිට බර පැටවීමෙනි. මේ හැර ගොඩනැඟිල්ලක් තනන භූමියේ කැමති ගැඹුරකට හාරනු ලැබූ සෝදිසි වළකින් හෝ බෝර වළකින් ලබාගත් නෑවිස්සුණු පස් කුට්ටි ගෙන විද්‍යාගාරයක දී කරන පරීක්ෂණ මගින් ද ඉසුලුම් පීඩනය නිශ්චය කළ හැකිය.<br /> <br /> '''අත්තිවාරම් වර්ග'''<br /> <br /> '''(අ) තනි පාදමේ අත්තිවාරම්:''' කුලුනක් හෝ කණුවක් හෝ ඉදිකිරීම සඳහා යෙදිය හැකි ඉතාමත් සරල අත්තිවාරම් වර්ගය තනි පාදමේ අත්තිවාරම්ය. ඉදිකරන බැම්මේ බර අඩු නිසා හෝ භූමියේ සුරක්ෂිත ඉසුලුම් ශක්තිය වැඩි නිසා හෝ බැම්මේ පාදම විශාල නොවිය යුතු අවස්ථාවල දී මෙවැනි තනි පාදමේ අත්තිවාරමක් දමනු ලැබේ. පාදම විශාල නොවන විට ඝන වූ තනි කොන්ක්‍රීට් පමණක් යෙදීම වියදම් අඩුය. නමුත් විශාල පාදමක් අවශ්‍ය වන විට, නිතර ම යකඩ කැවූ කොන්ක්‍රීට් දමනු ලැබේ. <br /> <br /> '''(ආ) රිනෙස් (සිනෙස්) අත්තිවාරම් හෙවත් පඩි පදනම්:''' ගඩොලින් හෝ ගලෙන් ඉදිකරන නිර්මාණයක බිත්තිවල පහළ ‍කොටසෙහි සිනෙස් පන්නා පළල් කිරීමෙන් එහි පදනමෙහි ක්ෂේත්‍ර ඵලය විශාල කරනු ලැබේ. (1 චිත්‍රය). බිත්තියෙන් පිටට නෙරා සිටින සේ ඉදිකරන කවර සිනෙස් එකක වුව ද පළල ගඩොලක හෝ ගලක දිගින් ¼ කට වැඩි නොවිය යුතු වේ. සාමාන්‍යයෙන් පහළම ගල්වරිය බිත්තියේ පළලමෙන් දෙගුණයකි. මෙහි පදනම වශයෙන් අඟල් 12ක් පමණ ඝන වූ තනි කොන්ක්‍රීට්වලින් සාදන පාදයක් සාමාන්‍යයෙන් දමනු ලැබේ.<br /> <br /> '''(ඇ) යකඩ කැවූ කොන්ක්‍රීට් තීරු පදනම්:''' පොළොවේ සුරක්ෂිත ඉසුලුම් ශක්තිය දුර්වල නම් සිනෙස් අත්තිවාරම් යොදා පදනමට අවශ්‍ය පළල ලබාගත නොහැකිය. එවැනි අවස්ථාවල දී යකඩ කැවූ කොන්ක්‍රීට් තීරු පදනම් යොදනු ලැබේ (2 චිත්‍රය). මේ හැර එක අතට ම ළඟ ළඟ කණු කීපයක් ගොඩනැඟීමෙන් අත්තිවරම් තැනිය යුතු අවස්ථාවල දී ද තීරු පදනම යොදනු ලැබේ. <br /> <br /> '''(ඈ) පහුරු පාදම්:''' කණු හෝ එසේ නැතහොත් නිර්මාණයක වෙනත් ආධාරක එකිනෙකට නුදුරුව දෑතට ම ගොඩනඟන විට හෝ භූමියේ ඉසුලුම් ශක්තිය දුර්වල හෙයින් විශාල පදනමක් දැමීමට අවශ්‍ය වූ විට ආධාරකයන්ගේ <br /> <br /> අඩිතාලම් එකිනෙකට ‍සම්බන්ධ කර පහුරු පදනමක් දමනු ලැබේ. ඒ ''පහුරු&quot; පදනම යකඩ කැවූ ඝන කොන්ක්‍රීට් තට්ටුවක් විය හැකිය (3 චිත්‍රය). එසේ නැත්නම් බාල්ක මත වද්දවන ලද කොන්ක්‍රීට් තට්ටුවක් විය හැක (4 චිත්‍රය). එසේත් නැත්නම් කූඩු වැනි කුහර සහිත, කොන්ක්‍රීට් තට්ටුවලින් නිමවූවක් විය හැක (5 චිත්‍රය).<br /> <br /> '''(ඉ) ජම්බාර අත්තිවාරම්:''' යටින් පිහිටි තද පොළෝ ස්තරය දක්වා හෑරීම අධික වියදමකින් කළ යුතු වන අයුරු එය මොළොක් ස්තරවලින් ගැඹුරට ම වැසී තිබේ නම්, පසට දැරිය හැකි ප්‍රමාණයේ සුරක්ෂිත පීඩනය නොඉක්මවා ඒ මොළොක් පසෙහි අත්තිවාරමක් දැමීමට නුපුළුවන් ද වේ නම්, යට පිහිටි වඩා සවි ඇති ස්තරවලට මේ බර පවරනු සඳහා ජම්බාර බස්සනු ලැබේ.