සිංහල විශ්වකෝෂය - මෑත වෙනස්කිරීම් [si]

එළු සිලෝ සතකය

Senasinghe — Thu, 23 Jul 2026 10:28:46 GMT

'බුද්ධචරිතයෙහි අසිරිමත් තැන් නඟා ගෙන ගුණ ප්‍ර...' යොදමින් නව පිටුවක් තනන ලදි

නව පිටුව

බුද්ධචරිතයෙහි අසිරිමත් තැන් නඟා ගෙන ගුණ ප්‍රකාශ කෙරෙමින් බුද්ධාභිවාදනය සඳහා ලියන ලද එළු සිලෝ සියයෙකින් යුත් ග්‍රන්ථයෙකි. ‘පනික්කි’ නම් මැතිවරයකුගේ ආරාධනායෙන් මෙය රචනා කළ බව ග්‍රන්ථාවසානයෙහි දක්වාලූ නමුදු මෙහි කතුවරයා කවරෙක් දැයි කිසි තැනෙක සඳහන්ව නැත. ජයවර්ධනපුර කෝට්ටේ රජ පැමිණි ශ්‍රී පරාක්‍රමබාහු නරේන්ද්‍රයන්ට ආශීර්වාද කොට ඇති හෙයින් එරජුගේ රාජ්‍යසමය වූ පසළොස් වැනි සියවසෙහි මෙය රචනා කළැයි සිතිය හැකිය. මෙහි ප්‍රමාණය මාලිනී, වසන්තතිලකා, ශාර්දූල වික්‍රීඩිතාදි වෘත්තවලින් බඳනා ලද සිලෝ 102කි.

මෙහි කතුවරයා කවරකු වුව ද එතෙක් කල් සිංහල කවීන් භාවිතයට නොගෙන තුබූ වර්ණ ඡන්දසට අයත් වෘත්තයන්ගෙන් ස්වකීය නිබන්ධය කෙරෙමින් හෙළ කවිය අමුතු මඟකට හරවන්නට වෑයමක් කළ බව පෙනේ ([[එළු සිලෝ කාව්‍ය]] බ.). 1956 දී පඩිකාර මුහන්දිරම් ජී.එච්. අභයවික්‍රම මහතාගේ සංස්කරණයකින් මෙය මුද්‍රණය විය.

(සංස්කරණය: 1974)

[[ප්‍රවර්ගය: සිංහල පද්‍ය ග්‍රන්ථ]]

[[ප්‍රවර්ගය: එ]]

එළු සිලෝ කාව්‍ය

Senasinghe — Thu, 23 Jul 2026 10:22:05 GMT

'වර්ණ ඡන්දසට අයත් වෘත්තවලින් බැඳුණු සිංහල පද්...' යොදමින් නව පිටුවක් තනන ලදි

නව පිටුව

වර්ණ ඡන්දසට අයත් වෘත්තවලින් බැඳුණු සිංහල පද්‍යවලට ‘එළු සිලෝ’ යන ව්‍යවහාරය ලැබී තිබේ. එසේ වුව ද සිංහල පද්‍ය සාහිත්‍යය බෙහෙවින් ම ගී, සිවුපද යන ප්‍රභේද දෙකින් යුක්තය. ගී, සිවුපද යන දෙක ම මාත්‍රා ඡන්දසෙහි ගැනෙන වෘත්ත විශේෂයෝයි. පැරණි සිංහල කවීන් විසින් ස්වභාෂාවෙහි පද්‍යරචනාව සඳහා මාත්‍රාඡන්දස ම ඇසුරු කරන ලද්දේය. සිංහලයෙහි එක ම ඡන්දෝ ග්‍රන්ථය වූ එළු සඳැස් ලකුණෙහි ද මාත්‍රා ගිණීමෙන් ඡන්දස පුරන මාත්‍රා ඡන්දස් හා වෘත්ත පමණක් ම දක්වන ලද්දේය. මාතෘභාෂාවල එන වර්ණ ගිණීමෙන් ඡන්දස පුරන වර්ණඡන්දස සිංහල පද්‍ය රචනය සඳහා කලින් උපයෝගී කොට නොගන්නා ලදි.

එහෙත් පසු කාලයෙහි ඇතැම් පද්‍යරචකයන් විසින් සිංහල පද්‍යය සඳහා වර්ණඡන්දස ද ඇසුරු කළ බව පෙනේ. කෝට්ටේ යුගයෙහි ලියන ලදැයි සලකන [[එළු සිලෝ සතකය]] (බ.) නමැති බුද්ධචරිත නිබන්ධය සංස්කෘත ශතක කාව්‍යයන් ආදර්ශයට ගනිමින් වර්ණ වෘත්තයෙන් සිංහල පද්‍යරචනාවට මග පෑදූ ප්‍රථම කාව්‍යය ලෙස සලකනු ලැබේ. මීට පසු මහනුවර කාලයෙහි විසූ ගිනිගත්පිටියේ හිමියන් විසින් ලියන ලද තෙරුවන් මාලාව ද, මාතර යුගයට අයත් වූ සාලිඇලේ මණිරතන තෙරුන්ගේ ප්‍රාතිහාර්ය ශතකය හා දිසානායක මුහන්දිරමගේ ගඞ්ගාරෝහණවර්ණනාව ද යන ග්‍රන්ථ සතර වර්ණ වෘත්තයෙන් බැඳුණු සිංහල කාව්‍යගණයට ඇතුළත් වේ. තවද මේ ග්‍රන්ථ සතර ම සිලෝ සියයකින් පරිමිත වූයේ සතක නාමයෙන් ද හැඳින්වේ. එකුන් විසිවැනි සියවසෙහි ලක්දිව සියලු පඬුවන් අතර මහත් වූ ශාස්ත්‍රීය ප්‍රබෝධයක් ඇති කළ සව්සත්දම් වාදයට මුල් වූයේ ද යටකී ගඞ්ගාරෝහණ වර්ණනායෙහි සිලෝවකි.

සව්සත්දම් වාදයට සහභාගි වූ කවීන් මෙන් ම මීරිපැන්නේ ධම්මරතන හිමි, ගජමන් නෝනා ආදි කිවි කිවිඳියන් විසින් සිලෝ විරිත් වහරට ගනු ලැබීමෙන් මෑතක් වන තුරු ජනප්‍රිය වී ගිය වර්ණ ඡන්දස නැවතත් ව්‍යවහාරයෙන් බොහෝදුරට ඈත් වී ගොස් ඇති සේයි.

(සංස්කරණය: 1974)

[[ප්‍රවර්ගය: සිංහල කාව්‍ය සම්ප්‍රදාය]]

[[ප්‍රවර්ගය: එ]]

ටී.බී. කාන්ගහආරච්චි

Senasinghe — Wed, 22 Jul 2026 10:50:57 GMT

'පණ්ඩිත, B.A., Ph.D., ශ්‍රී ලංකා විශ්වවිද්‍යාලයේ විද්...' යොදමින් නව පිටුවක් තනන ලදි

නව පිටුව

පණ්ඩිත, B.A., Ph.D., ශ්‍රී ලංකා විශ්වවිද්‍යාලයේ විද්‍යෝදය මණ්ඩපයේ සිංහලාංශයේ ජ්‍යෙෂ්ඨ කථිකාචාර්‍ය්‍ය.

එළු සඳැස් ලකුණ

Senasinghe — Wed, 22 Jul 2026 10:49:09 GMT

එළු සඳැස් ලකුණ

Senasinghe — Wed, 22 Jul 2026 10:47:53 GMT

'සිංහල ඡන්දස ගැන ලියන ලද දැනට විද්‍යමාන එක ම පැ...' යොදමින් නව පිටුවක් තනන ලදි

නව පිටුව

සිංහල ඡන්දස ගැන ලියන ලද දැනට විද්‍යමාන එක ම පැරණි ග්‍රන්ථය එළු සඳැස් ලකුණයි. එහෙත් I වන සේන (831-851) රජු විසින් රචිත යැයි සලකනු ලබන සියබස්ලකර නම් සිංහල අලංකාර ග්‍රන්ථයෙහි එන ගී දෙකක් අනුව (1 සර්‍ගය, 3,15 ගී) සිංහල ඡන්දස ගැන සැකෙවින් ලියන ලද පොත් මුල් කාලයෙහි සිට ම පැවති බව තීරණය කළ හැකිය. එසේ පැවතිණැයි සිතිය හැකි පොත් අතර ‘කලාගුරු සුළුපා’හි වැසි කලණමිත් (කල්‍යාණමිත්‍ර) වියතාණන්ගේ සඳැස් පොත ද එකකි. එම පොතෙහි විස්තර කරන ලද බන්ධන විශේෂ එකුන් විස්සක් සියබස්ලකරයෙහි නම් විසින් දක්වා ඇත.

එළු සඳැස් ලකුණේ ආරම්භක ගීයෙන් කතුවරයා තමන් “පොරණ ඇජරන් ගිය මගින් එළුවේ සඳැස්” පවසන බව කියයි. කලණමිත් වියතුන්ගේ ග්‍රන්ථයෙහි එන බන්ධන විශේෂ සියල්ලක් ම පාහේ එළු සඳැසෙහි සඳහන්ව තිබීමෙන් පෙනීයන්නේ පොත ලිවීමේ දී කලණමිත් වියතුන්ගේ පොතත් සමකාලීන වෙනත් ඡන්දස් පොතුත් ඇසුරු කොට ඇති බවයි.

“සිය බස් පද නිදොස් - පහනත සඳැස් මෙවැටුප්

විමල’ග සසුන් වැසිවූ - බදනම විසින් දුටුයේ”

එළු සඳැස් ලකුණෙහි අවසන් ගීය වූ මෙයින් මේ පොතෙහි කතුවරයා බද (භද්‍ර) නම් යතිවරයකු බව පැහැදිලිය. මේ හිමි කවර කලෙක විසුවේ දැයි ස්ථිර වශයෙන් කිව නොහැකි වෙතත්, තෙළෙස් වන සියවසට අයත් කෘති දෙකක් සේ සැලකෙන මුවදෙව්දාවත හා කව්සිළුමිණ යන කාව්‍ය දෙකින් උපුටා ගත් ගී දෙකක් එළු සඳැස් ලකුණෙහි ගජගැමි විරිතටත්, සඳහට විරිතටත් නිදසුන් වශයෙන් දක්වා ඇති නිසා මේ හිමියන් තෙළෙස් වන සියවසේ විසුවකු ලෙස සිතිය හැකිය. එහෙත් මහාචාර්ය සෙනරත් පරණවිතාන මහතා භද්‍ර හිමියන් දොළොස් වන සියවසේ ජීවත් වූවකු ලෙස කල්පනා කරයි.

සන් විදියෙන් සිය ග්‍රන්ථය අරඹන භද්‍ර හිමියෝ ඡන්දයෙහි ව්‍යවහාර වන ප්‍රධාන සංඥාවන් වූ මාත්‍රා, ලඝු, ගුරු, ගණ ආදිය හඳුන්වා දෙමින් අනතුරුව සිංහල ඡන්දසෙහි යෙදෙන බන්ධන විශේෂ පසළොසක් නිදර්ශනානුසාරයෙන් හඳුන්වා දෙති. පහත පළවන්නේ එම බන්ධන විශේෂ පසළොසයි.

1. ගී ලකුණු

2. සිවුපද ලකුණු

3. දෙපා කව් ලකුණු

4. සිතිලි ගී

5. කඩවත්

6. බැහැලි

7. සඳහැලි

8. ඇහැලි

9. සරඟහැලි

10. අඹහැලි

11. සුනිස්

12. ගලසඳ

13. වසම් සඳ

14. වසම් උනුසඳ

15. මියුරු සඳ

ගී කොටසේ දී භද්‍ර හිමියන් විසින් විස්තර කරන ලද්දේ තමන්ගේ විශේෂ අවධානයට ලක් වූ ගී විරිත් සොළසක් පමණි.

අනතුරුව එන සිවුපද කොටසේ දී සිවුපද ලක්ෂණ කොටින් හඳුන්වා දෙමින් මාත්‍රා දෙකේ පටන් විසි අට දක්වා ඇති සිවුපද විරිත් සම්බන්ධ සඳ, සිරි, මැදුම්, පිහිටි, සුපිහිටි, උකු, සෙල්, ගජ, රැඳි, රවුළු, තෙනෙත්, හිරු, මී, මදු යන තුදුස් ඡන්දස ඉදිරිපත් කොට, එම තුදුස් ඡන්දසට අයත් විවිධ වෘත්ත පනසක් නිදසුන් සහිතව විස්තර කරති.

සිවුපදවලට අනතුරුව දෙපා කව් ගැන ඉතා කෙටි හැඳින්වීමක් කරන භද්‍ර හිමියෝ දෙව්පාණි, මුනිනඳන පෙර විලඹු, මුනිනඳන පර විලඹු සහ පිහියොඹු යන නම්වලින් ගැනෙන විශේෂ දෙපා විරිත් කෙරෙහි පමණක් අවධානය යොමු කරති.

ඊළඟට අන්ත්‍යඡන්දසෙහි ලක්ෂණ කොටින් හඳුන්වා දෙන කර්තෘපාදයෝ සිතිලි ගී, කඩවක් ආදිය සමවෘත්ත ගණයෙහි යෙදෙන බවත්, අඹහැලි, සුනිස් ආදිය මධුරච්ඡන්දසට අයත් බවත් පවසා ඒවා නිදසුන් මගින් පැහැදිලි කොට ග්‍රන්ථය අවසන් කරති.

මෙහි දැක්වෙන සැහැලි විශේෂ සුප්‍රකට අපභ්‍රංශ කවියකු වූ ධනවාල (ධනපාල) යන ජෛන කවියා විසින් රචිත ‘සුයපංචමිකහා’ යන අපර නාමයකින් ද හඳුන්වනු ලබන ‘භවිසයත්තකහා’ යන කාව්‍යයෙහි එන සැහැලිවලට ඉතා සමානය. භවිසයත්තකහා කාව්‍යය සම්පූර්ණයෙන් ම ප්‍රාකෘත පෛංගලයෙහි විස්තර කරන ලද ‘කඩවක’ නම් ඡන්දසට අයත් විරිත්වලින් රචිතය. භද්‍ර හිමියන් විසින් එළු සඳැස් ලකුණෙහි අටපදයේ සිට අටළොස් පද තෙක් වූ කඩවක් සැහැලි ගැන පමණක් සඳහන් කරන ලදි.

සංස්කෘත ඡන්දස ප්‍රධාන වශයෙන් මාත්‍රා සහ වර්ණ යන උභයඡන්දස මත පිහිටියේ වුව ද සිංහල ඡන්දස මාත්‍රාඡන්දස ම ප්‍රධාන කොට ඇත. මේ ලක්ෂණය බොහෝ සෙයින් කැපී පෙනෙන්නේ සිංහල ගීයෙහි දීය. ගීය සිවුපද විරිතෙන් වෙන් කරන ප්‍රධාන ම ලක්ෂණය නම්, එය විෂම මාත්‍රා ඇති පාදවලින් යුක්තවීමය. එළු සඳැස් ලකුණු කතුවරයා බොහෝ සෙයින් මාත්‍රාඡන්දස ප්‍රධාන කොට ඇති ප්‍රාකෘත ඡන්දස ස්වකීය ග්‍රන්ථය රචනා කිරීමේ දී ගුරුත්වයෙන් සලකා ඇති බව පැහැදිලිය.

ඡන්දෝ ග්‍රන්ථයක් වශයෙන් පමණක් නොව රස විඳිය හැකි සාහිත්‍ය කෘතියක් වශයෙන් ද එළු සඳැස් ලකුණට සිංහල සාහිත්‍යයෙහි උසස් තැනක් හිමි වෙයි. ඒ ඒ බන්ධන විශේෂයන් සඳහා එදා පැවති පුරාණ සාහිත්‍ය කෘතිවලින් උපුටා ගෙන මෙහි දක්වා ඇති නිදර්ශන පද්‍යයන්හි දක්නට ඇති සාහිත්‍යමය අගය ඉතා උසස්ය. එම නිදර්ශන පද්‍යයන් 10 වන සියවසින් ඔබ්බෙහි පමණ රචිත යැයි සිතිය හැකි නෂ්ටප්‍රාය කෘතීන් වන ධර්ම කාව්‍ය, ස්තෝත්‍ර කාව්‍ය, කථා කාව්‍ය, සන්දේශ කාව්‍ය සහ භාවගීත කාව්‍ය යන කාව්‍යයන්ගෙන් උපුටාගෙන ඇති බව ඉතා පැහැදිලිය.

එළු සඳැස් ලකුණ ප්‍රථම වරට ක්‍රි.ව. 1874 දී එම්.ආර්.ඩී. සිල්වා නම් මහතකු විසින් සන්නයක් ද සහිතව මුද්‍රණය කරවන ලදි. ඊට පසුව ගිරිදර රතනජෝති (1912), වැලිතර ඤාණාවාස (1920), වැලිපටන්විල දීපංකර (1928), කරඳන පඤ්ඤාලංකාර (1935), වැලිවිටියේ ශ්‍රී සෝරත (1944) යන හිමිවරුන් විසින් එය වරින්වර සංශෝධනය කොට සන්න සහ ව්‍යාඛ්‍යාන සහිතව මුද්‍රණය කරවන ලදි.

(කර්තෘ: [[ටී.බී. කාන්ගහාරච්චි]])

(සංස්කරණය: 1974)

[[ප්‍රවර්ගය: සිංහල සාහිත්‍ය කෘති]]

[[ප්‍රවර්ගය: එ]]

එළු විමාන වස්තු ප්‍රකරණය

Senasinghe — Wed, 22 Jul 2026 10:00:14 GMT

'බදරතිත්ථ විහාරවාසී ධම්මපාල තෙරණුවන් විසින් ප...' යොදමින් නව පිටුවක් තනන ලදි

නව පිටුව

බදරතිත්ථ විහාරවාසී ධම්මපාල තෙරණුවන් විසින් පාලි භාෂාවෙන් කළ ‘පරමත්ථදීපනී’ නම් විමානවත්ථු අට්ඨකථාව සිංහල භාෂාවට නගා කරන ලද ග්‍රන්ථයයි. පරිවර්තක ස්ථවිරයන් ඊට එළු විමානවස්තු ප්‍රකරණය යන නම දී ඇතත් මෑත කාලයෙහි පොත මුද්‍රණය කැරැවූවන් විසින් සිංහල විමාන වස්තු ප්‍රකරණය යන නමින් එය හඳුන්වන ලදි. දැනට එය ප්‍රකටව ඇත්තේ එම නමිනි.

දෙව්පුතුන් හා දෙව්දූන් කෙළිදෙළෙන් වෙසෙන දිව්‍යවිමානයන් ඔවුන්ට පහළ වීමේ හේතු දැක්වෙන විමානවස්තුව වූකලි සූත්‍ර පිටකයෙහි ඛුද්දක නිකායෙහි ඇතුළත් පසළොස් ග්‍රන්ථයන් අතුරෙන් එකකි. එය පුච්ඡාගාථාය, විස්සජ්ජනගාථා යයි කොටස් දෙකකින් සැදිණ. බුදුන් වහන්සේ හෝ බුදුසව්වකු, දෙවඟනක හෝ දෙවියකු, බමුණකු හෝ වෙළෙඳකු ආදි කිසිවකු කිසියම් දෙව්පුතකු හෝ දෙව්දුවක අතින් තමා සතු විමානය පහළ වීමට හේතුව විචාරන ගාථා පුච්ඡාගාථා නමි. ඒ ඒ දෙව්පුතුන් හා දෙව්දූන් එම විචෑරීම්වලට විසඳුම් වශයෙන් පවසන ගාථා විස්සජ්ජනගාථා නම් වෙයි. මේ විමානවස්තු ගාථාවලට පුරාණ ආචාර්යවරයන්ගේ අර්ථකථානුසාරයෙන් ධම්මපාල තෙරණුවන් විසින් විමානවත්ථු අට්ඨකථාව කරන ලදි. එහි පිළිවෙළින් පීඨ, චිත්‍රලතා, පාරිච්ඡත්තක, මඤ්ජෙට්ඨක, මහාරථ, පායාසි, සුනික්ඛීත්ත යයි වර්ග සතකි. ඉන් පළමුවන වර්ගයෙහි විමානවස්තු 17ක් ද දෙවන වර්ගයෙහි 11ක් ද තුන්වන වර්ගයෙහි 10ක් ද සිවුවන වර්ගයෙහි 12ක් ද පස්වන වර්ගයෙහි 14ක් ද සවන වර්ගයෙහි 10ක් ද සත්වන වර්ගයෙහි 11ක් ද වෙයි. මෙසේ මුළු විමානවස්තු සංඛ්‍යාව 85කි; ඉන් 50ක් දෙව්දූන් පිළිබඳ විමානවස්තුය; සෙස්ස දෙව්පුතුන් පිළිබඳ විමානවස්තුයි. අතුරුකථා ද සහිතව මුළු කථා සංඛ්‍යාව 123කි.

මෙසේ සංගෘහිත වූ විමානවත්ථු අටුවාව එළු විමානවස්තු ප්‍රකරණය නමින් සිංහල භාෂාවට නඟන ලද්දේ කීර්ති ශ්‍රී රාජසිංහ රජු (1747-1780) දවස මහනුවර මල්වතු මහාවිහාරයෙහි වැඩ විසූ [[ගම්මුල්ලේ රතනපාල]] (බ.) හිමියන් විසිනි. ගලගෙදර ඉන්දජෝති තෙරුන්ගේ අයැදීමෙන් 1770 දී පමණ එය කරන ලද බව පොතේ අග සඳහන් වෙයි. සම්පූර්ණ කථාවත්ථු අටුවාව ඇති සැටියෙන් පරිවර්තනය කිරීම උන් වහන්සේට අභිමත නොවීය. විමානවස්තු අසූ පහෙන් සතිසක් අත් හැර ඊට සමාන වෙනත් කථාවස්තු පෙන්වා ඒ නයින් සෙස්ස දත යුතු බව දැක්වීමෙන් හා කලින් සියබසට නැඟී තුබූ ඇතැම් කථා සංක්ෂේපයෙන් කියා ඒ කථා විස්තර වශයෙන් දැක්වෙන පොත් සඳහන් කිරීමෙන් උන් වහන්සේ පොත මහත් වීම වළකාලීමට අදහස් කළ බව පෙනේ. සද්ධර්මරත්නාවලියත් පරිච්ඡේද පොතත් එසේ සඳහන් කරන ලද පොත් දෙකකි. ඇතැම් තන්හි අනවශ්‍ය යයි සිතුණු විස්තර වර්ණනා ආදිය කෙටි කිරීමෙන් ද ඇතැම් තන්හි අටුවාවෙහි නොඑන ප්‍රස්තුතයට සුදුසු සේ සැලැකුණු තොරතුරු බහාලීමෙන් ද ඇතැම් තන්හි පැරණි ගත්කරුවන් ගිය මඟ යමින් සාටෝප විශේෂණ පද යෙදීමෙන් ද පරිවර්තක තෙරුන් වහන්සේ මේ ග්‍රන්ථයට ස්වතන්ත්‍ර ස්වරූපයක් දීමට තැත් කර තිබේ.

ග්‍රන්ථාරම්භයෙහි දී “මහාකාරුණිකං නාථං” යනාදි වශයෙන් විමානවත්ථු අටුවාවේ එන බුද්ධ නමස්කාර ගාථාවට ඡන්දෝලක්ෂණ හා ගාථාර්ථ දැක්වීම් වශයෙන් කරන ලද දිග විස්තරයක් වෙයි. එහෙත් ධර්ම නමස්කාරය හා සංඝ නමස්කාරය කරන ලද්දේ පරිවර්තක තෙරුන් විසින් ම රචිත ගාථාවකින් හා තනි වාක්‍යයකිනි. ත්‍රිවිධ රත්නයට කරන නමස්කාරයෙන් පසු විමානවස්තු පිළිබඳ විස්තරයක් කොට විමානවස්තු ප්‍රකාශ කිරීම අරඹා ඇත. ග්‍රන්ථාවසානයෙහි ශාසනෝපකාර සංග්‍රහවස්තුව යන මැයින් වැදගත් ඓතිහාසික නිබන්ධයක් වෙයි. එය තත්කාලීන ශාසනික ඉතිහාසය පිළිබිඹු කරන කැඩපතක් බඳුය.

භාෂාශාස්ත්‍ර මුළුමනින් ම පිරිහී තිබී යළිත් දියුණුවන්නට පටන් ගත් අවධියක කරන ලද එළු විමානවස්තු ප්‍රකරණය ව්‍යාකරණ දෝෂවලින් හා පරිවර්තන දෝෂවලින් නොමිදුණේ වී නමුත් එහි ව්‍යක්ත ස්වරූපයක් දක්නට ඇත. පරිවර්තක තෙරුන් වහන්සේ ඇතැම් තන්හි පැරණි බස්වහර යෙදීමට රුචියක් දැක්වූ බව “ධම්සෙනෙවි, සෝධා, ධරධරා, අභිභවමින්, සිටුපුත්‍රයක්හුගේ” වැනි භාෂා ප්‍රයෝගවලින් හෙළි වෙයි. ඒ පොතට උපහාරයක් වශයෙන් කීර්ති ශ්‍රී රාජසිංහ රජතුමා සතර කෝරළයේ පසළොස් අමුණක කුඹුරු සහිත අලුත්නුවර විහාරයත් සත් අමුණක කුඹුරු සහිත හිඟුලේ විහාරයත් උන් වහන්සේට පිදූ බව ග්‍රන්ථ නිගමන ගාථාවලින් පැවැසෙයි.

1926 දී වතුවත්තේ පේමානන්ද හිමියෝ එළු විමානවස්තු ප්‍රකරණය සංස්කරණය කොට පරිවර්තක තෙරුන් වහන්සේ විසින් අත් හරින ලද විමානවස්තු ද සිංහල භාෂාවට නඟා උපග්‍රන්ථයක් වශයෙන් පොතේ අගට යොදා මුද්‍රණය කැරැවූහ. ඉන් පසු එය 1937 දී මාකෙහෙල්වල ධම්මානන්ද හිමියන් විසින් ද 1965 දී පණ්ඩිත දෙණගම පියතිස්ස හිමියන් විසින් ද සංස්කරණය කොට මුල් මුද්‍රණයේ උපග්‍රන්ථයෙහි බහාලූ කථා ද ඇතුළත් කොට මුද්‍රණය කරවන ලදි.

(සංස්කරණය: 1974)

[[ප්‍රවර්ගය: සිංහල සාහිත්‍ය ග්‍රන්ථ]]

[[ප්‍රවර්ගය: එ]]

එළු අත්තනගලු වංශය

Senasinghe — Wed, 22 Jul 2026 09:40:40 GMT

'දඹදෙණි රාජ්‍ය සමයෙහි අත්තනගලු විහාරයෙහි නෙතෘ...' යොදමින් නව පිටුවක් තනන ලදි

නව පිටුව

දඹදෙණි රාජ්‍ය සමයෙහි අත්තනගලු විහාරයෙහි නෙතෘභාවෝපගතව විසූ ශ්‍රී අනවමදර්ශී සංඝරාජයාණන්ගේ මෙහෙයීමෙන් ලියන ලද ජනප්‍රිය චම්පූ කාව්‍යයක් වන පාලි හත්ථවනගල්ල විහාරවංසය සිංහලයට නඟා දැහැමි සිරිසඟබෝ රජුගේ උදාර වූ බෝධිසත්ව චරිතය ගෙනහැර පාමින් රචිත ගද්‍ය කාව්‍යයකි. ගම්පොළ පස්වන බුවනෙකබා රජුගේ සත්වන රාජ්‍ය වර්ෂයෙහි, එනම් ක්‍රි.ව. 1382 දී, අලකේශ්වර, අර්ථනායක යන බුවනෙකබා රජුගේ ඇමතිවරුන් දෙදෙනාට හිතවත්ව විසූ ශත්‍රැසිංහකුංජරාභිධාන සේනානායක මන්ත්‍රීශ්වරයාගේ ඇරයුමෙන් මෙම ග්‍රන්ථය රචිත බව කියැවේ. කර්තෘ කවරෙක් දැයි අප්‍රකට වුවත් අනවමදර්ශී සංඝරාජයාණන්ගේ ශිෂ්‍යානුශිෂ්‍ය පරපුරෙහි කෙනකුන් වන්නට ඇතැයි සිතිය හැකියි.

එළු අත්තනගලු වංශය පාලි හත්ථවනගල්ල විහාරවංශය ළඟින් ඇසුරු කරමින් රචිත ග්‍රන්ථයක් වුව ද තරුණ සිරිසඟබෝ කුමරුට මයිල් නන්ද හිමියන් දුන් අවවාද වැනි තැන් ගත්කරු පරිවර්තනයෙහි පෑ දස්කම හෙළි කරයි. ශබ්දාලංකාරයන්ගෙන් මෙන් ම අලංකාර වර්ණනයන්ගෙන් ද යුත් මෙම ග්‍රන්ථයෙහි බාණයන්ගේ කාදම්බරියෙන් ද ආර්‍ය්‍යශූරයන්ගේ ජාතකමාලාවෙන් ද ලත් ආභාසය දැක්ක හැකිය.

විශේෂයෙන් අත්තනගලු වංශයේ අවවාද පරිච්ඡේදය ශිෂ්‍යභාවයෙන් මිදී ජීවිතයාත්‍රාවට බැසගන්නා තරුණ ජනයාගේ ජීවිතයාත්‍රාව නිරුපද්‍රැත කිරීමට සමර්ථ වන බව කිව යුතුය.

තවද හත්ථවනගල්ල විහාරවංසය පරිවර්තනය කිරීමෙන් වීදාගම මෛත්‍රෙය මහතෙරණුවන් විසින් කථිතව උන්වහන්සේගේ ශිෂ්‍ය භික්ෂු නමක් විසින් ලියන ලද ‘අත්තනගලු විහාරවංස’ නමින් පළව ගිය ග්‍රන්ථයෙකුදු ඇත. එක් මැ ග්‍රන්ථයක පරිවර්තන හෙයින් ග්‍රන්ථාශ්‍රය වශයෙන් වෙනසක් නැත ද පරිවර්තකයන්ගේ භාෂාශෛලිය විසින් ඇති වූ යම් යම් වෙනස්කම් පමණක් දැක්ක හැකි වේ.

(සංස්කරණය: 1974)

[[ප්‍රවර්ගය: සිංහල සාහිත්‍ය ග්‍රන්ථ]]

[[ප්‍රවර්ගය: එ]]

ඔටෝමන් අධිරාජ්‍යය

Senasinghe — Wed, 22 Jul 2026 03:41:49 GMT

'1289 දී තුර්කි ජාතික කාජි නම් ගෝත්‍රයට අයත් උස්ම...' යොදමින් නව පිටුවක් තනන ලදි

නව පිටුව

1289 දී තුර්කි ජාතික කාජි නම් ගෝත්‍රයට අයත් උස්මාන් හෙවත් ඔත්මාන් (1256-1326) නම් වූ ග්‍රීක දේශසීමාශ්‍රිත ප්‍රදේශ නායකයා විසින් සුළුවෙන් අරඹනු ලැබ පසුව විශාල යුරේසියානු අධිරාජ්‍යයක් බවට පත් වූ තුර්කි අධිරාජ්‍යයයි. 1922 දක්වා නාමමාත්‍රයෙන් පමණක් වුව ද මෙම අධිරාජ්‍යය අඛණ්ඩව පැවැත්තේය.

ඔටෝමන් යනු ‘උස්මාන්ගේ පුත්‍රයෝ’ යන අර්ථවත් උස්මාන්ලි යන්න ඉංග්‍රීසි මුවින් උසුරුවනු ලැබුණු අන්දමයි.

== ව්‍යාප්තිය ==
1299 දී දිග්විජය ඇරඹූ උස්මාන් බයිසන්ටයින් අධිරාජ්‍යයේ ප්‍රිජියාව, බිතිනියාව හා බ්රුසාව වැනි කොටස් ඈඳාගෙන බ්රූසා නගරය සිය අගනුවර කොටගත්තේය. ඔහු පුත් ඕර්ඛාන් (1326-59) සුළු ආසියාවේ ඉතිරිව තිබුණු සියලු ක්‍රිස්තියානු පෙදෙස් ද සෙල්ජුක් තුර්කි ප්‍රදේශ ද යා කොටගෙන ඊජියන් මුහුදු තෙර දක්වා අධිරාජ්‍යය පැතිරවිය. සාමය නොබිඳ ම භූමි හුවමාරු මගින් ඩාර්ඩනෙල්ස් සමුද්‍රසන්ධියෙන් එතෙර ගැලිපොලි නම් යුරෝපා බිම් කොටස ලබා ගැනීමට ද හේ සමත් විය. ඔහු පුත් මුරාද් I (1359-89) ත්රේස් යටත් කොටගෙන 1361 දී අද්‍රියානෝපල් සිය අගනුවර කර ගැනීමෙන් පසු එතෙක් අමීර් (කුමාරයා) නමින් හැඳින්වුණු ඔටෝමන් පාලකවරු සුල්තාන් නැතහොත් පාද්ශාහ් (රාජාධිරාජ) යන නම්වලින් හැඳින්වෙන්නට වූහ.

ක්‍රි.ව. 1402 දී ටිමූර් (ටැමර්ලේන්) නම් වූ සුප්‍රකට මොංගල් ආක්‍රමණිකයා ඔටෝමන්වරුන්ට පහර දී බාජාසෙත් I නම් අධිරාජයා අල්ලාගැනීම නිසා අධිරාජ්‍යයේ ව්‍යාප්තිය කලක් නැවතී තිබිණ. මුහම්මද් I විසින් යළි එක්සත් කැරුණු අධිරාජ්‍යය මුරාද් II හා මුහම්මද් II අධිරාජයන්ගේ කාලයේ දී බෙහෙවින් පුළුල් වන්ට විය. මුරාද් II (1421-51) මැසිඩෝනියාව හා ග්‍රීසියේ කොටසක් යා කොටගත් අතර ඔහුගේ අනුප්‍රාප්තික මුහම්මද් II (1451-81) එවක යුරෝපයේ විශිෂ්ටතම සංස්කෘතික මධ්‍යස්ථානයක්ව පැවති බයිසන්ටයින් අගනුවර වූ කොන්ස්තන්තිනෝපලය අයත් කොටගැනීම මානව ඉතිහාසය කෙරෙහි අතිශයින් බලපෑ සිද්ධියකි. මෙනුවර අගනුවර කොටගත් තුර්කීහු ඔවුන් අතින් ඊට සිදු වූ විනාශයට වන්දි ගෙවෙන සේ විශාල උත්තුංග ප්‍රාසාද, ස්මාරක, දේවස්ථාන, ජලතටාක හා වෙනත් මහජන ගොඩනැඟිලි ආදිය තනා නගරය අලංකාර කළහ.

ඔටෝමන් අධිරාජ්‍යයේ ව්‍යාප්තිය කුළු ගැන්වුණේ සලීම් I හා විභූතිමත් සුලෙයිමාන් සුල්තාන්වරුන්ගේ සමයේ දීය. 1517 දී මමෙලුක්වරුන් පරදා කයිරෝව අල්ලාගත් සලීම් අනතුරුව ඇල්ජියර්ස් ද යටත් කොටගති. හෙතෙම කාලිප් පදවිය ද ඔටෝමන් අධිරාජයන් සඳහා අයත් කොට ගත්තේය. සුලෙයිමාන් I (1520-66) ගේ සමයේ දී හංගේරියාවේ විශාලතර ප්‍රදේශයක් තුර්කියට යටත් වූ අතර ට්‍රාන්සිල්වේනියා, වොලේකියා, මොල්ඩේවියා යන ප්‍රදේශ කප්පම් ගෙවන ප්‍රදේශ බවට පත් විය. සුල්තාන්වරයා ස්පාඤ්ඤ, වැනිසි හා පාප් රාජ්‍ය හමුදා පරදවා ඔරාන්, ට්‍රිපොලි යන අප්‍රිකානු ප්‍රදේශ ද රෝඩ්ස් දූපත ද තම බලමණ්ඩලය යටතට ගත්තේය. ආසියානු ඉම පර්සියාව අභ්‍යන්තරය දක්වා ඈත් කොට ගැනීමට ද හේ සමත් විය. ඕස්ට්‍රියාවට හා ස්පාඤ්ඤයට විරුද්ධව ප්‍රංසය හා මිත්‍රත්වයක් ඇති කොටගත් සුලෙයිමාන් තුර්කි නීති පද්ධතිය ප්‍රතිසංවිධානය කෙළේය. මොහුගේ කාලය තුර්කි සාහිත්‍යය, කලාව හා ගෘහනිර්මාණය පිළිබඳ ස්වර්ණ යුගය ද විය.

ඔටෝමන් සුල්තාන්වරු තම සුවිශාල අධිරාජ්‍යයේ කොට්ඨාසයන් පාලනය කිරීම සඳහා යුද්ධ පාලකයන් පත් කළහ. මුල් අවස්ථාවේ දී ඔවුන් යටතේ සේවය කිරීමට කැමති වූ දක්ෂ ක්‍රිස්තියානින් සිය නිලධාරීන් හැටියට පත් කර ගත්හ. කිතුදහම මුලිනුපුටා දැමීමට තැත් නොකළ ඔවුහු එම භක්තිකයන්ගෙන් දැඩි ලෙස බදු ගැනීමෙන් හා ඔවුන් නිරායුධ කොට දුබල කොට තැබීමෙන් තෘප්තියට පත් වූහ. ක්‍රිස්තියානීන්ගේ දරුවන් තමන් යටතට ගෙන ඉස්ලාම් භක්තිය ගන්වා යුද පුහුණුව දී තුර්කි බසින් ‘යෙනීචෙරි’ (ඉංග්‍රීසි janizary) නමින් හැඳින්වූ ඔවුන් දිග්විජය ව්‍යාපාරයන්හි දී යොදාගත්හ.

== පරිහාණිය ==
සුලෙයිමාන්ගෙන් පසු අධිරාජ්‍යයේ පරිහාණි යුගය එළඹුණේ යයි කිව හැකිය. පශ්චාත්කාලීන සුල්තාන්වරු පාලන කටයුතු විසියර්වරුන්ට පවරා සුඛවිහරණයෙන් මුළු කාලය ම වාගේ අන්තඃපුරයන්හි ගත කිරීම තමන් සතු ප්‍රධාන කාර්යය කොටගත්හ. විද්‍යානවෝදයෙන් පසු යුරෝපයේ සෙසු රාජ්‍ය නූතන යුගයට පා තබා සෑම අංශයකින් ම දියුණුව කරා යද්දී තුර්කිය දිගට ම මධ්‍යතන රටක්ව ම පැවතීම ද යටත් ප්‍රදේශවල පාලක කුමරුන් රාජපාක්ෂික නොවීම ද අධිරාජ්‍යයේ පරාභවය ඉක්මන් කෙළේය. 1565 දී ලෙපාන්ටෝහි නාවික යුද්ධයෙන් එක්සත් වැනිසි, ස්පාඤ්ඤ හා පාප් රාජ්‍ය නාවික හමුදා අනභිභවනීය සේ සලකන ලද ඔටෝමන් තුර්කි නාවික හමුදාව පරදවා ලූහ. එහෙත් යුද්ධාවසානයේ දී අවුලට මුල් වූ සයිප්‍රස් දිවයින තුර්කීනට පාවා දීමට වැනිසි රාජ්‍යයට සිදු විය. සුල්තාන් මුරාද් III (1574-95) පර්සියාවට පහර දී ජෝර්ජියාව, ශෙරවාන්, දාගෙස්තාන්, අසර්බෛජාන් හා ලුරිස්තාන් අයත් කර ගත්තේය. දිගු කලක් ම ඕස්ට්‍රියාව හා යුද වැදී විටින් විට පහර එල්ල කළ ඔටෝමන්වරු 1606 දී ඕස්ට්‍රියා අධිරාජයා ප්‍රථම වරට ‘පාද්ශාහ්’ වරයකු සේ පිළිගෙන සමගි ගිවිසුම් අත්සන් කොට ගත්හ. 1683 දී තුර්කිවරුන් වියනාව අල්ලාගැනීමට දැරූ අවසන් ප්‍රයත්නය ද ප්‍රථම ඒවා මෙන් නිෂ්ඵල විය. 1718 දී ඕස්ට්‍රියන්වරු ඔවුන් හංගේරියාවෙන් පන්නා දැමූහ. 1783 දී ක්‍රිමියාව ඈඳා ගත් රුසියාව කළු මුහුද දක්වා සිය බලය විහිදුවා ඔටෝමන් තුර්කි අධිරාජ්‍යය ඒ ප්‍රදේශයෙහි දැරූ තැන හිමි කර ගත්තේය. 19 වන සියවස මුල දී ග්‍රීසිය තුර්කියෙන් මිදීමේ විමුක්ති සටන ඇරඹූ අතර ඇල්බේනියාව, මිසරය වැනි පෙදෙස්වල ද අධිරාජ්‍යයට විරුද්ධ කැරලි පැනනැඟිණි. මේ අතර කලක සිට ම අධිරාජ්‍ය යෙනීචෙරි හමුදා පෙරළි ඇති කරන්ට වීම ඔටෝමන් අධිරාජ්‍යයේ පරිහාණියට රුකුලක් විය. 1826 යෙනීචෙරීන් දහස් ගණනක් මරා දැමූ සුල්තාන්වරයා එම හමුදාව මුළුමනින් විසුරුවා හැරියේය.

1806, 1829 යන වර්ෂවල තුර්කිය පරදවා කොකේසස් පෙදෙස ද අල්ලාගත් රුසියානුහු කළු මුහුදේ ද ස්වාමිත්වය දැරුවාහු මධ්‍යධරණී සමුද්‍රයට ඇතුළු වන දොරටුව ද පාලනය කිරීමේ අයිතිය ලබාගනු රිසි වූහ. 1854 දී ඇති වූ ක්‍රිමියානු යුද්ධයේ දී මහා බ්‍රිතාන්‍යය, ප්‍රංසය හා ඕස්ට්‍රියාව රුසියාවට විරුදධව තුර්කියේ පක්ෂය ගැනීම නිසා රුසියානු අධ්‍යාශය අසාර්ථක විය. මේ අතර ඕස්ට්‍රියාව අවස්ථාවෙන් ප්‍රයෝජනය ගෙන ඩාඩනෙල්ස් කෙරෙන් රුසියානු බළ හමුදා ඉවත් කර ගැනීමට බල කොට තුමූ එය අරක්ගත්හ. යළිත් 1877-78 සමයේ දී රුසියන්වරු තුර්කීන් හා යුද වැද ඔවුන් පරදවා ලූහ. ඔටෝමන් තුර්කි අධිරාජ්‍යයේ යුරෝපීය විජිත සියල්ලක් ඔවුනට අහිමි කිරීමට මෙන් රුසියාව ක්‍රියා කරනු දුටු බටහිර බලවත්තු 1878 දී සුප්‍රසිද්ධ බර්ලින් සම්මේලනය රැස් කොට ඔටෝමන් රාජ්‍යයට නව ජීවනයක් ලබා දුන්හ. එහෙත් බර්ලින් සම්මේලනයෙන් රුමේනියාව, සර්බියාව හා මොන්ටෙනීග්‍රෝව යන ප්‍රදේශවල ස්වාධීනතාව පිළිගන්නා ලදි. 1832 දී බ්‍රිතාන්‍යය මිසරයේ බලාධිකාරය පිහිටුවා ලූහ.

මෙ සමයේ දී අබ්දුල් හමීද් සුල්තාන්වරයා ජර්මනියේ විලියම් කයිසර් II සමග දැඩි මිත්‍රත්වයක් ඇති කරගත්තේය. ජර්මන් කාර්මික විද්‍යාඥයන්ගේ සහායෙන් බැග්ඩෑඩ් නගරය බර්ලින් නුවර හා දුම්රිය මාර්ග මගින් සම්බන්ධකරන ලදි.

1912-13 සමයේ ඇති වූ බෝල්කන් නිදහස් යුද්ධයෙන් තුර්කියට සිය යුරෝපා ප්‍රදේශ මුළුමනින් ම වාගේ නැති වී ගිය නමුත් බෝල්කන් ප්‍රදේශ යුද්ධ අවසානයත් සමඟ ම උනුනුන් හා පොර බදන්නට වීම නිසා තුර්කියට නැවත සිය දේශසීමා පුළුල් කරගත හැකි විය. 1913 දී ජාතිවාදී තරුණ තුර්කීහු අන්වර් පාෂාගේ නායකත්වය යටතේ රාජ්‍ය පෙරළියකින් බලය අල්ලාගත්හ. අන්වර් පාෂා යුද්ධ ඇමති පදවිය ලැබීය.

1914 දී ප්‍රථම ලෝක මහා යුද්ධයේ දී ඔටෝමන් තුර්කිය ජර්මනියේ පක්ෂය ගෙන මුල දී සාර්ථක ලෙස සටන් කළ නමුත් 1917 දී ජෙරුසලම වැටීමෙන් පසු ඔටෝමන් අධිරාජ්‍යයේ බලය මුළුමනින් ම වාගේ බිඳී ගොස් තිබිණි. 1918 ජූලි මාසයේ දී මුහම්මද් සුල්තාන් අභාවයට පත් වන විට තුර්කි හමුදා සෑම පෙරමුණක ම වාගේ පසු බසිමින් සිටියහ. අනතුරුව තුර්කි හමුදා සිරියාවට පසු බැස සිටිද්දී බ්‍රිතාන්‍ය මිත්‍ර පක්ෂයේ කොන්දේසි පිළිගෙන යටත් වීමට කැමැති වූ මුහම්මද් සුල්තාන් බවට පත් විය.

යුද්ධය පරාජයේ අපකීර්තිය මධ්‍යයේ නව සුල්තාන්වරයා 1920 සේව්ර් (Sèvres) ගිවිසුම අත්සන් කෙළේය. ඒ අනුව තුර්කිය ඇනටෝලියා සානුවට සීමා විය යුතු වූ අතර ඊජියානු හා මධ්‍යධරණී වෙරළාශ්‍රිත ප්‍රදේශ ග්‍රීසියට හා ඉතාලියට හිමි විය. ආර්මීනියාව නිදහස ලැබීය.

මේ සම්බන්ධයෙන් තුර්කිය පුරා ඇති වූ බලවත් කැළඹීම තුළින් වේගවත් ජාතික පුනරුත්ථාන ව්‍යාපාරයක් බිහි විය. එහි නායකත්වය මහා යුද්ධයේ දී පෙරමුණ ගෙන සටන් කළ රණශූර [[ආටාටුර්ක් කෙමල් පාෂා]] (බ.) දැරීය. පළමුවෙන් ආර්මීනියාව යටත් කළ ඔහු ස්මර්නා කෙරෙන් ග්‍රීකයන් ද පලවා හැරීමෙහි සමත් විය. මේ අතර සුල්තාන්වරයා කොන්ස්තන්තිනෝපලය හැර දමා පැන ගියේය. 1923 දී ලෝසාන් ගිවිසුම මගින් සේව්ර් ගිවිසුම නිෂ්ප්‍රභ කැරිණ. මෙසේ ඔටෝමන් තුර්කි අධිරාජ්‍යයේ බිඳ වැටීමත් සමග කෙමල් පාෂාගේ ප්‍රධානත්වයෙන් තුර්කි ජනරජය පහළ විය ([[තුර්කිය]] බ.).

(සංස්කරණය: 1974)

[[ප්‍රවර්ගය: ඉතිහාසය-තුර්කිය]]

[[ප්‍රවර්ගය: ඔ]]

ඔටෝ IV

Senasinghe — Tue, 21 Jul 2026 10:25:38 GMT

'(1182-1218). සැක්සනියේ ආදිපාදවර හෙන්රි ද ලයන්ගේ ද්වි...' යොදමින් නව පිටුවක් තනන ලදි

නව පිටුව

(1182-1218). සැක්සනියේ ආදිපාදවර හෙන්රි ද ලයන්ගේ ද්විතීය පුත්‍ර වූ මෙතෙම 1198 සිට ජර්මන් රජ ද 1209 සිට ශුද්ධ රෝම අධිරාජයා ද විය.

1198 දී කොලෝන්හි දී ජර්මන් රජු හැටියට එක් පක්ෂයක් විසින් තෝරා පත් කරගන්නා ලද මොහුට විරුද්ධව රටේ නොසන්සුන්කම් ඇති විය. ඔහුගේ ප්‍රතිවිරුද්ධකාරයා වූ කලින් ජර්මන් රජු හැටියට තේරී සිටි පිලිප් 1208 දී ජීවිතක්ෂයට පත් කරන ලදින් ඔටෝ කුමරුහට රජ වීමේ වාරය සැලසිණි. 1208 දී ජීවිතක්ෂයට පත් කරන ලදින් ඔටෝ කුමරුහට රජ වීමේ වාරය සැලසිණි. 1208 දී ෆ්රැන්ක්ෆර්ට්හි දී යළිත් ජර්මන් රජු හැටියට ඔහු තෝරාගනු ලැබීය. 1209 දී ඉනසන්ට් III පාප්තුමා අතින් රෝම අධිරාජයා හැටියට කිරුළු පැලඳි ඔටෝ IV එම පදවි ලත් විගස පාප්තුමාට දුන් ප්‍රතිඥා බිඳීමට පටන් ගත්තේය. මේ නිසා පාප්තුමා හා අධිරාජයා අතර භේදය ලියලන්නට විය. පාප්තුමා විසින් ඔහු කතෝලික සභාවෙන් පිටුවහල් කරනු ලැබීය. මේ අතර සිසිලියේ ෆ්‍රෙඩරික් රජු පරදවා ඔහු දකුණු ඉතාලිය අයත් කරගත් නමුත් ජර්මනියේ න්‍යුරම්බර්ග්හි රැස් වූ ඔහුගේ ශත්‍රැ කුමාරවරු 1211 දී ඔටෝ රජකමින් නෙරපන ලද බව ප්‍රකාශ කර ෆ්‍රෙඩරික් වෙත රජකම පැවරූහ. ඉංග්‍රීසීන්ගේ ද සහාය ලැබ ඔටෝ මීට විරුද්ධව සටන් කළ නමුත් 1214 දී ප්‍රංසයේ පිලිප් II අතින් පැරදිණ. 1215 දී රජකමින් පහ කරන ලද ඔහු කලක් ම සැක්සනියේ සිය හිතවතුන් අතර සිට 1218 දී මිය ගියේය.

(සංස්කරණය: 1974)

[[ප්‍රවර්ගය: පුද්ගල චරිත-ජර්මානු රාෂ්ට්‍ර පාලකයෝ]]

[[ප්‍රවර්ගය: ඔ]]

ඔටෝ III

Senasinghe — Tue, 21 Jul 2026 10:17:00 GMT

'(980-1002). ඔටෝ II අධිරාජයාගේ පුත් වූ මෙතෙම ජර්මනියේ ර...' යොදමින් නව පිටුවක් තනන ලදි

නව පිටුව

(980-1002). ඔටෝ II අධිරාජයාගේ පුත් වූ මෙතෙම ජර්මනියේ රජ පදවිය ද රෝම අධිරාජ පදවිය ද ඉසුලුවේය. ජර්මන් ඔටුන්න හිමි වන විට තුන් හැවිරිදි බිළිඳකු වූ ඔහු වෙනුවෙන් ඔහුගේ මව වූ තියොෆානෝ ග්‍රීක් කුමරිය ද මිත්තණිය වූ ඇඩිලේඩ් බිසව ද ([[ඔටෝ I]] බ.) රාජ්‍ය භාරය ඉසුලූහ. 996 දී ඉතාලියට පිවිසි ඔහු ලොම්බාඩ් රජු හැටියට ප්‍රකාශ කරනු ලැබීය. ඉක්බිති රෝමයට පැමිණි ඔටෝ III එවිට හිස්ව තුබූ පාප් පදවියට සිය ඥාති සහෝදර කැරින්තියාහි බ්රුනෝ පත් කෙළේය. ග්‍රැගරි V නම් වූ එම පාප්වරයා අතින් 996 දී ශුද්ධ රෝම අධිරාජයා හැටියට ඔටුනු පැලඳි ඔටෝ III පාප්තුමා සහ අධිරාජයා යටතේ සමස්ත ක්‍රිස්තියානි ලෝකය එක්සත් කොට රෝම අධිරාජ්‍යය පුනරුත්ථාපනයට පත් කිරීමට ඉටා ක්‍රියා කෙළේය. ජර්මන්-බයිසන්ටයින් පාලනයක් ඇති කිරීමට ඔටෝ වෑයම් කරතැයි සැක කළ රෝම ජනයා එම අදහසට විරුද්ධව ‘රෝම සමූහාණ්ඩුවක්’ ඇති කළහ. ඔටෝ එය වනසා දැමීය. 999 දී ග්රැගරි V පාප්තුමා මිය ගියෙන් ඔටෝ සිය ගුරුවරයා වූ ගෙර්බ’ට් සිල්වෙස්ටර් II නමින් පාප් පදවියට පත් කෙළේය. වයස 22 දී මියගිය ඔටෝ අවසාන කාලයේ දී ජර්මන්, ඉතාලි දෙවර්ගයාගේ ම අප්‍රසාදයට භාජනව සිටියේය. ඔහුට දූ පුතුන් නොසිටියෙන් රෝම අධිරාජ පදවිය හා ජර්මන් රජ පදවිය ඔහුගෙන් පසු අයත් වූයේ බැවේරියාවේ ආදිපාදවරයාටය.

(සංස්කරණය: 1974)

[[ප්‍රවර්ගය: පුද්ගල චරිත-ජර්මානු රාෂ්ට්‍ර පාලකයෝ]]

[[ප්‍රවර්ගය: ඔ]]

ඔටෝ I

Senasinghe — Tue, 21 Jul 2026 10:11:13 GMT

'(912–973). මහා යන විරුදයෙන් හැඳින්වෙන මොහු 936 සිට ජර්...' යොදමින් නව පිටුවක් තනන ලදි

නව පිටුව

(912–973). මහා යන විරුදයෙන් හැඳින්වෙන මොහු 936 සිට ජර්මන් රජ පදවිය ද 962 සිට ශුද්ධ රෝම අධිරාජ පදවිය ද හෙබවූ තැනැත්තාය. මොහු ජර්මනියේ හෙන්රි ද ෆව්ලර් රජුගේ පුත්‍රයාය. ක්‍රි.ව. 912 දී ජන්මලාභය ලැබූ ඔටෝ කුමරු 929 දී එංගලන්තයේ එඩ්වඩ් ද එල්ඩර් රජුගේ දූ කුමරිය හා විවාහ විය. ඔහුගේ පියරජු ජර්මන් ප්‍රදේශාධිපති ආදිපාදවරුන් විසින් හුදෙක් නමින් පමණක් තම නායකයා හැටියට පිළිගනු ලැබීමෙන් තෘප්තිමත්ව සිටි නමුදු සිය ප්‍රතිපත්තිය එය නොවන බව මුල සිට ම ඔටෝ පෙන්වීය. රජ අණ උල්ලංඝනය කිරීම නිසා 937 දී පරුන්කෝනියා ආදිපාදවරයාට දඬුවම් කළ ඔහු 938 දී බැවේරියා ආදිපාදවරයා පදවියෙන් නෙරපීය. ඉක්බිති සැක්සනිය, ලොරේන් ආදි ඈපා ප්‍රදේශවල කැරලි හටගත්තේය. පූජක පක්ෂය ද ඔටෝට විරුද්ධ විය. එහෙත් ආදිපාදවරුන් එකමුතුව ඔහුට විරුද්ධව නැඟී නොසිටීම නිසා ඔවුන් එකිනෙකා යටත් කිරීමට ඔහුට පිළිවන් විය. හෙතෙම තමා විසින් යටත් කරගන්නා ලද ස්වෝබියා, බැවේරියා,ලොරේන් ආදි ප්‍රදේශවල පාලනය තම නෑදෑ සොහොවුරු ආදීන්ට පැවරීය. මොවුන් අතුරෙන් ද සමහරුන් කැරලි ගැසූයෙන් ඔවුන් පහකර දමා අන් අය පත් කිරීමට ද ඔහුට සිදු විය. ක්‍රිස්තියානි පූජක බලය රජුට යටත් විය යුතු යයි සැලකූ ඔටෝ බිෂොප්වරුන් ද රෝම සභාව සතු දේපොළ ද තමා යටතට ගත්තේය. පසු කලක මේ නිසා රාජ්‍යය හා ක්‍රිස්තියානි ආගමික නායකයන් අතර ඉමහත් වියවුල් ඇති වූ නමුත් ඔටෝ සිය අධිකාරි බලය තබාගැන්මෙහි සමර්ථ විය.

මහා ඔටෝ ජර්මනියෙන් බැහැර ප්‍රදේශවල ද සිය බලය පෑමට තරම් ප්‍රබල රජෙක් විය. 939 දී ප්‍රංසයේ ලුවී IV රජු ලොරේන් ප්‍රදේශයට අයිතිවාසිකම් කීමට යෑම නිසා අර්බුද තත්වයක් ඇති වූයෙන් ඔටෝ රජ ප්‍රංසයට විරුද්ධව යුද සේනා යැවීය. ප්‍රංස රජ 942 දී ඔහු සමග සාමයට එළඹුණේය. 950 වර්ෂය ලබන්ට කලින් එල්බ් හා ඕඩර් යන ගංගා අතර විසූ ගෝත්‍රයන් ද තමන්ට යටත් කරගත් ඔටෝ රජ ක්‍රි.ව. 950 දී බොහීමියාවට විරුද්ධව සටන් අරඹා එරට ද යටත් කරගත්තේය.

ඊළඟ වර්ෂයේ දී ඉතාලියේ නැසීගිය ලොතේර් (Lothair) රජුගේ වැන්දඹු බිසව වූ ඇඩිලේඩ් කුමරිය හා (දෙවන වරට) විවාහ වූ හෙතෙම ඉතාලියේ ප්‍රදේශ රජකු ද යටත් කෙළේය. මේ අතර ජර්මන් ප්‍රදේශවල කැරලි ඇති වූයෙන් ඔහු ඒවා මැඩපවත්වා 955 දී ජර්මනිය ආක්‍රමණය කළ හංගේරියානු මැග්යාර්වරුන් පරදවා පලවා හැරියේය.

960 දී ඉතාලියේ බෙරන්ගාර් II රජුගෙන් නිතර පැමිණි තර්ජනවලින් මිදීමේ බලාපොරොත්තුවෙන් ජෝන් XII පාප්තුමා ඔටෝ රජුගේ ආධාරය පැතීය. මේ වන විට කිරුළ හිමි (ඔටෝගේ ප්‍රථම විවාහයෙන් ලත් පුත්‍ර) ස්වෝබියාවේ ආදිපාද ලුඩොල්ෆ් කුමරු මිය ගොස් සිටියෙන් දෙවන විවාහයෙන් ලත් පුත්‍ර ඔටෝ කුමරා ජර්මනියේ රජු හැටියට තෝරාගන්නා ලදි ([[ඔටෝ II]] බ.). 961 දී පාප්තුමාගේ ඉල්ලීමෙන් රෝමයට ගිය මහා ඔටෝ පාප්තුමා විසින් ඊළඟ වර්ෂයේ දී බටහිර දිග රෝම අධිරාජයා හැටියට අභිෂේක කරනු ලැබීය. ජෝන් XII පාප්තුමා නව අධිරාජයා හා ගිවිසුමක් ද ඇති කරගත්තේය. එහෙත් වැඩි කල් යන්ට ප්‍රථම බෙරෙන්ගාර් සමඟ සබඳතා ඇති කරගැනීම ගැන උරණ වූ අධිරාජයා පාප්තුමා පදවියෙන් අස් කොට ඒ වෙනුවට තම හිතවත් ගිහියකු ලියෝ VIII නමින් පාප් පදවියෙහි පිහිටුවීය.

966 දී රෝමයේ ඇති වූ කැරැල්ලක් මැඩීමට එහි ගිය ඔටෝ නැගෙනහිර අධිරාජ්‍යයට අයත් දකුණු ඉතාලියට ඇතුළු වීමට ද තැත් කළේය. 967 දී සිය පුත් ඔටෝ II සම-අධිරාජයා හැටියට එවක පාප් පදවිය දැරූ ජෝන් XIII ලවා අභිෂේක කරවා ගත් මහා ඔටෝ 972 දී බයිසන්ටයින් (නැගෙනහිර රෝම) අධිරාජ II වන රොමානුස්ගේ දුහිතෘ තියො‍ෆොනෝ කුමරිය තම පුත් සම-අධිරාජයාට සරණ කරවා දීමෙහි සමත් විය. 973 දී එතෙක් දිග්විජය මගින් ජර්මනියට සාමය හා ශක්තිය ලබා දුන් මහා ඔටෝ අවසන් හුස්ම හෙළීය.

(සංස්කරණය: 1974)

[[ප්‍රවර්ගය: පුද්ගල චරිත-ජර්මානු රාෂ්ට්‍ර පාලකයෝ]]

[[ප්‍රවර්ගය: ඔ]]

ඔටෝ II

Senasinghe — Tue, 21 Jul 2026 09:59:16 GMT

'(953-983). ක්‍රි.ව. 961 සිට ජර්මන් රජ පදවිය ද 967 සිට බටහිර...' යොදමින් නව පිටුවක් තනන ලදි

නව පිටුව

(953-983). ක්‍රි.ව. 961 සිට ජර්මන් රජ පදවිය ද 967 සිට බටහිර රෝම සම-අධිරාජ පදවිය ද දැරූ මෙතෙම 973 දී සිය පිය ඔටෝ I රජුගේ මරණින් පසු කේවල ශුද්ධ රෝම අධිරාජයා විය.

974 දී ඩේන්වරුන් ද 977 දී බොහිමියන්වරුන් ද පැරද වූ ඔටෝ II බැවේරියාවේ ඇති වූ කැරැලි මැඩපවත්වා එහි ආදිපාදවරයා පදවියෙන් නෙරපීය. ඉක්බිති 978 දී ප්‍රංසයේ ලොතේර් (Lothair) රජුට විරුද්ධව යුද වැදුණු ඔටෝ II 980 දී ඔහු හා සමඟ සාමයක් ඇති කර ගත්තේය.

දකුණු ඉතාලිය සිය අධිරාජ්‍යයට එකතු කර ගැනීමට වෙහෙසුණු ඔටෝ සැරසන්වරුන්ට විරුද්ධව යුද්ධාරම්භ කෙළේය. එහෙත් අරාබීහු නැගෙනහිර (බයිසන්ටයින්) අධිරාජ්‍යයේ ද ආධාරය ලබා ඔටෝ II අධිරාජයා පැරදවූහ. ඉක්බිති නැවතත් අරාබීන්ට විරුද්ධව යුද්ධයකට සූදානම් වෙමින් සිටිය දී, සමහර ජර්මන් ගෝත්‍ර ඔහුගේ පාලනයට විරුද්ධව කැරැලි ගැසීමට සැරසෙද්දී, ඔටෝ අධිරාජයා රෝමයේ දී හදිසියෙන් කලුරිය කෙළේය.

(සංස්කරණය: 1974)

[[ප්‍රවර්ගය: පුද්ගල චරිත-ජර්මානු රාෂ්ට්‍ර පාලකයෝ]]

[[ප්‍රවර්ගය: ඔ]]

ඔටොමොබිල් සමාගම

Senasinghe — Tue, 21 Jul 2026 09:52:20 GMT

'ලංකා ඔටොමොබිල් සමාගම බ.' යොදමින් නව පිටුවක් තනන ලදි

නව පිටුව

[[ලංකා ඔටොමොබිල් සමාගම]] බ.

ඔටුවා

Senasinghe — Tue, 21 Jul 2026 09:26:58 GMT

ඔටුවා

Senasinghe — Tue, 21 Jul 2026 08:56:18 GMT

'අප්‍රිකාවේ හා ආසියාවේ කාන්තාරවල ජීවත් වන, තරම...' යොදමින් නව පිටුවක් තනන ලදි

නව පිටුව

අප්‍රිකාවේ හා ආසියාවේ කාන්තාරවල ජීවත් වන, තරමක් ලොකු, වමාරා කන හෙවත් රෝමන්ථ, ක්ෂීරපායී සතෙකි. දික් වූ නැමුණු බෙල්ලක් ද පිටේ මොල්ලි එකක් හෝ දෙකක් ද එකක ඇඟිලි දෙක බැගින් ඇති පළල් ප්‍රත්‍යස්ථ පාද ද ඌට ඇත. උගේ පාදවල යටි පැත්තේ පැතළි කොට්ට තිබේ. ඒ නිසා ඌ කාන්තාරයේ වැලිවල නොඑරේ. පාදවල ඇත්තේ කුර නොව නියය. උඩු හා යටි කෘන්තක දත් ද කුඩා රදනක දත් ද චාර්වක දත් ද ඔටුවාට ඇත. උගේ ආමාශය සංකීර්ණය. ඌට රළු ලොම් ද කෙළවර කෙස් රොදක් සහිත වලිගයක් ද ඇත. පටු විවර වැනි නාස්පුඩු ද ඉතා බර ඇස්පිය හා දිග ඇස්පිහාටු ද තිබෙන නිසා කාන්තාරයේ ඇති වන වැලි කුණාටුවලට ඔටුවාට ඔරොත්තු දිය හැකිය. ඔටුවාගේ අං විකාසනය නොවේ.

ඔටු විශේෂ දෙකකි. කමෙලුස් ඩ්රොමෙඩාරියුස් (Camelus dromedarius) විශේෂය අරාබි ඔටුවා නමින් හැඳින්වේ. මේ ඔටුවාට ඇත්තේ එක මොල්ලියක් පමණි. උතුරු අප්‍රිකාවේ සිට ඉන්දියාව දක්වා ප්‍රදේශවල ඌ අත්‍යවශ්‍ය හීලෑ සතෙකි. ඌ වල් සතකු වශයෙන් දක්නට නොලැබේ. අනික් විශේෂය වන කමෙලුස් බැක්ට්රියානුස් (C. bactrianus) බැක්ට්රියන් ඔටුවා නමින් හැඳින්වේ. මධ්‍යම ආසියාවේ ජීවත් වන මේ ඔටුවා වැඩි වශයෙන් දක්නට ලැබෙන්නේ හීලෑ සතකු ලෙසය. එහෙත් ගෝබි කාන්තාරයේ මේ සත්තු වල් සතුන් වශයෙන් දක්නට ලැබෙත්. මේ ඔටුවාට මොල්ලි දෙකක් ඇත. ඌ අරාබි ඔටුවාට වඩා ලොකුය. එහෙත් උගේ කකුල් වඩා කෙටිය. ශීත ඍතුවේ දී උගේ ශරීරයේ දිග ලොම් ගහනව වර්ධනය වේ. වසන්තයේ දී මේ ලොම් එකවරට වැටේ. ශීතල දේශගුණයක් ද පර්වත හා උස් කඳු ද ඇති ප්‍රදේශවලට බැක්ට්රියානු ඔටුවා පුරුදු වී ඇත. සයිබීරියාවේ හා මොංගෝලියාවේ ඌ ඉතා ප්‍රයෝජනවත් සතෙකි.

ඔටුවාට ආහාර ස්වල්පයක් පමණක් අනුභව කරමින් ජීවත් විය හැකිය. ශාක කොළ හා කටු පඳුරු උගේ ප්‍රධාන ආහාරය වේ. උගේ මොල්ලිය වූකලි මේද ගබඩා කරන ලද අවයවයකි. පිටතින් ආහාර සපයා ගැනීම දුෂ්කර වූ විට මේ ගබඩාවෙන් ඌට ආහාර ලබාගත හැකිය. ඔටුවෝ උන්ගේ ශරීරවල ජලය ගබඩා නොකරති. කාන්තාරයේ දුර ගමන් යන විට උන්ට දවස් කිහිපයක් තුළ බීමට ජලය නොලැබේ. එහෙත් ඒ කාලය තුළ දී මේද ඔක්සිකරණය කිරීම වැනි කාර්යාවලීන්ගෙන් උන්ගේ ශරීරවල ජලය නිෂ්පාදනය කෙරේ. බර උසුලාගෙන යන විට ඔටුවකුට දවස් 3ක් පමණ ජලය නොබී ගමන් කළ හැකිය. මිනිසකු පමණක් පිට උඩ උසුලාගෙන යේ නම් ඌට දවස් 5ක් පමණ ජලය නොබී ගමන් කළ හැකිය.

මද කිපුණු අවස්ථාවේ දී පිරිමි ඔටුවා ඉතා දරුණු ලෙස හැසිරෙයි. කෑ ගසමින් ඌ අනික් ඔටුවන් සමග සටන් කරයි. ගැහැනු සතාට වරකට ලැබෙන්නේ පැටියකු බැගිනි. ගර්භිණී අවස්ථාව මාස 11ක් පමණ වේ. ඔටුවකුට අවුරුදු 40ක් 50ක් ජීවත් විය හැකිය.

ආහාර හා ජලය ස්වල්ප ප්‍රමාණයක් පමණක් ගෙන ඔටුවාට ජීවත් විය හැකි බැවින් කාන්තාර හා අර්ධ කාන්තාර ප්‍රදේශවල මිනිසුන්ට ඌ ඉතා ප්‍රයෝජනවත් වෙයි. ශක්තිමත් ඔටුවකුට රාත්තල් 1000ක පමණ බරක් උසුලාගෙන දවසකට සැ. 25ක් පමණ යා හැකිය. ඔටුවාගේ මාංසය අරාබි ජාතිකයෝ ආහාරයට ගනිති. උගේ කිරි කාන්තාර වාසීන්ගේ ප්‍රධාන ආහාරයකි. ගොවිපළවල සීසෑම සඳහා ද ඔටුවෝ යොදනු ලැබෙත්. නොයෙක් රෙදිපිළී ද කූඩාරම් රෙදි හා කළාල ද සෑදීමට ඔටුවාගේ ලොම් යොදනු ලැබේ. ඔටුවා අවුරුදු 40,000,000කට පමණ පෙර උතුරු ඇමෙරිකාවේ මුලින් ම පහළ වී අවුරුදු 1,000,000කට පමණ පෙර ආසියානු හා දකුණු ඇමෙරිකානු රටවලට සංක්‍රමණය වී යයි සලකනු ලැබේ.

මමාලියා වර්ගයෙහි [[ආටියොඩක්ටිලා]] (බ.) ගෝත්‍රයෙහි ටෛලොපොඩා (Tylopoda) උපගෝත්‍රයෙහි කමෙලිඩෙ (Camelidae) කුලයට ඔටුවා අයත්ය. [[ලාමා]] (බ.) හා [[ඇල්පකා]] (බ.) යන සත්තු ඔටුවාට කිට්ටු නෑකම් දක්වති.

(සංස්කරණය: 1974)

[[ප්‍රවර්ගය: සත්ත්ව විද්‍යාව]]

[[ප්‍රවර්ගය: ඔ]]

ඔටුන්න

Senasinghe — Tue, 21 Jul 2026 05:04:30 GMT

'රාජකීයත්වය හඟවන ශිර්ෂාභරණයකි. සාම්ප්‍රදායික...' යොදමින් නව පිටුවක් තනන ලදි

නව පිටුව

රාජකීයත්වය හඟවන ශිර්ෂාභරණයකි. සාම්ප්‍රදායික සමාජයන්හි ඇඳුම් ආයිත්තම්වලින් බොහෝ විට සමාජ තත්වය පිළිබිඹු කෙරේ. ඔටුන්න රටේ උසස් ම සමාජ තත්වය පිළිබිඹු කරන පැලඳුමයි. ඔටුන්න රජබව හා සම්බන්ධවීමේ ප්‍රතිඵලයක් වශයෙන් බොහෝ රටවල එය රජබව දැක්වීමේ සංකේතය බවට පත් විය. ලෝකයේ බොහෝ සාහිත්‍යයන්හි හා භාෂා ව්‍යවහාරයන්හි ද රජබවට පත් වීම ‘ඔටුනු පැලඳීම’ හැටියට දැක්වෙන්නේ එහෙයිනි. නීත්‍යනුකූල රජු වන්නේ ඔටුනු පලන් පුද්ගලයා වන හෙයින් රාජත්වය ඇතැම් රටවල පුද්ගලයාටත් වඩා ඔටුන්න ආශ්‍රිතව පැවැති බව හැඟේ. එවැනි සමාජයක ඔටුන්න යමකු සතු වී ද ඔහුට රජ බවට පත් විය හැකි වූ සේයි. ඔටුන්න රජබව හා බෙහෙවින් සම්බන්ධ වීම හේතුකොටගෙන බොහෝ සමාජයන්හි එය ශුද්ධ වස්තුවක් වශයෙන් ද සැලැකෙන බව පෙනේ. පැරණි සංකල්පයන්ට අනුව රජු දෙවි කෙනකු වශයෙන් ද රාජාභරණ දේවාභරණ වශයෙන් ද ගැණෙන හෙයිනි. මේ අනුව අනුව ඔටුන්න කෙරෙහි පැවැත්ම බොහෝ විට තහනම් නීති පද්ධතියකින් යුත් පිළිවෙත් අනුකූලව පවතී. නිදසුන් වශයෙන්, ඔටුන්න ඇල්ලීම, එය අසලට යාම ආදිය තහනම් වේ. මිසර රජවරුන්ගේ ඔටුන්න සතුව රජුගේ රහස් අභිමතාර්ථයන් ඉටු කිරීමේ බලය ද සතුරන්ගෙන් පළිගැනීමේ බලය ද තිබිණැයි සඳහන් වේ. ඔටුන්නේ රශ්මියෙන් සතුරන් දැවෙතැයි ද ඊට කිට්ටු වන්නවුන් සිහිසන් නැති වෙතැයි ද විශ්වාස කරන ලදි.