<br /> ජම්බාර දෙවර්ගයකි. එනම් ගැටුම් ජම්බාර හා ඉසුලුම් ජම්බාරය.<br /> <br /> '''ගැටුම් ජම්බාර:''' මේ වර්ගයේ ජම්බාර යෙදූ විට ජම්බාරයේ හා භූමියේ ගැටීම නිසා නිර්මාණයේ බර යටින් පිහිටි පසට පැවරේ.<br /> <br /> '''ඉසුලුම් ජම්බාර:''' මතුපිට පස් තට්ටුවට යටින් ගල් තට්ටුවක් ඇත්නම්, නිර්මාණයේ බර ඒ දක්වා එක එල්ලේ ම ගෙනයෑම සඳහා ඉසුලුම් ජම්බාර බස්සනු ලැබේ. දැව, වානේ, යකඩ කැවූ කොන්ක්‍රීට් යන මේවායින් අභිමත එකකින් ජම්බාර සාදාගත හැකිය.<br /> <br /> කොන්ක්‍රීට් ජම්බාර කලින් සාදා භූමියට බස්සනු ලැබේ. නොඑසේ නම් වුවමනා කරන ස්ථානයේ ම, පිහිටුවිය යුතු ලෙස ම, ජම්බාරය සාදා ගනු ලැබේ. එය වත්කරන ක්‍රමයේ එකක් නම්, වාත්තු යකඩ (චීනච්චට්ටි) පතුලක් සමඟ බටයක් පොළවට ගිල්වා, එය කොන්ක්‍රීට්වලින් පුරවන අතර ම ඒ බටය ක්‍රමයෙනේ ඉහළට ඇදගනු ලැබේ. එසේ නැතහොත් පතුලක් නොමැති බටයක් පොළොව තුළට වද්දා එයට මැදි වූ පස ඉවත් කොට, එය කොන්ක්‍රීට්වලින් පුරවන අතරම ඒ බටය ක්‍රමයෙන් ඉහළට ඇද ගනු ලැබේ. (6 චිත්‍රය)<br /> <br /> '''විශේෂ අත්තිවාරම්:''' පාලම්, නැව්-තටාක, පවුරු හා වරාය වැඩ ආශ්‍රිත නිර්මාණයන් ඉදිකරන විට විශේෂ අත්තිවාරම් දැමිය යුතු වේ. බොහෝ විට මේ නිර්මාණවල රාශීභූත වන අතිවිශාල බර මහත් ගැඹුරේ පිහිටි පොළෝ ස්තරවලට යොමු කළ යුතුය. පස දිය කෑමෙන් වන හානි වැළැක්වීමට ද අවශ්‍ය උපක්‍රම යෙදිය යුතු වේ.<br /> <br /> භූමිය මතුපිටට නුදුරුව ගල් තට්ටුවක් හෝ තද බොරළු තට්ටුවක් නැති තන්හි දී ගැඹුරු අත්තිවාරම්, ජම්බාර අත්තිවාරම් හෝ සිලින්ඩර හෝ යෙදිය යුතු වේ.<br /> <br /> ගොඩබිමෙහි හෝ දියෙහි ගැඹුරු අත්තිවාරම් සඳහා පොළොව හාරන විට එකිනෙකට පූට්ටු කළ වානේ තහඩුවලින් සාදන ලද කොන්ක්‍රීට් කොටු වේලි (coffer dams) හෝ විවෘත කැසොන් හෝ ඇතුළෙහි වායුපීඩනය ඇති කළ හැකි කැසොන් (pneumatic caissons) හෝ ආධාර කොට ගත යුතුය. අධික ගැඹුරට ‍පොළොව කැණීමක් නුවමනා විට ලෑලිවලින් ද කොටු වේලි සාදාගනු ලැබේ.<br /> <br /> '''කොටු වේලි (coffer dams):''' දියේ හෝ වගුරු බිමෙහි අත්තිවාරමක් දැමීම සඳහා බිම කණින විට වැඩට බාධාවන වතුර ඉවත් කොට පස් හාරා දැමිය හැකිවන අයුරු වතුර නොඋනන කොටුවක් සාදා ගත යුතු වේ.<br /> <br /> ගැඹුරට පොළොව කැණීමක් අවශ්‍ය නොවන ඉතා කුඩා වැඩවල දී හැර, අන් සෑම අවස්ථාවල දී ම කොටු වේලි සෑදීම සඳහා එකිනෙකට පූට්ටු කළ වානේ පීලි තහඩු භාවිත කරනු ලැබේ. වානේ පීලි තහඩු භූමියට වද්දනු ලබන්නේ උභය ක්‍රියාකාරී වාෂ්පමය හෝ වායව මිටියකිනි. පිටස්තර භූමියෙන් හා දියෙන් වන පීඩනයට ඔරොත්තු දීම පිණිස කොටු වේලි හරහට කලම්ප ආදිය සවිකර වේල්ල ශක්තිමත් කරනු ලැබේ (7 චිත්‍රය). වානේ පීලි තහඩු වෙනුවට ලෑලි යොදනු ලබන කල්හි කොටු වේල්ලෙහි බිත්ති අඩි 2-4 දක්වා පරතරයක් ඇති ලෑලි පේළි දෙකකින් සාදා, එම පරතරය පෑගූ මැටිවලින් පුරවනු ලැබේ. මෙයින් කොටුව තුළට දිය කාන්දු වීම වළකී.<br /> <br /> '''කැසොන් අත්තිවාරම් පෙට්ටි:''' මේවා කලින් සාදා සවිකොට ගත් කොටු වේලි (prefabricated coffer dams) වැනි වේ. විශේෂයෙන් දියෙහි අත්තිවාරම් දමන විට අත්තිවාරම් පෙට්ටි පාවිච්චි කරනු ලැබේ. ඒ එක එකක් බිත්ති දෙකකින් යුත් වූ ද කලම්ප ආදිය යොදා නිසි පරිදි ශක්තිමත් කර ගන්නා ලද්දා වූ ද පෙට්ටියකි. එහි දෙබිත්තිය අතර කුහරයක් වෙයි. සාමාන්‍යයෙන් අවශ්‍ය ස්ථානය කරා පා කරගෙන ගොස් බිත්ති අතර වූ පරතරය තුළට දිය ඇතුළු කරවීමෙන් ඇති වන බර ම ආධෘර කොට ගෙන මේ කැසොන් ගිල්වනු ලැබේ. භූමි තට්ටුව මැටියෙන් හෝ බොරළු වැනි ද්‍රව්‍යයකින් සෑදී ඇත්නම්, කැසොනයෙන් ජලය ඉවත් කර පස හාරා ඉවතට දමා වුවමනා ගැඹුරකට කැසොනය කිඳුවා එහි තුළ පාලම් කණු (piers) ගොඩනඟනු ලැබේ. ඉන්පසු අත්තිවාරම් පෙට්ටිය නැවත මතුකොට ගෙන ඊළඟ කුලුන ගොඩනැඟීමට යොදනු ලැබේ. මෙලෙසින් එළිමහනේ පොළොව කැණීමට යොදන කැසොන් විවෘත කැසොන් නමින් හැඳින්වේ. (8 චිත්‍රය).<br /> <br /> කැසොන් තුළ ජලය ඉවත් කිරීමට නොහැකි තැන්හි දී, සම්පීඩිත වායුව යොදන කැසොන් පාවිච්චි කරනු ලැබේ. මෙහි මුදුනේ කලම්ප වද්දා ශක්තිමත් කළ වැස්මක් වෙයි. මිනිසුන්ට ඇතුළු වීමට හා පිටවීමට ද උපකරණ ඇතුළට හා පිටතට ගැනීමට ද හෑරූ පස් පිට දැමීමට ද උඩත් යටත් දොර දෙකක් ඇති කූඩුවක් තිබේ. පොළොව හෑරීමට හැකිවන අයුරු සම්පීඩිත වායුවෙන් කැසොනය තුළ ජලය ඉවත් කරනු ලැබේ. හාරනු ලැබූ ද්‍රව්‍ය ඉහත කී කූඩුව මගින් ඉවතට ගනු ලැබේ.<br /> <br /> ජම්බාර අත්තිවාරමක් මත පාලම් කණු ඉදිකරන කල, පොළොව ගැඹුරට හෑරීම අවශ්‍ය නොවේ. දියෙහි ඉදිකරන පාලම් කණු සඳහා ජම්බාර දැමිය යුත්තේ කොන්ක්‍රීට් කොටු වේලි ඇතුළෙහිය. ජම්බාර බැස්සවීම කරනු ලබන්නේ අට්ටාලයක් හෝ පාරුවක් ආධාර කොටගෙනය. සමහර විට මෙම ජම්බාර, පාලම් තට්ටුව දැරීමට හැකි වන සේ එය කරා ම යවනු ලැබේ. එවිට පාලම් කණු වුවමනා නොවේ. මෙසේ ජම්බාර යොදන කල සිරස් බාල්කයකින් ජම්බාර මුදුන් සම්බන්ධ කොට ඒ මත පාලම් තට්ටුව ඉදිකරනු ලැබේ.