රාජ්‍යයට සුදුස්සා තෝරාගැනීමේ ගුප්ත බලයක් ඔටුන්න සතුව තිබූ බව ඇතැම් රටවල මිනිසුන් විශ්වාස කළ බව පෙනේ. එක් තැනක රැස්ව හුන් ජනයා ඉදිරියේ උස් තැනක තබන ලද ඔටුන්න අහස්ගතව සැරිසරා රජ වීමට සුදුස්සාගේ හිස මත තැන්පත් වන බව දැක්වෙන ට්‍රාන්සිල්වේනියානු ජනකථාවක් වේ. ඔටුන්න වනාහි දිව්‍යලෝකයෙන් නික්ම අවුත් රජුන්ගේ හිස මත පැලැඳුණු වස්තුවක් හැටියට ද ඇතැම් ජනයා අතර සැලකෙතැයි සඳහන් වේ. ජනපදය රාජශූන්‍ය වූ කල්හි ඔටුන්න හා කකුධ භාණ්ඩ පුෂ්ප රථයෙහි තබා යැවීමෙන් රජකු තෝරාගැනීමේ සිරිතක් පැවති බව පෙරදිග සාහිත්‍යයෙහි එයි. රජ කෙනකුන්ගේ ජීවිතාරක්ෂාව ද ඔටුන්නේ ආරක්ෂාව මත රඳා පවත්නේය යන විශ්වාසයක් ද ඇත.

මැණික් ඔබ්බන ලද විවිධ වර්ගවල හිස් පැලඳුම් පැරණි මිසර හා ඇසිරියානු රජවරුන් විසින් පලඳින ලදි. පෙර ඇතැම් ග්‍රීක හා රෝම රජුන්ගේ ඔටුනු කොළ, මල් ආදියෙන් සැදුණු ඒවා විය. එම මුල් ඔටුනු රාජත්වයේ සංකේත නොවීය. යුද්ධ ජයග්‍රාහකයන් මෙන් ම ක්‍රීඩා ජයග්‍රාහකයන් විසින් ද උත්සව අවස්ථාවන්හි දී බොහෝ දෙනා විසින් ද එම ඔටුනු පලඳින ලදි. කල්යාමේ දී මේවා ලෝහවලින්, විශේෂයෙන් ම රනින්, නිම වෙන්නට විය. රෝම අධිරාජවරුන් එසේ රනින් සෑදු ඔටුනු පැලැඳි බව පෙනේ. කොන්ස්ටන්ටයින් (306-337) රජු කල සිට මාණික්‍යයෙන් ද අලංකාර වූ රෝම ඔටුන්න බලධාරිත්වයේ සංකේතය විය. ඔටුනු පැලඳීමේ චාරිත්‍රය යුරෝපීය රජවරුන් අතර පැතිර ගියේ රෝම සංස්කෘතියේ ආභාසයෙනැයි සමහරු අදහස් කරත්. තවත් සමහරුන් කල්පනා කරන හැටියට ඔටුන්න පෙරදිග රාජ්‍යයන්ගෙන් බටහිරට ව්‍යාප්ත වූවකි. පෙරදිගින් ගියේ ශීර්ෂ මාණික්‍යය පමණක් වුව ද බයිසන්ටයින් රාජ්‍යයේ දී එය චක්‍රාකාර වූත් මැණික් ඔබ්බන ලද්දාවූත් ආභරණයක් වී යයි කියත්. ඉතාලියේ රවෙන්නා නුවර දක්නට ඇති මොසෙයික් චිත්‍රයන්හි මෙය ප්‍රතිබිම්බිතය. මැණික් ඔබ්බා ඇනමල් කරන ලද චක්‍රාකාර රන් පටියක් වූ මෙම ඔටුනු විශේෂය පිළිබඳ නිදසුන් ස්පාඤ්ඤයේ තිබී සොයාගෙන ඇත. ලොම්බාඩිහි යකඩ ඔටුන්න නමින් හැඳින්වෙන සුප්‍රසිද්ධ ඔටුන්න විශාල වළල්ලක හැඩය ගත්තකි. එහි එල්බෙන මුතු මැණික් ආදියක් නැත්තේය. එය යකඩ ඔටුන්න නමින් හැඳින්වෙන්නේ ක්‍රිස්තුස්වහන්සේ කුරුසියෙහි ඇණ ගැසීම සඳහා යොදාගත් ඇණයකින් සාදාගන්නා ලදැයි විශ්වාස කෙරෙන කුඩා යකඩ පටියක් එහි තිබීම නිසායි. ෂාල්මේන් රජුගේ ඔටුන්න ද බයිසන්ටයින් වර්ගයේ ඔටුන්නක් ලෙස සැලකේ. දැනට මියුනික්හි තිබෙන, දෙවන හෙන්රි රජුගේ ඔටුන්න යයි සැලකෙන ඔටුන්න වෙනත් ඔටුනු වර්ගයකට අයත් වේ. බොහෝවිට ස්ට්‍රෝබෙරි පත්‍රවලට සමාන හැඩය ඇති පත්‍ර රටාවකින් නිර්මිත මෙම ඔටුන්නට තවත් නිදසුනක් නම් ශාන්ත වෙන්සෙස්ලාස්ගේ (St. Wenceslas) ඔටුන්න නමින් හැඳින්වෙන දැනට ප්‍රාග් නුවර දක්නා ලැබෙන ඔටුන්නයි. මෙය ප්‍රංස සම්ප්‍රදායකට අනුකූලව 14 වැනි ශතවර්ෂයේ පමණ සාදන ලද්දකැයි විශ්වාස කරනු ලැබේ. නැපෝලියන්ගේ අභිෂේකය සඳහා ගන්නා ලද ඔටුන්න ද මේ වර්ගයට අයත් සේ සැලකිය හැක්කකි. මෙය දැනට ප්‍රංසයේ ලූව්‍ර කෞතුකාගාරයේ තැන්පත් කොට ඇත.

== සිංහල ඔටුන්න ==
මහාවංසටීකාවෙහි සඳහන් වන පරිදි උතුරු ඉන්දියාවේ භාවිත වූ අභිෂේක ක්‍රමය ලංකාවේ රජවරුන් විසින් ද පිළිගන්නා ලදි. රජබවෙහි උදාවත් සමග රාජ කකුධභාණ්ඩ හා පලඳනා අනර්ඝත්වයෙන් හා සංකීර්ණත්වයෙන් වැඩි වන්නට ඇතැයි සිතිය හැකිය.

රනින් හා මැණිකෙන් නිමවන ලද ඔටුන්නක් පොළොන්නරු යුගය වන විට රජු සිංහාසනාරූඪව සිටිය දී පාවිච්චි කළ බව පෙනේ. ඔබ්බන ලද මැණික් අතුරින් අනර්ඝතම මැණික වූයේ ඔටුන්න මුදුනේ බඳනා චූඩාමාණික්‍ය සංඛ්‍යාත මැණිකයි. සිද්ධ, මිණි, සිංහ, ව්‍යාඝ්‍ර, රුවන් වශයෙන් ඔටුනු පස්වර්ගයක් ගැන ථූපවංසයෙහි සඳහන් වේ. 1017 දී සොළීන් විසින් අත්පත් කරගන්නා ලද සිංහල රාජකීය වස්තු අතර ඔටුන්න (මකුට) ද වී යයි සඳහන් වේ (මහාවංස 55.16). සිව්සැට රාජාභරණ අතර කිරීටය ද එකක් ලෙස දැක්වේ.

මහනුවර රාජ්‍ය සමයේ ඔටුනු සෑදීම හා සම්බන්ධ නොයෙක් තොරතුරු සඳහන් වේ. රජවාසල රන් රිදී හා වෙනත් ලෝහ වැඩ සඳහා මුලින් වූ ආභරණ පට්ටලය පසුව කොටස් කීපයකට බෙදන ලදින් ඔටුනු සෑදීම [[ඔටුනු පට්ටලය]] (බ.) නම් වූ විශේෂ කාර්යාංශයකට පැවරිණි. මෙහි ප්‍රධාන තනතුර දරන ලද්දේ මූලාචාර්ය කෙනකුන් විසිනි. සෙංකඩගල රාජ්‍යසමයේ දී ඔටුනු පැලඳවීමේ මංගලය කළ සැටි මන්දාරම්පුර පුවතෙහි මැනැවින් විස්තර කොට ඇත.

ශ්‍රී වික්‍රමරාජසිංහ රජුගේ ඔටුන්න 1820 ජූනි 13 වැනි දා තෝමස් කිං නම් තැනැත්තකු විසින් ලන්ඩන් නුවර කවන්ට් ගාර්ඩන්හි රජවීථියේ අංක 38 දරන සිය වෙන්දේසි පොළේ දී ප්‍රසිද්ධ වෙන්දේසියේ විකුණන ලදි. ඒ සඳහා මුද්‍රණය කරන ලද පත්‍රිකාවෙහි එම ඔටුන්න පිළිබඳ කෙටි විස්තරයක් වේ. ඒ අනුව ඔටුන්න රනින් නිමවා තිබිණි. ප්‍රිය උපදවන හැඩයෙන් යුක්ත විය. පිටතට නෙරාගිය කොන්වලින් යුතු විය. එම කොන්වලින් දියමන්තියෙන් හා රතු කැටයෙන් සැදි ආභරණ එල්විණි (මේවායින් දෙකක් පමණක් ඉතිරිව තිබිණැයි පත්‍රිකාවේ සඳහන් විය). නළල වසා හිස වට ගිය රවුමෙහි රන් ආභරණ පසළොසක් විය. දියමන්ති හා රතු කැට ද එහි ඔබ්බා තිබිණි. මුදුනෙහි රන්තලියක් හා මුතුඇට විය. ඉදිරිපසින් ඇනමල් ගෑ අලංකාර රන් ආභරණයක් එල්බිණි. දියමන්ති, රතුකැට හා නිල්කැටවලින් සැදි මෙය පිහාටුවක සිරිය ගත්තේය. ඔටුන්න මැද ඉතා අගනා විශාල රතුකැටයක් විය. පත්‍රිකාවට අනුව ඔටුන්නේ ඒ ඒ කොටස් වෙන වෙන ම මිල දී ගත හැකි වූ බව පෙනේ.

ශ්‍රී වික්‍රමරාජසිංහ රජුට අයත් වී යයි සැලකෙන ඔටුන්නක් දැනට කොළඹ කෞතුකාගාරයෙහි දක්නට ලැබේ.

(සංස්කරණය: 1974)

[[ප්‍රවර්ගය: රාජ්‍යත්ව මෙවලම්]]

[[ප්‍රවර්ගය: ඔ]]

ඇරිස්ටෝටල්

Senasinghe — Tue, 21 Jul 2026 03:15:45 GMT

'(ක්‍රි.පූ. 384-322). විද්වජ්ජනශේඛරායමානව පෞරාණිකයන...' යොදමින් නව පිටුවක් තනන ලදි

වෙනස්කිරීම් පෙන්වන්න

ඇරිස්ටොෆනීස්

Senasinghe — Mon, 20 Jul 2026 04:15:47 GMT

'(ක්‍රි.පූ. 448-385). පැරණි ග්‍රීක සුඛාන්ත නාට්‍ය රචක...' යොදමින් නව පිටුවක් තනන ලදි

නව පිටුව

(ක්‍රි.පූ. 448-385). පැරණි ග්‍රීක සුඛාන්ත නාට්‍ය රචකයන් අතුරෙන් ශ්‍රෙෂ්ඨතමයායි. ක්‍රි.පූ. 427 දී සිය ප්‍රථම නාට්‍යය වේදිකාගත කළ මොහු සෙසු ජීවිත කාලය නාට්‍යකලාවට ම කැප කෙළේය. ඔහු ප්‍රබන්ධ කළ නාට්‍ය 44න් දැනට ශේෂව ඇත්තේ 11ක් පමණකි. ඒ හැම නාට්‍යයක ම පසුබිම වූයේ සමකාලීන ඇතන්ස් නගරයයි. එහි සමාජ තත්ත්වය ද දේශපාලන හා අධිකරණ කටයුතු ද විෂය කොට ගෙන විරචිත ඒ නාට්‍යයන්හි එකල එ නුවර විසූ බොහෝ ප්‍රභූවරයන් ප්‍රකටව ම උපහාසයට ලක් කොට තිබේ. සාහිත්‍යයෙහි සහ කලාවෙහි උපදේශාත්මක මුහුණුවරක් නිත්‍යයෙන් ම තිබිය යුතු බව ඔහුගේ අදහස විය.

ඇරිස්ටොෆනීස්ගේ නාට්‍ය ප්‍රබන්ධ තුන් අවධියකට බෙදිය හැකිය. ක්‍රිස්තු පූර්ව 427 සිට 421 දක්වා මුල් අවධියේ දී දේශපාලන උපහාසයෙන් යුත් නාට්‍ය පහක් හෙතෙම ප්‍රබන්ධ කළේය. එයින් ‘ඇකාර්නියයෝ’ (ක්‍රි.පූ. 425) නම් නාට්‍යය යුද්ධ විරෝධීභාවය පුරවැසියන්ගේ සිත්හි තහවුරු කිරීම අරමුණු කොට කැරුණකි. ‘නයිට්වරු’ (ක්‍රි.පූ. 424) පොහොසත්, කපට ජනනායකයකුගේ පරාජය සහ පුරවැසියනට යහපත අවබෝධ වීම පිළිබිඹු කරයි. ‘වලාකුළු’ (423) විතණ්ඩවාදීනට (sophists) විරුද්ධව රචිත නාට්‍යයකි. මෙම කෘතියෙන් ඔහු සොක්‍රටීස් පවා උපහාසයට ලක් කරයි. සොක්‍රටීස් එම නාට්‍යය නරඹා ඒ ගැන පැහැදුණු බව කියනු ලැබේ. ‘දෙබරු’ (422) එකල පැවති අධිකරණ තත්ත්වය කෙරෙහි එල්ල කරන ලද පහරකි. ස්පාර්ටාව හා කැරුණු යුද්ධය සමාදාන වීම නිමිත්තෙන් රචිත ‘සාමය’ (ක්‍රි.පූ. 421) ඇතන්ස් නුවර විසූ දෘඪ රණකාමීන් වෙත එල්ල වූවකි.

ක්‍රි.පූ. 420 සිට 404 දක්වා වූ මධ්‍යම අවධියෙහි රචිත නාට්‍යයන් අතුරෙන් ‘කුරුල්ලෝ’ (ක්‍රි.පූ. 414) සිසිලිය ආක්‍රමණය කිරීම පිළිබඳ උපමා කථාවක් ලෙස හෝ ඇතන්ස්හි සමාජ සංශෝධනයක් අපේක්ෂාවෙන් කැරුණක් ලෙස හෝ ආගම් පිස්සුව හෙළා දකින්නක් ලෙස හෝ සැලකේ. කෙසේ හෝ සාමයක් දැකගැනීම මහජනාභිලාෂය බව කියාපාන ‘ලිසිස්ට්‍රාටා’ (ක්‍රි.පූ. 411) ඇතන්ස්හි සහ ස්පාර්ටාවේ කාන්තාවන් සම්මේලනයකට රැස් වී, සිය පිරිමි පක්ෂය යුද්ධ චේතනා අත්හැර දමන තෙක් ඔවුන් වර්ජනය කිරීමට ඉටාගනු දක්වයි. ‘තෙස්මොෆොරියාසුසායි’ (ක්‍රි.පූ. 410) නාට්‍යය ස්ත්‍රී පක්ෂයටත් යුරිපිඩීස්ටත් එල්ල කරන ලද උපහාසයකි. ශෝකාන්තනාට්‍ය රචනය අතින් යුරිපිඩීස්, ඊස්කිලස්ට පැරදෙන අයුරු දක්වන ‘මැඩියෝ’ (ක්‍රි.පූ. 405) සාහිත්‍ය විවේචනයක් ලෙස සැලකිය හැක.

ක්‍රි.පූ. 404 සිට 385 දක්වා වූ සිය අවසාන අවධියේ දී පෞද්ගලික උපහාසයෙන් තොර, සමාජය ආශ්‍රිත සුඛාන්ත නාට්‍ය ප්‍රබන්ධය ගැන අවධානය යොමු කළ ඇරිස්ටොෆනීස් පිරිමි වෙස්ගත් ලියන් රැසක් මන්ත්‍රණ සභාවේ බලය අල්ලා ගෙන සමාජවාදී රජයක් පිහිටුවන අයුරු දක්වන ‘එක්ලේසියාසුසායි’ (393) ද අන්ධ ප්ලූටස් දෙවියා නුසුදුසු අයට ධනය බෙදා දුන්නෙන් ඇතන්ස් වැසියකු ඔහු ඇස්ක්ලීපියස් දෙවියා වෙත ගෙන ගොස් නෙත් ලබා දී දැහැමි අය පමණක් පොහොසතුන් වන පරිදි ධනය බෙදාදීමට සැලසූ අයුරු දක්වන ‘ප්ලූටස්’ නාට්‍යය ද රචනය කෙළේය.

හාස්‍යෝත්පාදක ප්‍රතිභා ශක්තියෙන් අනූන කිවියකු වශයෙන් ඇරිස්ටොෆනීස්ට ලෝක සාහිත්‍යයෙහි අමරණීය ස්ථානයක් හිමි වේ.

(සංස්කරණය: 1967)

[[ප්‍රවර්ගය: පුද්ගල චරිත-සාහිත්‍යධරයෝ]]

[[ප්‍රවර්ගය: ඇ]]

ඇරිස්ටිපස්

Senasinghe — Thu, 16 Jul 2026 09:00:25 GMT

'(ක්‍රිස්තු පූර්ව 435-356). සයිරනෙයික දාර්ශනික පරපු...' යොදමින් නව පිටුවක් තනන ලදි

නව පිටුව

(ක්‍රිස්තු පූර්ව 435-356). සයිරනෙයික දාර්ශනික පරපුරේ ආදි කතුවරයා හැටියට අතීතයේ දී සලකනු ලැබූ ග්‍රීක දාර්ශනිකයා ය. අප්‍රිකානු වෙරළබඩ පිහිටි සයිරීනි නම් නගරයේ උපන් මොහු සොක්‍රටීස්ගේ ගෝලයෙක් විය. නියම වශයෙන් සයිරීනි පරපුර ආරම්භ වනුයේ මොහුගේ නම ම දැරූ මොහුගේ මුනුබුරාගෙන්ය යනු මෙකල ඇතැම් විචාරකයන්ගේ මතයයි.

යහපත නම් ඒ මොහොතේ සොම්නස යයි ඉගැන්වූ හෙතෙම සියලු සජීව වස්තුවක් ම වෑයම් කරනුයේ සොම්නස ලබාගැනීම සඳහා යයි ද ජීවිතයේ පරමාර්ථය විය යුත්තේ ද එය ම යයි ද කීවේය. තමා ඉගැන්වූ සුඛපරමවාදය අනුව ඔහු ජීවත් විය. ඔහු දර්ශනය ඉගැන්වූයේ තම ආචාර්‍ය්‍ය සොක්‍රටීස් මෙන් නොව විතණ්ඩවාදීන් (sophists) මෙන් මුදලටය. තමා ඉපයූ මුදලින් හෙතෙම කෑවේය, බීවේය, ඇන්දේය; කම්සැප අනුභව කෙළේය.