<br /> <br /> වාත්තු යකඩ (චීනච්චට්ටි) හෝ වානේ හෝ කොන්ක්‍රීට් යන මේවායින් සිලින්ඩර සාදාගත හැකිය. ඒවායේ පෘෂ්ඨය සහ පස අතර ඇති ඝර්ෂණයෙන් බර දරන නිසා හෝ ගල් තට්ටුවක් නොහොත් වෙනත් ශක්තිමත් ප්‍රස්තරයක් මත කෙළින් ම බර යොමුකරන නිසා හෝ ඇතැම් විට මේ කරුණු දෙක මනිසා ‍ොහ් සිලින්ඩර ද ජම්බාරවලට සමාන වේ. <br /> <br /> සිලින්ඩර බැස්සීමේ දී මුවාත සහිත පතුල් වළල්ල පළමුව බිමට වද්දනු ලැබේ. ඉක්බිති අතින් හෝ යාන්ත්‍රික අහුරෙන් හෝ මෙහි පස් හාරා ඉවත දමා ඉන් පසු දෙවැනි වළල්ල බිමට වද්දා පළමු සේ ම පස් ඉවත් කර සිලින්ඩරය ගිල්වනු ලැබේ (9 චිත්‍රය).<br /> <br /> කර්තෘ:[[ඇම්. චන්ද්‍රසේන]].<br /> <br /> (සංස්කරණය:1963)<br /> [[ප්‍රවර්ගය:අ]]</div>

පරිපාලක http://encyclopedia.gov.lk/si_encyclopedia/index.php?title=%E0%B6%85%E0%B6%AD%E0%B7%8A%E0%B6%AD%E0%B7%92%E0%B7%80%E0%B7%8F%E0%B6%BB%E0%B6%B8&diff=1497 2023-06-05T06:29:59Z

<p>පරිපාලක: 'ගොඩනැඟිලි හෝ පාලම් වැනි නිර්මාණයක බර එය පිහිට...' යොදමින් නව පිටුවක් තනන ලදි</p> <hr /> <div>ගොඩනැඟිලි හෝ පාලම් වැනි නිර්මාණයක බර එය පිහිටුවන භූමිය මත රැඳවීම සඳහා එම නිර්මාණයේ පත්ලෙහි කැරෙන යම්බදු සකස් කිරීම්, ඉදිකිරීම් ආදියක් වේ ද එය අත්තිවරම නමින් හැඳින්වේ.<br /> <br /> අත්තිවාරමේ වර්ග අඩියකින් ගොඩනැඟිල්ලක පත්ලේ භූමිය කෙරෙහි පැවැරෙන පීඩනය අත්තිවාරම ගොඩනැ‍‍ඟෙන භූමියේ වර්ග අඩියකට සුරක්ෂිතව ඉසිලිය හැකි පීඩනයට වඩා අධික නොවිය යුතු ම ය. මක්නිසාද යත්, අත්තිවාරමක් ශක්තිමත් ලෙස පිහිටන්නේ එවිට බැවිනි. අත්තිවාරම කෙරෙහි ‍පැවරෙන පීඩනය සෑම ලක්ෂ්‍යයක දී ම සම නුවුවහොත්, අත්තිවාරම කිඳාබැසීම තැනින් තැන අසමාන වේ. එහෙයින් විශේෂයෙන් ම බුරුල් පොළොවේ නිර්මාණයක් ගොඩනඟන විට නොසම ලෙස කිඳාබැසීම වැළැක්වීම පිණිස, ඉසුලුම් පීඩනය සෑම ලක්ෂ්‍යයෙක්හි ම සම ලෙස විසුරුවා හැරීම සඳහා නිර්මාණයේ පදනමෙහි ක්ෂේත්‍ර ඵලය උසුලන බරට සමානුපාත වන සේ පීඩනය සකස් කරගත යුතු වේ.<br /> <br /> අත්තිවාරමේ පතුල නිර්මාණයේ පීඩනය බලපාන දිශාවට හැකි තරම් ලම්බකවන ලෙස (හෙවත් ලඹයට හැකි තරම් මූලමට්ටම් වන සේ) සකස් කිරීම ඉතා යෝග්‍ය වේ.<br /> <br /> අත්තිවාරමේ පත්ල පොළෝ මට්ටමෙන් යටට බැස්සීම ද අවශ්‍යය. එසේ නොකළහොත් පත්ල යට පස කැඩීයාම නිසා අත්තිවාරම දුර්වල වීමට ඉඩ තිබේ.<br /> <br /> තෙතමනය නිසා ද පසේ ඉසුලුම් ශක්තිය අඩු වේ. එහෙයින් විශේෂයෙන් ම මැටි සහිත පොළොවෙහි පස පෙඟී යෑමෙන් වැළැක්වීම පිණිස මතුපිට දිය ඉවතට බැස යන අයුරු කානු කැපීම ආදි උපක්‍රම යොදාගත යුතු වේ.<br /> <br /> සුරක්ෂිත ඉසුලුම් පීඩනය : පහත සඳහන් ලේඛනයෙහි විවිධ වර්ගයේ බිම්වල ඉසුලුම් පීඩනය දැක්වේ:-<br /> <br /> බිම වර්ග අඩියකට ටොන්<br /> තද ගල (ග්රැනිට්) … 25-30<br /> මොළොක් ගල (කබොක්) … 6-8<br /> බොරළු (අ) තද, ඝන … 6-8<br /> (ආ) සාමාන්‍යයෙන් ඝන … 3-4<br /> වැලි (අ) අවට හිරවූ වියළි වැලි 2-3<br /> (ආ) බුරුල් හෝ තෙත් … 1<br /> මැටි (අ) සාමාන්‍ය තෙත් … 2<br /> (ආ) මොළොක්, තෙත් … 1<br /> පස් …. … ½-1<br /> රොන්මඩ …. … 0-½<br /> <br /> පුරවාපු පස හා රොන්මඩ සහිත පොළොව අත්තිවාරම් දැමීම පිණිස එතරම් විශ්වාසදායක නොවේ. එබඳු තන්හි අත්තිවාරම් ඉදිකරන විට ජම්බාර බැස්සීම වැනි විශේෂ උපක්‍රම යෙදිය යුතු වේ.<br /> <br /> '''භූමිභාගය සෝදිසි කිරීම හා පරීක්ෂණ:''' නිර්මාණයක් ඉදිකරන භූමි භාගය පරීක්ෂා කිරීමෙන්, එහි මතුපිට තත්ත්වය පිළිබඳ අවබෝධයක් ඇතිකර ගත හැකිය. පස් තට්ටු සෝදිසි කිරීම පිණිස වළවල් කැපීමෙන් ද බෝර වළවල් හෑරිමෙන් ද ජම්බාර බැස්සීමෙන් ද යටි පොළොවෙහි ස්වභාව විනිශ්චය කරගැනීමට පුළුවන. ඉහත කී සෝදිසි වළවල් කණිනු ලබන්නේ අඩි 8කට වැඩි නොවන ගැඹුරක් පරීක්ෂා කිරීම සඳහාය. ඊට වැඩි ගැඹුරක් පරීක්ෂා කිරීම පිණිස බෝර වළවල් හෑරීම වියදම් අඩු ක්‍රමයයි.<br /> <br /> මොළොක් පස් තට්ටුවක් උඩින් තද තට්ටුවක් පිහිටා ඇති විට ඒ තද තට්ටුව පසාරු නොවන තරමට පමණක් යටට හාරා පීඩනය දරා ගැනීමට වුවමනා ඉඩ ප්‍රමාණය ලබාගැනීම වඩා යෝග්‍යය. තද ස්තරයක් මතුපිට මොළොක් පස්තට්ටුවක් පිහිටා ඇති විට, මොළොක් පස පසාරු කරගෙන තද පොළෝ තට්ටුව දක්වා ම හාරා ඒ මතුපිට අත්තිවාරම් දැමීම යෝග්‍යය. එහෙත් මොළොක් පස් තට්ටුව පසාරු කළ නොහැකි තරම් ගැඹුරට පිහිටා ඇත්නම්, අත්තිවාරම් දැමීමට විශේෂ උපක්‍රම යෙදිය යුතු වේ.<br /> <br /> '''ඉසුලුම් පීඩනය දැන ගැනීමට කරන පරීක්ෂණ:''' තනිමාලේ ගොඩනැඟිලි හැර අන් සියලු ම ගොඩනැඟිලි ඉදිකරන විට ඒ ගොඩනැඟිලි ඉදිකිරීමට යන භූමියේ සුරක්ෂිත ඉසුලුම් පීඩනය (හෙවත් පසෙහි බර ඉසිලීමේ ශක්ති ප්‍රමාණය) නිශ්චය වශයෙන් දැනගැනීම අත්‍යවශ්‍ය වේ. අත්තිවාරමේ ගැඹුර අධික නොවන අවස්ථාවන්හි දී මෙය සොයා ගත හැක්කේ එහි පත්ල මත කෙළින් ම බර යෙදීමෙන් කරන පරීක්ෂණවලිනි. මේ පරීක්ෂණ කරනු ලබන්නේ අවශ්‍ය ගැඹුරට වළක් හාරා එහි පත්ලේ නියමිත ප්‍රමාණයක පැතලි තහඩුවක් බහා තහඩුව මතුපිට බර පැටවීමෙනි. මේ හැර ගොඩනැඟිල්ලක් තනන භූමියේ කැමති ගැඹුරකට හාරනු ලැබූ සෝදිසි වළකින් හෝ බෝර වළකින් ලබාගත් නෑවිස්සුණු පස් කුට්ටි ගෙන විද්‍යාගාරයක දී කරන පරීක්ෂණ මගින් ද ඉසුලුම් පීඩනය නිශ්චය කළ හැකිය.