[[සයිරනෙයිකවාදය]] ද බලන්න.

(සංස්කරණය: 1967)

[[ප්‍රවර්ගය: පුද්ගල චරිත-දර්ශනවාදියෝ]]

[[ප්‍රවර්ගය: ඇ]]

ඇරිස්ටාකස්

Senasinghe — Thu, 16 Jul 2026 08:55:34 GMT

'(ක්‍රිස්තු පූර්ව 310-230). සේමොස්හි විසූ ග්‍රීක නක්...' යොදමින් නව පිටුවක් තනන ලදි

නව පිටුව

(ක්‍රිස්තු පූර්ව 310-230). සේමොස්හි විසූ ග්‍රීක නක්ෂත්‍ර විද්‍යාඥ ඇරිස්ටාකස් යුක්ලිඩ්ගෙන් පසුව ඇලෙක්සැන්ඩ්රියාවේ ඉගැන්වීමෙහි නියුක්තව සිටියේය. සූර්‍ය්‍යයා අචල යයි ද බුදහු හා සිකුරු පමණක් නොව පෘථිවියත් සමඟ අනිකුත් සියලු ග්‍රහයෝ සූර්යයා වටේ කවාකාරව භ්‍රමණය වෙතැයි ද ඔහු කල්පනා කළේය. ආකාශ වස්තු අතර පෘථිවියේ පිහිටීම පිළිබඳ ඔහුගේ අදහස් නිසා ‘පුරාතනයේ කොපර්නිකස්’ යයි නොයෙක් විට ඔහුට කියනු ලැබේ. චන්ද්‍රයාගේ එළිය පරාවර්තිත සූර්‍ය්‍යාලෝකය බව හෙතෙම දැන සිටියේය. පෘථිවියේ සිට සූර්යයාට හා චන්ද්‍රයාට ඇති දුර ද ඒ වස්තූන්ගේ සාපේක්ෂ ප්‍රමාණයන් ද විද්‍යාත්මකව මනින්නට පළමුවෙන් ම තැත් කෙළේ ඇරිස්ටාකස්ය. චන්ද්‍රයා පෘථිවියට වඩා කුඩා බව ද සූර්යයා මේවාට වඩා බොහෝ විශාල බව ද ඔහුට වැටහුණේය.

ඔහුගේ කෘතීන්ගෙන් දැනට අවශිෂ්ටව ඇත්තේ සූර්‍ය්‍ය චන්ද්‍ර දෙදෙනාගේ විශාලත්වය හා පෘථිවියේ සිට ඒවාට ඇති දුර ප්‍රමාණය පිළිබඳ ග්‍රන්ථය පමණි.

(සංස්කරණය: 1967)

[[ප්‍රවර්ගය: පුද්ගල චරිත-රාජ්‍ය තන්ත්‍රඥයෝ]]

[[ප්‍රවර්ගය: ඇ]]

ඇරිස්ටයිඩීස්

Senasinghe — Thu, 16 Jul 2026 08:42:11 GMT

'(ක්‍රි.පූ. 530-488). ඇතන්ස්හි විසූ රාජ්‍ය තන්ත්‍රඥයෙ...' යොදමින් නව පිටුවක් තනන ලදි

නව පිටුව

(ක්‍රි.පූ. 530-488). ඇතන්ස්හි විසූ රාජ්‍ය තන්ත්‍රඥයෙකි. මොහු ක්‍රි.පූ. 490 දී පර්සියානුන් පරාජයට පත් කළ මැරතන්හි මහා සටන මෙහෙය වූ අණදෙන නිලධාරියෙක් විය. තෙමිස්ටොක්ලීස්ගේ දේශපාලන සතුරකුව සිටි මොහු ඇතන්ස්හි නාවික බලය තහවුරු කරනු වස් තෙමිස්ටොක්ලීස් ගෙන ගිය ප්‍රතිපත්තියට තදබල ලෙස විරුද්ධ විය. මොහුගේ මතය වූයේ ගොඩ හමුදා බලය නඟා සිටුවිය යුතු බවයි. කෙසේ හෝ තෙමිස්ටොක්ලීස්ගේ මතය අනුමත විය. තෙමිස්ටොක්ලීස්ගේ බලපෑමෙන් ම ඇරිස්ටයිඩීස් පිටුවහල් කරනු ලැබීය. එහෙත් ක්‍රි.පූ. 480 දී, එනම් පර්සියන් ආක්‍රමණ සමයේ දී, ආපසු කැඳවනු ලැබූ හේ සතුරා පැරදවීමට සම්පූර්ණ සහයෝගය දුන්නේය. පසුව තෙමිස්ටොක්ලීස් හා එක්ව පර්සියන් ආක්‍රමණයෙන් ආරක්ෂා වනු පිණිස ඩීලියන් සංගමය පිහිටුවිය. එම සංගමයේ කටයුතු සංවිධානය කිරීමේ කාර්‍ය්‍යය පැවැරුණේ ඔහුටය. මේ කටයුතුවල දී ඔහු අනුගමනය කළ අපක්ෂපාතී සාධාරණ ප්‍රතිපත්තිය නිසා ම ඔහුට ‘සාධාරණ ඇරිස්ටයිඩීස්’ යන විරුද නාමය ව්‍යවහාර විය. මොහු මරු මුවට පත් වූයේ අභිනව සංගමයට තව තවත් නගර බඳවා ගැනීමේ කටයුතුවල යෙදී සිටිය දී යයි කියනු ලැබේ.

(සංස්කරණය: 1967)

[[ප්‍රවර්ගය: පුද්ගල චරිත-රාජ්‍ය තන්ත්‍රඥයෝ]]

[[ප්‍රවර්ගය: ඇ]]

ඔරෝරා (2)

Senasinghe — Thu, 16 Jul 2026 07:44:45 GMT

'එක්සත් ජනපද රාජ්‍යයේ උතුරු ඉලිනොයි ජනපදයෙහි...' යොදමින් නව පිටුවක් තනන ලදි

නව පිටුව

එක්සත් ජනපද රාජ්‍යයේ උතුරු ඉලිනොයි ජනපදයෙහි චිකාගෝ නුවරට සැතපුම් 38ක් බටහිරින් පිහිටා ඇති මේ කුඩා නගරය 1836 දී පිහිටුවන ලද්දකි. ෆොක්ස් නදී නිම්නය ආශ්‍රිත බැවින් මෙහි පස සාරවත්ය. නගරය ද සිත්කලුය. විවිධ වාහන, යන්ත්‍ර, ජලනල, ආයුධ, රෙදිපිළී, විදුලි උපකරණ, රසායන ද්‍රව්‍ය, ලෝහ භාණ්ඩ, වානේ කැබිනට්, දැව භාණ්ඩ ආදිය මෙහි නිෂ්පාදනයන්ගෙන් සමහරකි. දුම්රිය මාර්ග සතරක් ම මේ නගරයට සම්බන්ධ වී ඇති බැවින් ගමනාගමනය හා බඩු එහා මෙහා ගෙන යාමට පහසුකම් සැලසී තිබේ. ඔරෝරා අග්‍රපාඨශාලාව සහ අනාථ දරුවන් සඳහා පිහිටුවන ලද ළමා නගරය ද මෙහි ඇති සැලකිය යුතු ස්ථාන දෙකකි. මෙහි ජනගහනය (1960) 63,715කි.

(සංස්කරණය: 1974)

[[ප්‍රවර්ගය: භූගෝල විද්‍යාව-ඇ.එ.ජ.රා.]]

[[ප්‍රවර්ගය: ඔ]]

ඔරෝරා (1)

Senasinghe — Thu, 16 Jul 2026 07:28:53 GMT

'රෝම දේවකථාවන්හි එන අරුණ දෙව් දුවය. මැය ග්‍රීක...' යොදමින් නව පිටුවක් තනන ලදි

නව පිටුව

රෝම දේවකථාවන්හි එන අරුණ දෙව් දුවය. මැය ග්‍රීක දේවකථාවන්හි හැඳින්වෙනුයේ [[ඒයෝස්]] (බ.) නමිනි. හයිපීරියොන් නම් ටෛටන්ගේ හා තීයාගේ දියණියයි. හීලියෝස් හා සෙලීනී මැයගේ සහෝදරියෝ දෙදෙනෙකි.

ඔරෝරා සෑම උදෑසනක ම හිරු දෙවියාට අහසෙහි ගමන් කිරීමට හැකි වන පරිදි ස්වර්ගයෙහි නැගෙනහිර දොරටුව විවෘත කරයි. දෙව්මිනිසුන්ට ආලෝකය ලැබෙන්නේ මේ හේතුකොටගෙනය.

මැයගේ වල්ලභයා තිතෝනස්ය. ජුපිටර් දෙව් රජුන්ගෙන් සදහට ම ජීවත්වීමේ වරම ලබාගත් නමුත් සිය වල්ලභයාගේ තරුණභාවය සදාකල්හි තබා ගැනීමට අවසර ගැනීමට මැයට අමතක විය. දිනෙන් දින වයසට යන ඔහු දුටු ඕ‍ මහත් නොඉවසිල්ලට පත් වූවාය. අන්තිමේ දී ඇය විසින් හේ පළඟැටියකු බවට පත්කරනු ලැබීය. මොවුන්ගේ පුත්‍ර මෙම්නොන් ඇකිලීස් විසින් මරනු ලැබිණි. උදෑසන තණපත් මත වැටෙන කුඩා පිණිබිඳු වූකලි මොහු නැති සොවින් ඔරෝරා හෙළන කඳුළුය.

ඔරෝරා දෙව්දුව පිළිබඳ විශ්වාසය ආදිකාලීන ආගම්වල පොදු ලක්ෂණයකි. වෛදික දේවකථාවන්හි එන [[උෂස්]] (බ.) මැයට බෙහෙවින් සමානය. සාහිත්‍යයෙහි නොයෙක් විට සඳහන් වන මැය කලා කෘතීන්හි නිරූපිතව ඇත්තේ මනාව හැඳ පැලඳගත් තරුණ කතක ලෙසිනි.

ඔරෝරා යන වචනය ඖපචාරික වශයෙන් පෙරදිග හැඳින්වීමට ද යොදනු ලැබේ.

(සංස්කරණය: 1974)

[[ප්‍රවර්ගය: ග්‍රීක-රෝම දේවකථා]]

[[ප්‍රවර්ගය: ඔ]]

ඔරෙන්සේ

Senasinghe — Thu, 16 Jul 2026 07:13:24 GMT

'වයඹදිග ස්පාඤ්ඤයේ ගලීෂියා ප්‍රදේශයට අයත් වැදග...' යොදමින් නව පිටුවක් තනන ලදි

නව පිටුව

වයඹදිග ස්පාඤ්ඤයේ ගලීෂියා ප්‍රදේශයට අයත් වැදගත් පාලන දිස්ත්‍රික්කයකි. මෙහි ප්‍රධාන නගරය ඔරෙන්සේ නමින් ම හැඳින්වේ. මෙය ඔරෙන්සේ දිස්ත්‍රික්කයේ පාලන මධ්‍යස්ථානය මෙන් ම වෙළඳ මධ්‍යස්ථානය ද වේ.

මෙහි පවත්නා ඉපැරණි ගොතික් ආසන දෙව් මැදුරත් උණුදිය උල්පතුත් විශේෂයෙන් ප්‍රසිද්ධය. මෙහි චොකලට් වර්ග හා හම් භාණ්ඩ ප්‍රධාන වශයෙන් නිෂ්පාදනය කරනු ලැබේ. ලී මෝල් හා පිටි මෝල් පිහිටුවා තිබේ. මෙහි යකඩ නිධි ද ඇත. 1960 දී නගරයේ ජනගහනය 64,153ක් විය.

ඔරෙන්සේ දිස්ත්‍රික්කය ප්‍රමාණයෙන් ව.සැ. 2810කි. කඳු බහුල ප්‍රදේශයක් වූ මෙය දකුණින් හා නිරිත දිගින් පෘතුගාලයෙන් සීමා වී තිබේ. ධාන්‍ය ගොවිතැනත් බැටළුවන් ඇති කිරීමත් මෙම පෙදෙසෙහි ප්‍රධාන ආර්ථික ව්‍යාපාරයෝය. 1960 දී දිස්ත්‍රික්කයේ ජනගහනය 451,474ක් විය.

(සංස්කරණය: 1974)

[[ප්‍රවර්ගය: භූගෝල විද්‍යාව-ස්පාඤ්ඤය]]

[[ප්‍රවර්ගය: ඔ]]

ඔරෙන්ජ් ෆ්‍රී ස්ටේට්

Senasinghe — Thu, 16 Jul 2026 07:07:53 GMT

'දකුණු අප්‍රිකා සමූහාණ්ඩු රාජ්‍යයේ පළාත් සතරි...' යොදමින් නව පිටුවක් තනන ලදි

නව පිටුව

දකුණු අප්‍රිකා සමූහාණ්ඩු රාජ්‍යයේ පළාත් සතරින් එකකි. උතුරෙන් ට්‍රාන්ස්වාලයෙන් ද නැගෙනහිරින් නටාල් සහ බසූටෝලැන්ඩ් යන ප්‍රදේශවලින් ද දකුණින් හා බටහිරින් ශුභ ප්‍රාර්ථනා තුඩුව පළාතෙන් ද වෙන් වී ඇත. මෙහි ප්‍රමාණය ව.සැ.49,866කි.

ඔරෙන්ජ් ගංගාධාරය ඇතුළත සම්පූර්ණයෙන් ම වාගේ පිහිටා ඇති මෙම පළාත රැලි බිම් ද ඇතැම් විට තලා බිම් ද සහිත උස් වෙල්ට් (veldt) නමින් දන්නා භූ ලක්ෂණයෙන් යුක්තය. පළාත සම්පූර්ණයෙන් ම වාගේ අඩි 4,000 සිට 5,000 දක්වා උස් වූ සානුවකි. ඩ්රාකෙන්ස්බර්ග් කඳුවැටිය නිසා නටාල් ප්‍රදේශය හා සම්බන්ධ දේශ සීමාවේ දී උස ප්‍රමාණය වඩාත් වැඩි වෙයි. අවුරුද්ද මුළුල්ලෙහි උස් වෙල්ටය මතින් හමා යන සුළං වැඩිහරියක් ම ලැබෙන්නේ බටහිරින් හා නිරිත දිගිනි. ඉන්දියානු සාගරයට ඔබ්බෙන් එන තෙතමන සහිත නැගෙනහිර සුළඟ ඩ්රාකෙන්ස්බර්ග් කඳුවැටිය හරහා හමා යන්නේ කලාතුරකිනි. සාමාන්‍ය වාර්ෂික වර්ෂාපතනය උස ප්‍රමාණය අනුව වෙනස් වේ. බටහිර දෙසට හා දකුණු දෙසට වන්නට අඟල් 18ක් ද නැගෙනහිර දෙසට හා උතුරු දෙසට වන්නට අඟල් 30ක් ද පමණ වේ. සාමාන්‍ය උෂ්ණත්වය පැරන්හයිට් 60ºක් පමණ වේ. තුෂාර (frost) කාලය නැගෙනහිර දිග දින 150ක් ද බටහිර දිග දින 120ක් පමණ ද පවතී.

මෙම පළාතේ භූමි භාගයෙන් වැඩි කොටසක් රළු තෘණවලින් වැසී තිබේ. සිසිල්බවෙන් හා තෙතමනෙන් වැඩි නැගෙනහිර හා උතුරු කොටස්වල ගස් වර්ග ගණනින් හා ප්‍රමාණයෙන් වැඩිය. බටහිර දෙසට හා දකුණු දෙසට වන්නට ශුෂ්ක ශාකීය පඳුරු සහිත තණ බිම්, පතොක් හා අනෙක් අර්ධ ශුෂ්ක පැළෑටි බහුලය.

== ජනගහනය හා ආණ්ඩුව ==
1960 ජනලේඛයට අනුව ෆ්‍රී ස්ටේට් පළාතේ ජනගහනය 13,865,472ක් විය. මෙයින් 1,083,886ක් දෙනා බාන්ටු වර්ගයා වූ අතර 376,745ක් යුරෝපීයයෝ වූහ. මෙහි නාගරික ජනගහනය අල්පය. එක ම විශාල නගරය වනුයේ බ්ලුම්ෆොන්ටේන්ය (145,273). ඔරෙන්ජ් ෆ්‍රී ස්ටේට් රාජ්‍යය සභිකයන් 54දෙනකුන්ගෙන් යුක්ත දකුණු අප්‍රිකානු සංගම් සෙනට් සභාවෙහි සාමාජිකයන් අට දෙනකුන්ගෙන් නියෝජනය වෙයි. මොවුහු වයස 30ට වැඩි දකුණු අප්‍රිකානු සුදු ජාතිකයෝ විය යුත්තාහ. සංගම් නියෝජිත මංණ්ඩලයෙහි පෙනී සිටින ඔරෙන්ජ් ෆ්‍රී ස්ටේට් නියෝජිතයන්ගේ සංඛ්‍යාව ජනගහනයේ වෙනස්කම් අනුව සුළු වශයෙන් වෙනස් වේ. 1953 මැතිවරණයේ දී නියෝජිතයන් 13 දෙනකුන්ගෙන් යුක්ත විය. 1961 දී මේ සංඛ්‍යාව 15ක් විය. රාජ්‍යයේ විධායක අංශය පාලක නිලධරයකුගෙන් ද සාමාජිකයන් විසිපස් දෙනකුන්ගෙන් යුත් ප්‍රාදේශීය කවුන්සලයකින් ද සමන්විතය.

== ආර්ථිකය ==
සතුන් ඇති කිරීම මෙහි ඉතා වැදගත් ආර්ථික ව්‍යාපාරය වේ. නැගෙනහිර දෙසට හා උතුරු දෙසට වන්නට ගොවිතැන සැලකිය යුතු අන්දමින් කෙරේ. මෙහි ප්‍රධාන වශයෙන් වවනු ලබන්නේ තිරිඟු ආදි ධාන්‍ය වර්ග හා අර්තාපල්ය. නැගෙනහිර ඇතැම් ප්‍රදේශවල පලතුරු ද වගාකරනු ලැබේ.

ඛනිජ සම්පත් බහුල නිසා පතල් කර්මාන්තය තරමක් දියුණුය. විශේෂයෙන් රත්රන්, දියමන්ති හා රටඅඟුරු නිධි මෙහි සුලභය. එහෙත් වෙළඳ ආකර කර්මාන්තය ආරම්භ වූයේ නොඑසේ නම් සාර්ථක ලෙස ව්‍යාප්ත වූයේ මෑතක දී, එනම් දෙවන ලෝක සංග්‍රාමයෙන් පසු භාගයේ දීය.