<br /> <br /> '''අත්තිවාරම් වර්ග'''<br /> <br /> '''(අ) තනි පාදමේ අත්තිවාරම්:''' කුලුනක් හෝ කණුවක් හෝ ඉදිකිරීම සඳහා යෙදිය හැකි ඉතාමත් සරල අත්තිවාරම් වර්ගය තනි පාදමේ අත්තිවාරම්ය. ඉදිකරන බැම්මේ බර අඩු නිසා හෝ භූමියේ සුරක්ෂිත ඉසුලුම් ශක්තිය වැඩි නිසා හෝ බැම්මේ පාදම විශාල නොවිය යුතු අවස්ථාවල දී මෙවැනි තනි පාදමේ අත්තිවාරමක් දමනු ලැබේ. පාදම විශාල නොවන විට ඝන වූ තනි කොන්ක්‍රීට් පමණක් යෙදීම වියදම් අඩුය. නමුත් විශාල පාදමක් අවශ්‍ය වන විට, නිතර ම යකඩ කැවූ කොන්ක්‍රීට් දමනු ලැබේ. <br /> <br /> '''(ආ) රිනෙස් (සිනෙස්) අත්තිවාරම් හෙවත් පඩි පදනම්:''' ගඩොලින් හෝ ගලෙන් ඉදිකරන නිර්මාණයක බිත්තිවල පහළ ‍කොටසෙහි සිනෙස් පන්නා පළල් කිරීමෙන් එහි පදනමෙහි ක්ෂේත්‍ර ඵලය විශාල කරනු ලැබේ. (1 චිත්‍රය). බිත්තියෙන් පිටට නෙරා සිටින සේ ඉදිකරන කවර සිනෙස් එකක වුව ද පළල ගඩොලක හෝ ගලක දිගින් ¼ කට වැඩි නොවිය යුතු වේ. සාමාන්‍යයෙන් පහළම ගල්වරිය බිත්තියේ පළලමෙන් දෙගුණයකි. මෙහි පදනම වශයෙන් අඟල් 12ක් පමණ ඝන වූ තනි කොන්ක්‍රීට්වලින් සාදන පාදයක් සාමාන්‍යයෙන් දමනු ලැබේ.<br /> <br /> '''(ඇ) යකඩ කැවූ කොන්ක්‍රීට් තීරු පදනම්:''' පොළොවේ සුරක්ෂිත ඉසුලුම් ශක්තිය දුර්වල නම් සිනෙස් අත්තිවාරම් යොදා පදනමට අවශ්‍ය පළල ලබාගත නොහැකිය. එවැනි අවස්ථාවල දී යකඩ කැවූ කොන්ක්‍රීට් තීරු පදනම් යොදනු ලැබේ (2 චිත්‍රය). මේ හැර එක අතට ම ළඟ ළඟ කණු කීපයක් ගොඩනැඟීමෙන් අත්තිවරම් තැනිය යුතු අවස්ථාවල දී ද තීරු පදනම යොදනු ලැබේ. <br /> <br /> '''(ඈ) පහුරු පාදම්:''' කණු හෝ එසේ නැතහොත් නිර්මාණයක වෙනත් ආධාරක එකිනෙකට නුදුරුව දෑතට ම ගොඩනඟන විට හෝ භූමියේ ඉසුලුම් ශක්තිය දුර්වල හෙයින් විශාල පදනමක් දැමීමට අවශ්‍ය වූ විට ආධාරකයන්ගේ <br /> <br /> අඩිතාලම් එකිනෙකට ‍සම්බන්ධ කර පහුරු පදනමක් දමනු ලැබේ. ඒ ''පහුරු&quot; පදනම යකඩ කැවූ ඝන කොන්ක්‍රීට් තට්ටුවක් විය හැකිය (3 චිත්‍රය). එසේ නැත්නම් බාල්ක මත වද්දවන ලද කොන්ක්‍රීට් තට්ටුවක් විය හැක (4 චිත්‍රය). එසේත් නැත්නම් කූඩු වැනි කුහර සහිත, කොන්ක්‍රීට් තට්ටුවලින් නිමවූවක් විය හැක (5 චිත්‍රය).<br /> <br /> '''(ඉ) ජම්බාර අත්තිවාරම්:''' යටින් පිහිටි තද පොළෝ ස්තරය දක්වා හෑරීම අධික වියදමකින් කළ යුතු වන අයුරු එය මොළොක් ස්තරවලින් ගැඹුරට ම වැසී තිබේ නම්, පසට දැරිය හැකි ප්‍රමාණයේ සුරක්ෂිත පීඩනය නොඉක්මවා ඒ මොළොක් පසෙහි අත්තිවාරමක් දැමීමට නුපුළුවන් ද වේ නම්, යට පිහිටි වඩා සවි ඇති ස්තරවලට මේ බර පවරනු සඳහා ජම්බාර බස්සනු ලැබේ.<br /> ජම්බාර දෙවර්ගයකි. එනම් ගැටුම් ජම්බාර හා ඉසුලුම් ජම්බාරය.<br /> <br /> '''ගැටුම් ජම්බාර:''' මේ වර්ගයේ ජම්බාර යෙදූ විට ජම්බාරයේ හා භූමියේ ගැටීම නිසා නිර්මාණයේ බර යටින් පිහිටි පසට පැවරේ.<br /> <br /> '''ඉසුලුම් ජම්බාර:''' මතුපිට පස් තට්ටුවට යටින් ගල් තට්ටුවක් ඇත්නම්, නිර්මාණයේ බර ඒ දක්වා එක එල්ලේ ම ගෙනයෑම සඳහා ඉසුලුම් ජම්බාර බස්සනු ලැබේ. දැව, වානේ, යකඩ කැවූ කොන්ක්‍රීට් යන මේවායින් අභිමත එකකින් ජම්බාර සාදාගත හැකිය.<br /> <br /> කොන්ක්‍රීට් ජම්බාර කලින් සාදා භූමියට බස්සනු ලැබේ. නොඑසේ නම් වුවමනා කරන ස්ථානයේ ම, පිහිටුවිය යුතු ලෙස ම, ජම්බාරය සාදා ගනු ලැබේ. එය වත්කරන ක්‍රමයේ එකක් නම්, වාත්තු යකඩ (චීනච්චට්ටි) පතුලක් සමඟ බටයක් පොළවට ගිල්වා, එය කොන්ක්‍රීට්වලින් පුරවන අතර ම ඒ බටය ක්‍රමයෙනේ ඉහළට ඇදගනු ලැබේ. එසේ නැතහොත් පතුලක් නොමැති බටයක් පොළොව තුළට වද්දා එයට මැදි වූ පස ඉවත් කොට, එය කොන්ක්‍රීට්වලින් පුරවන අතරම ඒ බටය ක්‍රමයෙන් ඉහළට ඇද ගනු ලැබේ. (6 චිත්‍රය)<br /> <br /> '''විශේෂ අත්තිවාරම්:''' පාලම්, නැව්-තටාක, පවුරු හා වරාය වැඩ ආශ්‍රිත නිර්මාණයන් ඉදිකරන විට විශේෂ අත්තිවාරම් දැමිය යුතු වේ. බොහෝ විට මේ නිර්මාණවල රාශීභූත වන අතිවිශාල බර මහත් ගැඹුරේ පිහිටි පොළෝ ස්තරවලට යොමු කළ යුතුය. පස දිය කෑමෙන් වන හානි වැළැක්වීමට ද අවශ්‍ය උපක්‍රම යෙදිය යුතු වේ.<br /> <br /> භූමිය මතුපිටට නුදුරුව ගල් තට්ටුවක් හෝ තද බොරළු තට්ටුවක් නැති තන්හි දී ගැඹුරු අත්තිවාරම්, ජම්බාර අත්තිවාරම් හෝ සිලින්ඩර හෝ යෙදිය යුතු වේ.<br /> <br /> ගොඩබිමෙහි හෝ දියෙහි ගැඹුරු අත්තිවාරම් සඳහා පොළොව හාරන විට එකිනෙකට පූට්ටු කළ වානේ තහඩුවලින් සාදන ලද කොන්ක්‍රීට් කොටු වේලි (coffer dams) හෝ විවෘත කැසොන් හෝ ඇතුළෙහි වායුපීඩනය ඇති කළ හැකි කැසොන් (pneumatic caissons) හෝ ආධාර කොට ගත යුතුය. අධික ගැඹුරට ‍පොළොව කැණීමක් නුවමනා විට ලෑලිවලින් ද කොටු වේලි සාදාගනු ලැබේ.<br /> <br /> '''කොටු වේලි (coffer dams):''' දියේ හෝ වගුරු බිමෙහි අත්තිවාරමක් දැමීම සඳහා බිම කණින විට වැඩට බාධාවන වතුර ඉවත් කොට පස් හාරා දැමිය හැකිවන අයුරු වතුර නොඋනන කොටුවක් සාදා ගත යුතු වේ.<br /> <br /> ගැඹුරට පොළොව කැණීමක් අවශ්‍ය නොවන ඉතා කුඩා වැඩවල දී හැර, අන් සෑම අවස්ථාවල දී ම කොටු වේලි සෑදීම සඳහා එකිනෙකට පූට්ටු කළ වානේ පීලි තහඩු භාවිත කරනු ලැබේ. වානේ පීලි තහඩු භූමියට වද්දනු ලබන්නේ උභය ක්‍රියාකාරී වාෂ්පමය හෝ වායව මිටියකිනි. පිටස්තර භූමියෙන් හා දියෙන් වන පීඩනයට ඔරොත්තු දීම පිණිස කොටු වේලි හරහට කලම්ප ආදිය සවිකර වේල්ල ශක්තිමත් කරනු ලැබේ (7 චිත්‍රය). වානේ පීලි තහඩු වෙනුවට ලෑලි යොදනු ලබන කල්හි කොටු වේල්ලෙහි බිත්ති අඩි 2-4 දක්වා පරතරයක් ඇති ලෑලි පේළි දෙකකින් සාදා, එම පරතරය පෑගූ මැටිවලින් පුරවනු ලැබේ. මෙයින් කොටුව තුළට දිය කාන්දු වීම වළකී.