== ඉතිහාසය ==
18 වන සියවසේ දී යුරෝපීයයන් ඔරෙන්ජ් ගංගාව පළමුවරට තරණය කිරීමෙන් පසු මෙම පෙදෙස් ශත වර්ෂයක පමණ කාල පරිච්ඡේදයක් මුළුල්ලේ සංචාරක දේශීය ජන සමූහයන් පමණක් වාසය කළ නිදහස් වනගත ප්‍රදේශයක්ව පැවැත්තේය. කේප් කොලනි පෙදෙසින් සංක්‍රමණය වූ බුවර් (බෝයර්) වරුන් මේ පෙදෙසේ පදිංචි වූයේ 1836 පමණේ දීය. 1848 දී බ්‍රිතාන්‍යයන් සතු ප්‍රදේශයක් වශයෙන් ප්‍රකාශ කරනු ලැබූ මෙපෙදෙස 1854 දී නිදහස ප්‍රකාශ කළෙන් ඔරෙන්ජ් ෆ්‍රී ස්ටේට් යනුවෙන් හැඳින්වෙන්ට වීය. බුවර් යුද්ධයෙන් පසු 1900 දී ඔරෙන්ජ් ෆ්‍රී ස්ටේට් රාජ්‍යය නැවතත් බ්‍රිතාන්‍ය අධිරාජ්‍යය යටතට පත්ව ඔරෙන්ජ් රිවර් කොලනි යන නමින් ප්‍රසිද්ධ වූයේය. 1907 දී ස්වරාජ්‍ය ආණ්ඩුවක් ලත් මෙපෙදෙස දකුණු අප්‍රිකානු සංගමයේ කොටසක් බවට පත් වූයේ 1910 දීය.

(සංස්කරණය: 1974)

[[ප්‍රවර්ගය: භූගෝල විද්‍යාව-දකුණු අප්‍රිකානු සංගමය]]

[[ප්‍රවර්ගය: ඔ]]

ඔරෙන්ජ් ගඟ

Senasinghe — Thu, 16 Jul 2026 06:41:25 GMT

'දකුණු අප්‍රිකාවේ දිග ම ගංගාවයි. ඉන්දියන් සාගර...' යොදමින් නව පිටුවක් තනන ලදි

නව පිටුව

දකුණු අප්‍රිකාවේ දිග ම ගංගාවයි. ඉන්දියන් සාගරයට හැ. 200ක් පමණ දුරින් බසූටෝලැන්ඩ් ප්‍රදේශයෙන් පටන්ගෙන බටහිර දෙසට හුරුව ගලා ගොස් අත්ලන්තික් සාගරයට වැටෙන මෙම ගංගාව එහි අතු ගංගාවන් ද සමඟ ව.සැ. 170,000කට අධික ප්‍රදේශයකට ජල සම්පාදනය කරයි. සැ. 1,300ක් පමණ දික් වූ මෙහි ගංගා නිම්නය ව.සැ. 328,000ක් පමණ වේ.

ඔරෙන්ජ් ගංගාව පෝෂණය කරන ඇළ දොළ ආරම්භ වනුයේ ඩ්රාකෙන්ස්බර්ග්, මලුති යන කඳුවැටිවලිනි. සියලු ම ඇළ දොළවල් අඩි 10,000කටත් ඉහළින් ආරම්භ වන සිංකු නම් වූ මූලික ගඟට සම්බන්ධ වෙයි. සිංකු ගඟ මලුති හා ඩ්රාකෙන්ස්බර්ග් කඳුවැටි අතර වූ කඳුකර මිටියාවත් හරහා නිරිත දෙසට ගලා බසී. සැ. 200ක් පමණ ගලා ගිය පසු, ඒ වන විටත් ඔරෙන්ජ් නමින් හැඳින්වෙන සිංකු ගංගාව මාචාචා කන්දෙන් පටන්ගන්නා මකාලෙං හෙවත් කොර්නට් ස්පරුයිට් (සැ. 90) ගඟ ද සම්බන්ධ කරගනී. ඔරෙන්ජ් ගඟ දකුණු අප්‍රිකාවේ මහා අභ්‍යන්තර සානුවට අවතීර්ණ වනුයේ මෙහි දීය. මීට සැතැපුම් ගණනක් පහළ දී එහි විශාල අතු ගංගාවක් වන කැලිඩන් (සැ. 230) හා ඒකාබද්ධ වෙයි. සංගමස්ථානයේ දී ඒකාබද්ධ ගංගාවේ පළල යාර 350කි. ඔරේන්ජ් ගඟ එහි දක්ෂිණ කෙළවරේ දී වයඹ දෙසට නැඹුරුව සැතැපුම් 200ක් පමණ ගලා ගොස් එහි මහා අතු ගංගාවක් වූ වාල් ගඟ (සැ. 303) හා සම්බන්ධ වේ. එය මෙහි දී නැවතත් දකුණට හැරී නොයෙක් වංගු සහිතව ගලා ගොස් බෙචුවානා, බුෂ්මන් සහ නමාක්වලැන්ඩ් යන ශුෂ්ක තැනිතලා පෙදෙස් තරණය කරයි. ඔරෙන්ජ් ගංගාවේ විශාල දිය ඇලි ඇත්තේ ද.අ. 28° 35' හා නැ.දේ. 20° 20' හිය. අඩි 450ක් උසැති ඕග්රාබීස් ඇල්ල විශේෂයෙන් සඳහන් කළ යුතුයි. මෙය ගල් පියසි, ගල් පර, කොදෙව් ආදියෙන් බෙදී පවතී. පටු මුහුදුබඩ තැනිතලාව මැදින් ගලන ඔරෙන්ජ් ගඟ නිරිත දෙසට හුරුව ගලා ගොස් කුඩා දූපත්වලින් සැදි තනි මෝයකින් සාගරයට ඇතුළු වෙයි.

(සංස්කරණය: 1974)

[[ප්‍රවර්ගය: භූගෝල විද්‍යාව-දකුණු අප්‍රිකාව]]

[[ප්‍රවර්ගය: ඔ]]

ඔරිස්සා

Senasinghe — Thu, 16 Jul 2026 06:26:54 GMT

'ඉන්දියාවේ නැගෙනහිර වෙරළබඩ පිහිටි රාජ්‍යයකි....' යොදමින් නව පිටුවක් තනන ලදි

නව පිටුව

ඉන්දියාවේ නැගෙනහිර වෙරළබඩ පිහිටි රාජ්‍යයකි. නැගෙනහිරට බෙංගාලේ බොක්ක ද දකුණට ආන්ධ්‍ර ප්‍රදේශය ද බටහිරට මධ්‍ය ප්‍රදේශය ද උතුරුට බිහාරය ද ඊශාන දිගට බටහිර බෙංගාලය ද මීට මායිම් වේ. කලක් බෙංගාල ප්‍රාන්තයේ කොටසක් හැටියට පාලනය වූ ඔරිස්සා හා බිහාර් ප්‍රදේශ 1912 දී එයින් වෙන් කරන ලදි. 1936 දී බිහාර් සහ ඔරිස්සා වෙන ම පළාත් දෙකක් බවට පමුණුවන ලදි. ඉන්දියාව නිදහස ලැබූ පසු එම ආණ්ඩුව යටතට පත් සුළු රාජ්‍ය 25ක් ඔරිස්සාවට පවරා දෙනු ලැබ දැනට පවත්නා මායිම් ඇතුළත පිහිටි මුළු ප්‍රදේශය ම ඔරිස්සාව නමින් හැඳින්විණ. 1950 දී එය ඉන්දියා ජනරජයේ ප්‍රදේශ රාජ්‍යයක් බවට පත් විය. එහි විශාලත්වය ව.සැ. 60,164කි.

පහත් බිම්, තැනිතලා හා කඳු සහිත මේ ප්‍රදේශය මහානදී ගඟේ ජලාශ්‍රිතය. පහත් බිම් පෙදෙසට ඔරිස්සාවේ නැගෙනහිර දිග පිහිටි බලසෝර්, කටක්, පූරි යන දිස්ත්‍රික්ක හා ගඤ්ජාම් දිස්ත්‍රික්කයෙන් කොටසක් ද ඇතුළත්ය. බෙංගාල බොක්කේ වෙරළබඩ ප්‍රදේශය වගුරු සහිත පහත් බිමකි. එහි කඩොල් ගස් වැවේ. වැලි සහිත බිම් අධිකය. මහානදී ගඟේ අතු ගංගා හා වෙනත් කුඩා ජල පාරවල් බොහෝ ගණනක් බංගාල තැන්න හරහා ගලා යයි. මහානදී ගඟෙන් ආරම්භව බෙංගාල බොක්කට විහිද යන ඩෙල්ටාව වෙරළාශ්‍රිත ප්‍රදේශයෙහි දක්නට ලැබෙන විශේෂ ලක්ෂණයකි. කලපුවත් සිසාරා විහිද යන මේ ඩෙල්ටාව නිසා චිල්කා විල සෑදේ. ගිනිකොන දෙසින් නැගෙනහිර ඝාට්ස් කඳු පිහිටියේය. ඝන වනාන්තරවලින් වැසුණු නැගෙනහිර ඝාට්ස් කඳුවැටිය උසින් අඩි 3000ත් 5000ත් අතරය. ඔරිස්සාවේ මැද කොටස මහානදී ගඟ ආශ්‍රිත ඡත්තීස්ගර්හ් තැනිතලාවය. බටහිර දේශ සීමාව අසල මධ්‍යම තැන්න හා ඡෝටා නාග්පූර් තැන්න ද පිහිටියේය. මෙකී තැනිතලාව හා තැනි සාරවත් පසින් යුක්තය.

මෝසම් සුළං ආශ්‍රිත උණුසුම් දේශගුණයක් පවතින මෙහි ශීත ඍතුව වියළිය. වසන්ත ඍතුව උණුසුම්ය. ග්‍රීෂ්ම ඍතුව වැසි සහිතය. සාමාන්‍යයෙන් මුළු ප්‍රදේශය ම අඟල් 40ත් 60ත් අතර වූ නිත්‍ය වර්ෂාපතනයක් ලබයි. උස් බිම් ඝන වනාන්තරවලින් වැසී තිබේ. ඒවායේ බෙහෙවින් දක්නට ලැබෙන්නේ සල් ගස්ය.

ඔරිස්සාවේ මුළු ජනගහනයෙන් 3/4ක් පමණ දෙනා ගොවිතැනින් ජීවත් වෙති. වෙරළාශ්‍රිත දිස්ත්‍රික්කවලට අයත් භූමි ප්‍රදේශයෙන් 82%ක් වී ගොවිතැන සඳහා යොදා තිබේ. බලසෝර් හා කටක් දිස්ත්‍රික්කවල ජූට් (හණ විශේෂයක්), උක් හා දුම්කොළ වවනු ලැබේ. වනාන්තරවලින් ලබාගන්නා දැව හා දර ද ගස් වර්ගයකින් ලබාගන්නා ලාකඩ වැනි ලාටු වර්ගයක් ද සැලකිය යුතු ආදායමක් ලබා දෙයි. ඔරිස්සාවේ බටහිර හා දකුණු පෙදෙස්වල මෙනේරි ආදි ධාන්‍ය වර්ග වගාව දියුණුය. මසුන් මැරීම හා ලුණු සෑදීම වෙරළාසන්න ප්‍රදේශවාසීන්ගේ ජීවනෝපාය මාර්ගයි.

ඔරිස්සාව ඛනිජ සම්පත් අතින් ද පොහොසත්ය. යපස්, ගල් අඟුරු, මැංගනීස් හා මයිකා (තලාතු මිනිරන්) මෙහි පොළොවෙන් ලබා ගනිති. රිදියෙන් කරන ඉතා සියුම් කැටයම් වැඩ ගැන ඔරිස්සාව බෙහෙවින් ප්‍රසිද්ධය. පේෂකර්මාන්තය, ලී කැටයම්, පැසි තැනීම හා වීදුරු සෑදීම මෙහි දියුණුය. ක්‍රි.ව. 1899 දී දුම්රිය මාර්ගයක් ඉදිකරන තුරු ඔරිස්සාව සමග ඉන්දියාවේ අනිකුත් කොටස්වල සම්බන්ධය පැවතුණේ ස්වල්ප වශයෙනි. මේ නිසා ඊට පෙර එහි සංවර්ධන කටයුතු දියුණුව නොපැවතියේය.

කලින් මෙහි අගනුවර වූයේ කටක් නගරයයි. ඉන්දියාවට ස්වරාජ්‍යය ලැබී ඔරිස්සාව එහි ප්‍රදේශ රාජ්‍යයක් වූ පසු භුවනේශ්වර නගරය අගනුවර හැටියට තෝරාගන්නා ලදි. කටක්, භුවනේශ්වර්, බෙරම්පූර්, සම්බල්පූර්, බලසෝර්, පූරි, පර්ලාකිමේදි හා ජෙයිපූර් මෙහි ඇති සැලකිය යුතු නගරය. මෙරට වැසියන් අතර ඔරියා හා මුණ්ඩා යන භාෂා ව්‍යවහාරයෙහි පවතී. ඔරියා භාෂාව එහි රාජ්‍ය භාෂාවය. 1961 දී ඔරිස්සාවේ ජනගහනය 17,548,846ක් විය. මෙයින් 97%කටත් වැඩි දෙනා හින්දුවරුය.

මෙම ප්‍රදේශය සෞඛ්‍යයට එතරම් හිතකර නොවේ. වරින්වර කොලරා, වසූරිය, මැලේරියා ආදි රෝග පැතිරීයයි. වැසි නොලැබ ගොවිතැන් පාළුවීමෙන් සාගත ද කලින් කල ඇති වේ. 1866 දී ඇති වූ සාගතයකින් ඔරිස්සා වාසීහු බොහෝ දෙනෙක් මිය ගියහ. වෛද්‍ය ආධාර හා ආහාරපානාදිය යැවීමට රථවාහන ගමන් කළ හැකි මංමාවත් ආදිය නොතිබුණෙන් දහස් ගණන් ජනයා ආධාර නොලැබ ම මියගියහ. ඒ සමඟ ම ගංවතුරකින් ද බලවත් හානියක් විය. මේ නිසා ඇතැම් ප්‍රදේශ ජනයාගෙන් හිස් විය. ඉන්පසු මහානදී ගඟේ සිට හුග්ලි ගඟට ඇළක් කැපීමෙන් ද දුම්රිය මාර්ග හා මංමාවත් තැනීමෙන් ද ගමන් පහසුකම් සැලසුණෙන් නැවත ඒවා ජනාවාස විය.

මෙහි ඇති පාසැල් සංඛ්‍යාව 22,000කට අධිකය. ඒවා අතුරෙන් කටක් නගරයේ පිහිටා ඇති උත්කල් විශ්වවිද්‍යාලය ප්‍රමුඛස්ථානය ගනී. අග්‍ර පාඨශාලා 40ක් පමණ ද ප්‍රාථමික හා පශ්චාත් ප්‍රාථමික පාඨශාලා 20,000කට අධික සංඛ්‍යාවක් ද ඇත. මෙහි සෞඛ්‍ය කටයුතු සම්බන්ධයෙන් ආණ්ඩුව විශේෂ උනන්දුවකින් ක්‍රියා කරයි. ආරෝග්‍යශාලා හා බෙහෙත් ශාලා බොහෝගණනක් පිහිටුවා තිබේ. කටක් නගරය හා සුළු නගර 38ක් ද ගම් 50,984ක් ද ඇති මුළු ඔරිස්සා ප්‍රදේශය පාලන කොටස් වශයෙන් දැනට දිස්ත්‍රික්ක 13කට බෙදා තිබේ. ගොවිතැන් සඳහා ජලය ලබාගන්නා පිණිස හිරකුඩ්, නරාජ්, ටිකර්පාරා යන නම්වලින් හැඳින්වෙන විශාල වේලි බැඳීමෙන් රටට මහත් සෙතක් සැලසී ඇත.

වෙරළ අසල මුහුද නොගැඹුරු බැවින් ද එහි අනවරතයෙන් පවත්නා කුණාටු නිසා ද මෙහි සැලකිය යුතු වරායවල් නැත. පරදිප්, චාණ්ඩ්බලි හා ගෝපල්පූර් මෙහි ඇති කුඩා වරායවල්ය. කල්කටාවේ සිට මදුරාසියට සම්බන්ධ කර ඇති දුම්රිය මාර්ගයෙන් මෙහි වෙරළාසන්න ප්‍රදේශයට විශාල සේවයක් ඉටු වේ. භුවනේශ්වර් සහ කටක් යන නගරවල ජාත්‍යන්තර ගුවන් තොටුපළ බැගින් පිහිටුවා ඇත. රාජ්‍යයේ සැමතැනට ම බෙදාහැරීමට තරම් බලය නිපදවන විදුලි මධ්‍යස්ථාන දෙකක් ද මෙහි ඇත්තේය. කලින් කල බෞද්ධ, හින්දු, ජෛන ආදි ආගම් පැතිර තිබුණ ඔරිස්සා ප්‍රදේශය ඒ ඒ ආගම්වලට අයත් පූජනීය ස්ථානවල නටබුන් රාශියකින් යුක්තය. බෞද්ධ ගුහා, කුටි හා විහාර කීපයක නෂ්ටාවශේෂ පුරාවිද්‍යා කැණීම් මගින් සොයාගෙන ඇත. සාලිහුන්ඩ්‍රම්හි පිහිටි විහාරයේ නටබුන් බෞද්ධ ගොඩනැඟිලි අතර ප්‍රමුඛස්ථානයක් ගනී. කටක්හි බෞද්ධ ගුහා බොහෝ ගණනක් දක්නට ලැබේ. ඉන් සමහරක් පසු කාලයෙහි අන්‍ය ලබ්ධිකයන් විසින් අත්පත් කරගත් බව පෙනේ. වෙනත් ගොඩනැඟිලි තැනීම සඳහා බෞද්ධ විහාරාදියෙන් උපකරණ ලබා ගෙන ඇති බව දක්නට ලැබේ. පූරි නගරයේ ඇති ජගන්නාථ දෙවොල මහත් ප්‍රසිද්ධියක් උසුලන පූජනීය ස්ථානයකි. මෙය හින්දු වන්දනාකරුවන් වැඩිම සංඛ්‍යාවක් වාර්ෂිකව වන්දනාවේ යන ස්ථානය විය හැකිය. ක්‍රිස්තු 8 වන සියවසටත් 16වන සියවසටත් අතර කාලය තුළ හින්දු රජවරුන් විසින් කරවන ලද ගොඩනැඟිලි රාශියක් ද මෙහි ඇත. ඉන් සමහරක් නෂ්ටප්‍රාය වී ඇත ද සමහරක් තවමත් සතුටුදායක තත්වයක පවතී. ඒවා අතුරෙන් ජගන්නාථ දෙවොල, භුවනේශ්වර දෙවොල හා කොනාරක්හි සූර්‍ය්‍ය දෙවොල ප්‍රමුඛස්ථානයක් ගනී.