<br /> <br /> '''කැසොන් අත්තිවාරම් පෙට්ටි:''' මේවා කලින් සාදා සවිකොට ගත් කොටු වේලි (prefabricated coffer dams) වැනි වේ. විශේෂයෙන් දියෙහි අත්තිවාරම් දමන විට අත්තිවාරම් පෙට්ටි පාවිච්චි කරනු ලැබේ. ඒ එක එකක් බිත්ති දෙකකින් යුත් වූ ද කලම්ප ආදිය යොදා නිසි පරිදි ශක්තිමත් කර ගන්නා ලද්දා වූ ද පෙට්ටියකි. එහි දෙබිත්තිය අතර කුහරයක් වෙයි. සාමාන්‍යයෙන් අවශ්‍ය ස්ථානය කරා පා කරගෙන ගොස් බිත්ති අතර වූ පරතරය තුළට දිය ඇතුළු කරවීමෙන් ඇති වන බර ම ආධෘර කොට ගෙන මේ කැසොන් ගිල්වනු ලැබේ. භූමි තට්ටුව මැටියෙන් හෝ බොරළු වැනි ද්‍රව්‍යයකින් සෑදී ඇත්නම්, කැසොනයෙන් ජලය ඉවත් කර පස හාරා ඉවතට දමා වුවමනා ගැඹුරකට කැසොනය කිඳුවා එහි තුළ පාලම් කණු (piers) ගොඩනඟනු ලැබේ. ඉන්පසු අත්තිවාරම් පෙට්ටිය නැවත මතුකොට ගෙන ඊළඟ කුලුන ගොඩනැඟීමට යොදනු ලැබේ. මෙලෙසින් එළිමහනේ පොළොව කැණීමට යොදන කැසොන් විවෘත කැසොන් නමින් හැඳින්වේ. (8 චිත්‍රය).<br /> <br /> කැසොන් තුළ ජලය ඉවත් කිරීමට නොහැකි තැන්හි දී, සම්පීඩිත වායුව යොදන කැසොන් පාවිච්චි කරනු ලැබේ. මෙහි මුදුනේ කලම්ප වද්දා ශක්තිමත් කළ වැස්මක් වෙයි. මිනිසුන්ට ඇතුළු වීමට හා පිටවීමට ද උපකරණ ඇතුළට හා පිටතට ගැනීමට ද හෑරූ පස් පිට දැමීමට ද උඩත් යටත් දොර දෙකක් ඇති කූඩුවක් තිබේ. පොළොව හෑරීමට හැකිවන අයුරු සම්පීඩිත වායුවෙන් කැසොනය තුළ ජලය ඉවත් කරනු ලැබේ. හාරනු ලැබූ ද්‍රව්‍ය ඉහත කී කූඩුව මගින් ඉවතට ගනු ලැබේ.<br /> <br /> ජම්බාර අත්තිවාරමක් මත පාලම් කණු ඉදිකරන කල, පොළොව ගැඹුරට හෑරීම අවශ්‍ය නොවේ. දියෙහි ඉදිකරන පාලම් කණු සඳහා ජම්බාර දැමිය යුත්තේ කොන්ක්‍රීට් කොටු වේලි ඇතුළෙහිය. ජම්බාර බැස්සවීම කරනු ලබන්නේ අට්ටාලයක් හෝ පාරුවක් ආධාර කොටගෙනය. සමහර විට මෙම ජම්බාර, පාලම් තට්ටුව දැරීමට හැකි වන සේ එය කරා ම යවනු ලැබේ. එවිට පාලම් කණු වුවමනා නොවේ. මෙසේ ජම්බාර යොදන කල සිරස් බාල්කයකින් ජම්බාර මුදුන් සම්බන්ධ කොට ඒ මත පාලම් තට්ටුව ඉදිකරනු ලැබේ.<br /> <br /> වාත්තු යකඩ (චීනච්චට්ටි) හෝ වානේ හෝ කොන්ක්‍රීට් යන මේවායින් සිලින්ඩර සාදාගත හැකිය. ඒවායේ පෘෂ්ඨය සහ පස අතර ඇති ඝර්ෂණයෙන් බර දරන නිසා හෝ ගල් තට්ටුවක් නොහොත් වෙනත් ශක්තිමත් ප්‍රස්තරයක් මත කෙළින් ම බර යොමුකරන නිසා හෝ ඇතැම් විට මේ කරුණු දෙක මනිසා ‍ොහ් සිලින්ඩර ද ජම්බාරවලට සමාන වේ. <br /> <br /> සිලින්ඩර බැස්සීමේ දී මුවාත සහිත පතුල් වළල්ල පළමුව බිමට වද්දනු ලැබේ. ඉක්බිති අතින් හෝ යාන්ත්‍රික අහුරෙන් හෝ මෙහි පස් හාරා ඉවත දමා ඉන් පසු දෙවැනි වළල්ල බිමට වද්දා පළමු සේ ම පස් ඉවත් කර සිලින්ඩරය ගිල්වනු ලැබේ (9 චිත්‍රය).<br /> <br /> කර්තෘ:ඇම්. චන්ද්‍රසේන.<br /> <br /> (සංස්කරණය:1963)<br /> [[ප්‍රවර්ගය:අ]]</div>

පරිපාලක