== ඉතිහාසය ==
අතීතයේ දී ඔරිස්සාව හඳුන්වන ලද්දේ කාලිංග දේශය නමිනි. ගංගා නදියේ පටන් ගෝදාවරි නදිය දක්වා විහිදී ගිය නැගෙනහිර ඉන්දියා මුළු වෙරළාසන්න ප්‍රදේශය ඊට අයත් විය. ඇතැම් ශිලාලිපිවල මේ රාජ්‍යය පාලනය කළ රජුන් හැඳින්වීමේ දී ත්‍රිකාලිංගාධිපති යන විරුද නාමය යොදා ඇති බැවින් එකල කාලිංගය කොටස් තුනකින් යුත් විශාල රාජ්‍යයක්ව පැවැති බව සිතිය හැක. එය යටත් කිරීමේ දී අශෝක රජුට ද මහත් දුෂ්කරතාවන්ට මුහුණපාන්ට සිදුවූයේ ද එහි විශාලත්වය හා සේනාබලය නිසා විය හැක. අතීතයේ දී මෙහි පැවැති ශ්‍රී සමෘද්ධිය, ශිෂ්ටාචාරය හා සංස්කෘතිය පිළිබඳ තොරතුරු බෞද්ධ ග්‍රන්ථවල හා බ්‍රාහ්මණයන් විසින් රචිත සංස්කෘත සාහිත්‍ය ග්‍රන්ථයන්හි ද ඇතුළත්ය. වෙස්සන්තර ජාතකය ආදි ජාතක කථා කීපයක ද මජ්ඣිම නිකායේ උපාලි සූත්‍රයෙහි හා වෙනත් ග්‍රන්ථ කීපයක ද කලිඟුරට ගැන සඳහන් වේ. මහාභාරත යුද්ධය පැවති සමයෙහි (ක්‍රි.පූ. 900) ශ්‍රැතායුස් නමැති කාලිංග රජු කෞරවයන්ගේ පැත්ත ගෙන සටන් කළ බව පැවසේ. දෙවැනි අග්බෝ රජු සමයෙහි (ක්‍රි.ව. 597-607) කලිඟු රටේ රජු ද ඔහුගේ බිසොව ද ඇමතියා ද ලක්දිවට පැමිණ පැවිදි වූ බව මහාවංසයෙහි සඳහන් වේ. කීර්ති නිශ්ශංක (ක්‍රි.ව. 1198-1207), කාලිංග මාඝ (ක්‍රි.ව. 1225-1246) යන රජුන් ද කලිඟු රටින් පැමිණි බව කියැවේ. ශ්‍රැතායුස් රජුගෙන් පසු මහාපද්මනන්දගේ රාජ්‍යෝදය දක්වා (ක්‍රි.පූ. 350) ක්ෂත්‍රියයන් දෙතිස් දෙනකු කලිඟුරට පාලනය කළ බව ග්‍රන්ථාගතය. ක්‍රි.පූ. 261 පමණේ දී මෙය අශෝක රජු විසින් යටත් කරන ලද නමුදු මෞර්‍ය්‍ය අධිරාජ්‍යය වැටීමෙන් පසු නැවතත් නිදහස් රාජ්‍යයක් විය. ඛාරවේල රජු සමයෙහි කාලිඞ්ගය බලසම්පන්න රාජ්‍යයක් වූ බව හාතිගුම්ඵා ශිලාලිපියෙන් මොනවට හෙළි වේ. එකල කාලිඞ්ගයෙහි ජෛන ධර්මය පැතිර තිබුණ බවට සාක්ෂි ඇතත් බුද්ධ පරිනිර්වාණ සමයෙහි පටන් (ක්‍රි.පූ. 543) එහි බුද්ධාගම පැතිර තිබුණු බව දාඨාවංසාදි ග්‍රන්ථවලින් හා ඵ්‍රාපත්හෝම් නමැති සියම් ග්‍රන්ථයෙන් ද හෙළි වේ. බුද්ධ පරිනිර්වාණ සමයෙහි කලිඟු දේශාධිපති වූයේ බ්‍රහ්මදත්ත නමැති රජෙකි. ඛේම රහතන්වහන්සේ දර සෑයෙන් ගත් දන්තධාතූන්වහන්සේ රැගෙන බ්‍රහ්මදත්ත රජු කරා ගොස් දම් දෙසා ඔහු පහදවා එරජුට වැඳ පුදා ගැනීම සඳහා ධාතූන්වහන්සේ දුන් බව යථෝක්ත ග්‍රන්ථවලින් කියැවේ. එහෙත් ඔරියා බසින් ලියැවුණු පැරණි වංශාවලීන්හි හෝ මාදලාපාඤ්ජි නමැති ග්‍රන්ථයෙහි බ්‍රහ්මදත්ත රජු ගැන කිසිවක් සඳහන් නොවේ. එසේ වුව ද කාලිංග දේශයෙන් (ඔරිස්සාවෙන්) සොයා ගත් පැරණි කාසියක ‘බමදතස’ යන අකුරු කොටා තිබීමෙන් එය බ්‍රහ්මදත්ත රජුගේ කාසියක් බව පැහැදිලි වේ. අවුරුදු 800ක් පමණ කාලයක් දන්තධාතුන්වහන්සේ සුරක්ෂිත කර තිබුණේ කාලිංග දේශයේ බැවින් එහි දිගු කලක් බුදුසමය දියුණුව පැවති බව සැලකිය හැකිය. විෂ්ණු පුරාණාදි ග්‍රන්ථවල කලක් මේ ප්‍රදේශයෙහි ගුහවංශිකයන්ගේ ආධිපත්‍යය පැවති බව සඳහන් වන බැවින් හේමමාලා කුමරියගේ පියා වූ ගුහසීව රජු ද යථෝක්ත ගුහ වංශයට අයත් බව සැලකිය හැක. ඔරියා වංශාවලීන්හි එම නාමය දක්නට නැතත් ඔරිස්සාවේ එක් නගරයක් මේ දක්වා හඳුන්වා ඇත්තේ ගුහදේව පාටක, ගුහේශ්වර පාටක යන නම්වලිනි. මේ අනුව සලකා බැලීමේ දී ගුහසීව රජු රාජ්‍යය කළ කාලිංගය ඔරිස්සාව බවට කිසි ම සැකයක් නැත. ඔරිස්සාවේ අග්නිදිග වෙරළබඩ පිහිටි පූරි නුවර පිහිටි සුප්‍රසිද්ධ ජගන්නාථ දෙවොල අතීතයේ දී කලිඟුරටේ දළදා මාළිගාව පිහිටි ස්ථානයෙහි පසු කාලයක දී කරවන ලද ගොඩනැඟිල්ලක් බව පුරාවිද්‍යාඥයන්ගේ මතයයි.

ඛාරවේලගෙන් පසු කලක් ගත වන තුරු කාලිංගය මෙන් ම එහි ඉතිහාසය ද අඳුරු තත්වයක පැවති බව සැලකිය හැක. ක්‍රි.ව. 350 දී පමණ මේ රාජ්‍යය සමුද්‍රගුප්ත රජු විසින් යටත් කරන ලදි. ක්‍රි.ව. 4-6 සියවස්වල දී එය මාඨර රජුන් යටතේ සැලකිය යුතු දියුණුවකට එළඹ තිබුණේය. සවන, සත්වන සියවස්වල දී එය සුළු රාජ්‍ය කීපයකට කැඩී ගියේය. මොවුනතුරෙන් ශෛලෝද්භව වංශිකයන්ගේ කොංගෝදා ප්‍රදේශය ද මානවංශිකයන්ගේ තෝෂල රාජ්‍යය ද ප්‍රමුඛ ස්ථානයක් ඉසිලීය. රාජ්‍යය මෙපරිද්දෙන් භේදභින්න වූ බව දැනගත් කර්ණසුවර්ණයේ ශශාංක රජ කාලිංගයේ වෙරළාසන්න ප්‍රදේශය ගඤ්ජාම් දිස්ත්‍රික්කය දක්වා අත්පත් කරගත්තේය. වැඩි කලක් යන්නට මත්තෙන් එය කන්‍යකුබ්ජයේ හර්ෂවර්ධන රජු සතු විය. අටවන සියවසේ දී භෞමවංශිකයෝ තෝෂල ප්‍රදේශයෙහි බලයට පත් වූහ. එකල බලයෙන් ඔද වැඩීගිය සෝමවංශිකයෝ ද නැගී සිටියහ. දසවන සියවසේ දී භෞම පරපුරේ අවසාන රැජින වූ ධර්ම මහා දේවියගේ මරණයෙන් පසු සෝමවංශයේ දෙවන යයාති වෙරළාසන්න ප්‍රදේශය අත්පත් කරගත්තේය.

දොළොස්වන සියවසේ දී ඔරිස්සාව අත්පත් කරගත් ගංගවංශයට අයත් චෝඩගංගදේව රජ ජගන්නාථ දෙවොල නැවතත් ගොඩනැංවීය. ක්‍රි.ව. 1238-1268 අතර රජ කළ ගංගවංශික නරසිංහදේව I මුස්ලිම් ජනයා සමග කළ සටන්වලින් ජයගෙන කෝනාරක්හි සූය්‍යර්‍ දෙවොල ඉදිකරවිය. 1435 දී පමණ සූර්‍ය්‍යවංශයට අයත් කපිලේන්ද්‍රදේව ඔරිස්සාව අත්පත් කරගත්තේය. බලසම්පන්න රජකු වූ හෙතෙම ඉන්දියාවේ සම්පූර්ණ නැගෙනහිර වෙරළාසන්න ප්‍රදේශය දකුණු දිග කාවේරි නදිය දක්වා යටත් කෙළේය. ඔහු පුත් පුරුෂෝත්තමදේව (1467-1497) පියා සතුව පැවති රාජ්‍යය එපරිද්දෙන් ම රැක බලාගත් නමුදු ඔහු පුත් ප්‍රතාපරුද්‍රදේව (1497-1540) විජයනගර් රාජ්‍යයේ කෘෂ්ණදේවරාය රජු සමග ඇති කරගත් ගැටුම්වලින් ඊට බලවත් හානි සිදු විය. 1568 දී ඔරිස්සාව පාලනය කළ මුකුන්දදේව පරදවා බෙංගාලයේ මුස්ලිම් පාලකයන් විසින් එය අත්පත් කරගන්නා ලදි. 1576 දී බෙංගාලය සහ ඔරිස්සාව මෝගල්වරුන් සතු විය. ඉන්පසු 1751 දී අලිවර්දි ඛාන් විසින් ඔරිස්සාව මරාඨයන්ට පවරා දෙන ලදි. 1803 දී එය බ්‍රිතාන්‍යයන්ට යටත් වීමෙන් මරාඨ පාලනය කෙළවර විය. පාලන පහසුකම් ගැන සලකා 1823 දී කටක්, බලසෝර, පූරි යන දිස්ත්‍රික්ක තුනට හා වෙනත් සුළු ප්‍රදේශ රාශියකට ද බෙදන ලදුව බෙංගාල ප්‍රාන්තයේ කොටසක් හැටියට එහි පාලනය ගෙනයනු ලැබීය.

(සංස්කරණය: 1974)

[[ප්‍රවර්ගය: භූගෝල විද්‍යාව-ඉන්දියාව]]

[[ප්‍රවර්ගය: ඔ]]

← පැරණි සංශෝධනය		09:26, 21 ජූලි 2026 තෙක් සංශෝධනය
2 පේළිය:		2 පේළිය:

	ඔටු විශේෂ දෙකකි. කමෙලුස් ඩ්රොමෙඩාරියුස් (Camelus dromedarius) විශේෂය අරාබි ඔටුවා නමින් හැඳින්වේ. මේ ඔටුවාට ඇත්තේ එක මොල්ලියක් පමණි. උතුරු අප්‍රිකාවේ සිට ඉන්දියාව දක්වා ප්‍රදේශවල ඌ අත්‍යවශ්‍ය හීලෑ සතෙකි. ඌ වල් සතකු වශයෙන් දක්නට නොලැබේ. අනික් විශේෂය වන කමෙලුස් බැක්ට්රියානුස් (C. bactrianus) බැක්ට්රියන් ඔටුවා නමින් හැඳින්වේ. මධ්‍යම ආසියාවේ ජීවත් වන මේ ඔටුවා වැඩි වශයෙන් දක්නට ලැබෙන්නේ හීලෑ සතකු ලෙසය. එහෙත් ගෝබි කාන්තාරයේ මේ සත්තු වල් සතුන් වශයෙන් දක්නට ලැබෙත්. මේ ඔටුවාට මොල්ලි දෙකක් ඇත. ඌ අරාබි ඔටුවාට වඩා ලොකුය. එහෙත් උගේ කකුල් වඩා කෙටිය. ශීත ඍතුවේ දී උගේ ශරීරයේ දිග ලොම් ගහනව වර්ධනය වේ. වසන්තයේ දී මේ ලොම් එකවරට වැටේ. ශීතල දේශගුණයක් ද පර්වත හා උස් කඳු ද ඇති ප්‍රදේශවලට බැක්ට්රියානු ඔටුවා පුරුදු වී ඇත. සයිබීරියාවේ හා මොංගෝලියාවේ ඌ ඉතා ප්‍රයෝජනවත් සතෙකි.		ඔටු විශේෂ දෙකකි. කමෙලුස් ඩ්රොමෙඩාරියුස් (Camelus dromedarius) විශේෂය අරාබි ඔටුවා නමින් හැඳින්වේ. මේ ඔටුවාට ඇත්තේ එක මොල්ලියක් පමණි. උතුරු අප්‍රිකාවේ සිට ඉන්දියාව දක්වා ප්‍රදේශවල ඌ අත්‍යවශ්‍ය හීලෑ සතෙකි. ඌ වල් සතකු වශයෙන් දක්නට නොලැබේ. අනික් විශේෂය වන කමෙලුස් බැක්ට්රියානුස් (C. bactrianus) බැක්ට්රියන් ඔටුවා නමින් හැඳින්වේ. මධ්‍යම ආසියාවේ ජීවත් වන මේ ඔටුවා වැඩි වශයෙන් දක්නට ලැබෙන්නේ හීලෑ සතකු ලෙසය. එහෙත් ගෝබි කාන්තාරයේ මේ සත්තු වල් සතුන් වශයෙන් දක්නට ලැබෙත්. මේ ඔටුවාට මොල්ලි දෙකක් ඇත. ඌ අරාබි ඔටුවාට වඩා ලොකුය. එහෙත් උගේ කකුල් වඩා කෙටිය. ශීත ඍතුවේ දී උගේ ශරීරයේ දිග ලොම් ගහනව වර්ධනය වේ. වසන්තයේ දී මේ ලොම් එකවරට වැටේ. ශීතල දේශගුණයක් ද පර්වත හා උස් කඳු ද ඇති ප්‍රදේශවලට බැක්ට්රියානු ඔටුවා පුරුදු වී ඇත. සයිබීරියාවේ හා මොංගෝලියාවේ ඌ ඉතා ප්‍රයෝජනවත් සතෙකි.
−

	ඔටුවාට ආහාර ස්වල්පයක් පමණක් අනුභව කරමින් ජීවත් විය හැකිය. ශාක කොළ හා කටු පඳුරු උගේ ප්‍රධාන ආහාරය වේ. උගේ මොල්ලිය වූකලි මේද ගබඩා කරන ලද අවයවයකි. පිටතින් ආහාර සපයා ගැනීම දුෂ්කර වූ විට මේ ගබඩාවෙන් ඌට ආහාර ලබාගත හැකිය. ඔටුවෝ උන්ගේ ශරීරවල ජලය ගබඩා නොකරති. කාන්තාරයේ දුර ගමන් යන විට උන්ට දවස් කිහිපයක් තුළ බීමට ජලය නොලැබේ. එහෙත් ඒ කාලය තුළ දී මේද ඔක්සිකරණය කිරීම වැනි කාර්යාවලීන්ගෙන් උන්ගේ ශරීරවල ජලය නිෂ්පාදනය කෙරේ. බර උසුලාගෙන යන විට ඔටුවකුට දවස් 3ක් පමණ ජලය නොබී ගමන් කළ හැකිය. මිනිසකු පමණක් පිට උඩ උසුලාගෙන යේ නම් ඌට දවස් 5ක් පමණ ජලය නොබී ගමන් කළ හැකිය.		ඔටුවාට ආහාර ස්වල්පයක් පමණක් අනුභව කරමින් ජීවත් විය හැකිය. ශාක කොළ හා කටු පඳුරු උගේ ප්‍රධාන ආහාරය වේ. උගේ මොල්ලිය වූකලි මේද ගබඩා කරන ලද අවයවයකි. පිටතින් ආහාර සපයා ගැනීම දුෂ්කර වූ විට මේ ගබඩාවෙන් ඌට ආහාර ලබාගත හැකිය. ඔටුවෝ උන්ගේ ශරීරවල ජලය ගබඩා නොකරති. කාන්තාරයේ දුර ගමන් යන විට උන්ට දවස් කිහිපයක් තුළ බීමට ජලය නොලැබේ. එහෙත් ඒ කාලය තුළ දී මේද ඔක්සිකරණය කිරීම වැනි කාර්යාවලීන්ගෙන් උන්ගේ ශරීරවල ජලය නිෂ්පාදනය කෙරේ. බර උසුලාගෙන යන විට ඔටුවකුට දවස් 3ක් පමණ ජලය නොබී ගමන් කළ හැකිය. මිනිසකු පමණක් පිට උඩ උසුලාගෙන යේ නම් ඌට දවස් 5ක් පමණ ජලය නොබී ගමන් කළ හැකිය.

@@ 57 පේළිය: / 57 පේළිය: @@
 එළු සඳැස් ලකුණ ප්‍රථම වරට ක්‍රි.ව. 1874 දී එම්.ආර්.ඩී. සිල්වා නම් මහතකු විසින් සන්නයක් ද සහිතව මුද්‍රණය කරවන ලදි. ඊට පසුව ගිරිදර රතනජෝති (1912), වැලිතර ඤාණාවාස (1920), වැලිපටන්විල දීපංකර (1928), කරඳන පඤ්ඤාලංකාර (1935), වැලිවිටියේ ශ්‍රී සෝරත (1944) යන හිමිවරුන් විසින් එය වරින්වර සංශෝධනය කොට සන්න සහ ව්‍යාඛ්‍යාන සහිතව මුද්‍රණය කරවන ලදි.
-(කර්තෘ: [[ටී.බී. කාන්ගහාරච්චි]])
+(කර්තෘ: [[ටී.බී. කාන්ගහආරච්චි]])
 (සංස්කරණය: 1974)