http://encyclopedia.gov.lk/si_encyclopedia/index.php?action=history&feed=atom&title=%E0%B6%87%E0%B6%B8%E0%B7%93%E0%B6%B6%E0%B7%8F_%E0%B6%BB%E0%B7%9D%E0%B6%9C%E0%B6%BA 2026-06-13T06:13:10Z විකියෙහි මෙම පිටුව සඳහා ඇති සංශෝධන ඉතිහාසය MediaWiki 1.27.1 http://encyclopedia.gov.lk/si_encyclopedia/index.php?title=%E0%B6%87%E0%B6%B8%E0%B7%93%E0%B6%B6%E0%B7%8F_%E0%B6%BB%E0%B7%9D%E0%B6%9C%E0%B6%BA&diff=11039&oldid=prev 2026-05-29T11:02:55Z

<p>&#039;(ඇමීබයසියාව). ඇමීබාරෝගය හෙවත් ඇමීබයසියාව නමින...&#039; යොදමින් නව පිටුවක් තනන ලදි</p> <p><b>නව පිටුව</b></p><div>(ඇමීබයසියාව). ඇමීබාරෝගය හෙවත් ඇමීබයසියාව නමින් හැඳින්වෙනුයේ එන්ටැමීබා හිස්ටොලිටිකා ([[එන්ටැමීබා]] බ.) නමැති ඒකශෛලික පරපෝෂිතයකුගෙන් සෑදෙන රෝග ගණනාවකි. මේ පරපෝෂිතයාට මනුෂ්‍ය ශරීරයෙහි ඕනෑ ම තැනක ලෙඩ සාදවන්නට පුළුවන. එහෙත් සාමාන්‍යයෙන් ලෙඩ සාදවන ස්ථාන නම් මහාන්ත්‍රය සහ අක්මාවය. ඇමීබාවාගෙන් මහාන්ත්‍රයෙහි හට ගන්නා ලෙඩවලින් එකක් නම් අතීසාරයයි ([[අතීසාරය]] බ.). <br /> <br /> ලෝකයේ සෑම රටක ම පාහේ මේ ඇමීබාවා ඇත. එහෙත් උගෙන් ලෙඩ සෑදෙන්නේ උෂ්ණ රටවල පමණකි. එංගලන්තයෙන් පිට නොගිය ඉංග්‍රීසි මිනිසුන් අතරේ සියයට දහ දෙනකු තුළ ද ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදයේ සියයට පහළොස් දෙනකු පමණ තුළ ද මේ ඇමීබාවා ඇත. ලංකා වාසීන්ගෙන් සියයට තිස් දෙනකුට අඩු නොවන ගණනක ඇමීබාවා ශරීරගතව ඇත. ආසියාවේ සමහර රටවල වෙසෙන මිනිසුන්ගෙන් සියයට පනස් දෙනකුට වැඩි ගණනක් මේ පරජීවියා ශරීරගත වූ අයය. මෙසේ මේ ඇමීබාවා සෑම රටවල ම දක්නට ලැබෙන නමුත් එංගලන්තාදි රටවල අයට උගෙන් ලෙඩ සෑදෙන්නේ උෂ්ණ රටවලට ආ විටය. මේ නිසා සමහර විශේ ෂඥයෝ ශීත රටවල දක්නා ඇමීබාවා උෂ්ණ රටවල දක්නා ඇමීබාවට වෙනස් යයි කියති. ශීත රටවල දක්නා ඇමීබාවා උෂ්ණ රටවල ඇමීබාවාට වඩා කුඩාය. එහෙයින් ඒ ඇමීබාවාට එන්ටැමීබා හිස්ටොලිටිකා මයිනියුටා හෙවත් කුඩා ඇමීබාවා යන නම යොදති. කුඩා ඇමීබාවා උෂ්ණ රටවල ද වෙසෙයි. උෂ්ණ රටවල සිටිය ද ඌ ලෙඩ සාදන්නේ නැත. ලොකු ඇමීබාවා ශීත රටවල සිටිය ද ලෙඩ කරවයි. <br /> <br /> ඇමීබාවන් කීප වර්ගයකට මනුෂ්‍ය ශරීරගත වී සිටිය හැකි වුව ද ඔවුන් අතුරෙන් ලෙඩ සාදවන්නේ මනුෂ්‍ය රක්තානු සහිත එන්ටැමීබා හිස්ටොලිටිකා පමණකි. ඇමීබාවාගේ නියම වාසස්ථානය මහ බඩවැල (මහාන්ත්‍රය) ය. මහාන්ත්‍රය තුළ අන්ත්‍ර මාර්ගයෙහි ද අන්ත්‍රභිත්තියෙහි ද ඌ වෙසෙයි. අන්ත්‍රමාර්ගයෙහි චල ඇමීබාවෝ ද ඝන වැස්මකින් යුත් ගෝලාකාර ඇමීබාවෝ දැයි දෙවර්ගයක් ඇත්තාහ. චල ඇමීබාවා අන්ත්‍රභිත්තියෙහි ද වෙනත් පටකවල ද වෙසෙයි. මේ ඇමීබාවා මනුෂ්‍ය ශරීරයෙන් පිට වන්නේ ඇමීබික අතීසාර රෝගියාගේ දියාරු මල සමඟය. බඩවැලෙන් පිටත වැඩි කලක් ජීවත් විය නොහෙන ඌ අවු රශ්මියෙන් වියළී මැරී යයි. ගෝලකාර ඇමීබාවාට ඝන වැස්මක් තිබෙන නිසා මනුෂ්‍ය ශරීරයෙන් පිටත ද ටික කලක් ජීවත් විය හැකිය. ඌ මනුෂ්‍ය ශරීරයෙන් පිට වන්නේ අතීසාරයෙන් සුවය ලැබූ කෙනකුගේ හෝ අතීසාරය නැති වුව ද ඇමීබාවන් ශරීරගතව සිටින කෙනකුගේ හෝ වියළි මල සමගය. ඇමීබාවාගෙන් සෑදෙන්නාවූ ප්‍රකටව පෙනෙන රෝගයක් නැත්තකු පහ කරන මලෙහි ඇමීබාවන් වෙතොත් එබඳු අයට ‘වාහක’ යන නාමය ව්‍යවහාර කරත්. අතීසාර රෝගියා පහ කරන චල ඇමීබාවන් ඉතා ලෙහෙසියෙන් අව්වට වියළී යන හෙයින් උන්ගෙන් තව කෙනකුට ලෙඩ බෝ නොවෙයි. එසේම උන් යම් කෙනකුට කැවුණ ද අම්ල ගුණයෙන් යුත් ආමාශයික යුෂයෙහි දිය වී යත්. මෙයින් පෙනෙන්නේ ඇමීබික අතීසාර රෝගියකුගෙන් තවත් කෙනකුට ඇමීබා රෝගය බෝ නොවෙන බවයි. එහෙත් වෙනත් ඇමීබා රෝගියකුගෙන් හෝ වාහකයකුගෙන් පිටවන ගෝලාකාර ඇමීබාවා දවස් කීපයක් අන්ත්‍රයෙන් පිටත ජීවත් වෙයි. මේ කාලය අතරතුර ගෝලාකාර ඇමීබාවා මැස්සකුගේ හෝ මනුෂ්‍ය ඇඟිලිවල හෝ සුළඟේ හෝ මාර්ගයෙන් කෑමබීමාදියට වැටෙන්නට පිළිවන. එසේ වැටුණු ඇමීබාවා යම් කෙනකුට කැවුණොත් ඝන වැස්ම නිසා ආමාශයික යුෂයෙන් බේරී අන්ත්‍රයට යයි. ඌ කුඩා අන්ත්‍රයෙන් මහාන්ත්‍රයට වී එහි ලෙඩ කරයි. මහාන්ත්‍රය තුළට වන් ගෝලාකාර ඇමීබාවාගේ ඝන වැස්ම දිය වී ඇමීබාවා නිදහස් වෙයි. ආන්ත්‍රයුෂ ක්ෂාරීය හෙයින් ඇමීබාවාට හානියක් නොවේ. අන්ත්‍ර මාර්ගයෙහි වෙසෙන නිදහස් ඇමීබාවන්ගෙන් උපද්‍රවයක් නැත.<br /> <br /> == ආන්ත්‍රික ඇමීබා රෝගය ==<br /> මහාන්ත්‍ර මාර්ගයෙහි ඇති ඇමීබාවාගෙන් සෑම දා ම සෑම කෙනෙකුට ම අනතුරක් නොමැත්තේ නොවේ. මහාන්ත්‍ර භිත්තියෙහි ශ්ලේශ්මල පටලය මත වෙසෙන ඇමීබාවා කලක දී එය සිදුරු කොට උපශ්ලේශ්මල පටලයට යයි. මෙහි දී ඌ ශීඝ්‍රව බෝ වී පටලය තුවාළ කර ගෙඩියක් සාදයි. මේ ගෙඩිය ක්‍රමයෙන් මෝරා මහාන්ත්‍ර මාර්ගය තුළට පිපිරෙයි. ගෙඩිය පිපිරුණ තැන වණයක් සෑදේ. මේ අයුරින් මහබඩවැල දිගට ම ඇමීබික ගෙඩි සහ වණ සෑදේ. මේ හේතුවෙන් ඇති වන අතීසාර රෝගයේ උග්‍රතාව මිනිය යුත්තේ බඩවැල තුළ ඇති ගෙඩි සහ වණ ගණනින්ය. ගෙඩි, වණ සහ තුවාළ ගණන ස්වල්ප නම් රෝගය වැඩි අමාරු නැත. එසේ නැතිව බඩවැල දිගට ම තුවාළ හා වණ සිය ගණනක් ඇති වුවහොත් උග්‍ර ලේ අතීසාරය සෑදෙයි. මල සමඟ පහ වන ලේ සහ සීදම් පිට වනුයේ මේ වණවලිනි. මේ තුවාළ වැඩි වශයෙන් ඇත්තේ අනුබද්ධයේ සහ ගුදමාර්ගයේය. සාමාන්‍යයෙන් ඇමීබා වණ උපශ්ලේශ්මල පටලයට වඩා ගැඹුරට නොයයි. කලාතුරකින් ඇමීබාවා මේ පටලයත් සිදුරු කරගෙන ඊට යටින් තිබෙන මාංස පටලය හා උදරච්ඡද පටලය ද සිදුරු කර උදරච්ඡද ප්‍රදාහය (peritonitis) නම් මාරක රෝගය ඇති කරයි. මෙසේ සියලු ම පටල සිදුරු නොකළත් වණයෙන් ලේ නහරයක් සිදුරු වීමෙන් මාරක ලේ ගැලීමක් සිදු වන්නට ඉඩ තිබේ. සමහර විට ඇමීබාවන් අනුබද්ධයට වී අනුබද්ධදාහය (appendicitis) වැනි රෝගයන් උපදවන්නට ද පුළුවන. <br /> <br /> ආන්ත්‍රික ඇමීබා රෝගයේ ලක්ෂණ විවිධාකාරය. සමහරකුට සුළු බඩේ කැක්කුමක් පමණක් ඇති වෙයි. අනෙකකුට අතිඋග්‍ර ලේ අතීසාරය සෑදෙයි. ඇතැමුන්ට මේ දෙක අතරතුර විවිධ රෝග ඇති වේ. ඇමීබික අතීසාර රෝගයේ ලකුණු නම් ලේ සීදම් සමඟ බඩඑළිය යෑම, බඩේ කැක්කුම, තැටමීම යනාදියයි. මුලින් ම සෑදෙන්නේ බඩ බුරුල් වීමයි. දවසට තුන් හතර වාරයක් පමණ මුල් දවසේ ම බඩඑළිය යයි. ඊට පසුව බඩේ කොරයක් ද මල සමඟ ලේ සීදම් යෑම ද පටන් ගනී. කැක්කුම බොහෝ සේ තිබෙන්නේ යටිබඩේය. වම දකුණ දෙපැත්ත ම රිදේ. ඊට පසු දවසකට දහපහළොස් වාරය දක්වා බඩඑළිය යෑම වැඩි වෙයි. ඒ සමඟ ම තැටමීම ද ඇති වේ. මල බොහෝ ගඳය. සාමාන්‍යයෙන් වැඩි උණක් නැත. වමනය හා ඔක්කාරය නැත. වැඩි කල් යාමට මත්තෙන් බඩඑළිය යෑම අඩු වී රෝගය සුව වන අතට හැරෙයි. එහෙත් සමහරකුගේ අසනීපය වැඩි වී බඩවැල සිදුරු වී මාරක ලේ ගැලීමක් හෝ උදරච්ඡද ප්‍රදාහය හෝ ඇති වෙයි. මෙසේ රෝගය අමාරු වන්නේ ටික දෙනකුටය. සමහරුන්ට අසනීපය අඩු වී ගියත් නියම සුවයක් ලබාගැනීම ඉතා දුෂ්කරය. ටික කලක් බඩ වේළවා ගිය පසු නැවත බඩ බුරුල් වී තුන් හතර වාරයක් යන්නට පටන්ගනී. ලේ නැතත් සීදම් ස්වල්පයක් තිබේ. දින තුන හතරකින් මෙය නවතී. නැවත සති දෙක තුනක් ගිය පසු බඩේ කැක්කුමත් සමඟ බඩ බුරුල් වී යන්ට පටන්ගනී. බඩේ කැක්කුම සාමාන්‍යයෙන් සෑදෙන්නේ කෑමට පසුවයි. බඩේ කැක්කුම සෑදී ස්වල්ප වේලාවකින් බඩේ කොරයක් ඇති වී බඩඑළිය යයි. බඩඑළිය ගිය පසු කැක්කුම ද කොරය ද නැති වේ. කෑමෙන් පසු දවසට දෙතුන් වාරයක් මේ කැක්කුම සෑදේ. සමහර අයට බඩේ බුරුල් ගතිය ඇරෙන්නේ ම නැත. මේ සමඟ ම බඩේ පිපුම ඇති වෙයි. සාමාන්‍යයෙන් බඩ පිපෙන්නේ සවසය. රාත්‍රි කෑමෙන් පසු බඩ එළිය ගිය විට බඩ පිපුම අඩු වේ. මේ අසනීපයේ මුල් දවස්වල බඩගිනි අඩුකමක් නැත. ඒ නිසා කෙට්ටු වීමක් නැත. අනතුරුව බඩගිනි අඩු වී කෑම කන්නට බැරි වී ඇඟ කෙට්ටු වේ. රෝගය මෙසේ අවුරුදු ගණනක් ම පවතින්නට පුළුවන. අන්තිමේ දී බෙහෙත් නාහන බඩඑළිය යෑමක් සෑදී ලෙඩා මරුමුවට පත් විය හැකිය. <br /> <br /> == අක්මාවේ ඇමීබා රෝගය ==<br /> අක්මාවේ ඇමීබා රෝගය සෑදෙන්නේ ආන්ත්‍රික ඇමීබා රෝගයට පසුව මය. ඇමීබාවාට අක්මාවට යන්නට අන්ත්‍රය හරහා මිස අන් මාර්ගයක් නැත. ඌ අන්ත්‍රයේ සිට අක්මාවට ඇතුළු වන්නේ ප්‍රතීහාර ශිරාවේ ශාඛා මගිනි. මහබඩවැලේ සිටින කාලයේ දී ලෙඩ නොකළත් ඇමීබාවා අක්මාවට ගිය පසු එහි ලෙඩ කරයි. ඒ නිසා බඩේ අමාරුවක් කලින් නොතිබුණත් අක්මාවේ ඇමීබා රෝගය ඇති විය හැකිය. ආන්ත්‍රික ඇමීබා රෝගය වැලඳීමෙන් කවර කාලයකට පසුව වුව ද අක්මාවේ ඇමීබා රෝගය සෑදෙන්නට පුළුවන. ආන්ත්‍රික ඇමීබා රෝගීන් තුන්දෙනකුගෙන් එක් කෙනකුට පමණ අක්මාවෙහි ඇමීබා රෝගය සෑදෙයි. සාමාන්‍යයෙන් අක්මාවෙහි ගෙඩි සෑදෙන්නේ දකුණු අංශයේ ඉහළ කොටසේය. එක ගෙඩියකට වඩා සෑදෙන්නේ කලාතුරකිනි. පපුවේ කැක්කුම, උණ සහ කැස්ස මේ රෝගයේ ලක්ෂණයි. කැක්කුම ඇති වන්නේ පපුවේ දකුණු අංශයේ පහළ කොටසේය. මේ කැක්කුම හුස්ම ගැනීමේ දී ද කහින විට ද වැඩි වේ. කකියන තැන ඇල්ලූ විට ද රිදේ. ඇඳේ පැත්තෙන් පැත්තට හැරෙන විටත් රිදුම දැනේ. ඇවිදින විට පපුවේ දකුණු අංශයේ බරක් එල්ලෙන්නාක් මෙන් දැනේ. එහෙයින් රෝගියා දකුණු පැත්තේ ඉළ ඇට යටට අත තබා බර උසුලා ගනී. කැක්කුම සමහරකුගේ දකුණු උරහිසටත් යයි. රෝගයේ මුල සිට ම උණ පවතී. සීතල වීම සහ ඇඟ ගැහීම ද ඇති වේ. ගෙඩිය ලොකු වන්නේ පපුව දෙසට හෙයින් පෙනහැල්ල මිරිකී කැස්ස උපදී. මෙය සාමාන්‍යයෙන් වියළි කැස්සකි. බෙහෙත් නොකර රෝගය ගැන නොසලකා සිටියොත් ගෙඩිය පුපුරා සැරව එළියට හෝ උදර කුහරයට හෝ පපුවට හෝ යයි. සැරව එළියට ආවහොත් රෝගියාට පහසුය. උදර කුහරයට එය ගියහොත් මාරක උදරච්ඡද ප්‍රදාහය ද පපුවට ගියහොත් පපු කුහරයෙහි එම්පයීමා (empyema) නම් රෝගය හෙවත් පෙනහැල්ලේ ඇමිබා රෝගය ද සෑදේ. <br /> <br /> == පෙනහැල්ලේ ඇමීබා රෝගය ==<br /> මේ රෝගය සාමාන්‍යයෙන් සෑදෙන්නේ පෙනහැල්ලේ දකුණු පැත්තේය. ඇතැම් විට වම් පැත්තේ ද සෑදේ. මේ රෝගයේ ලකුණු නම් උණ, කැස්ස සහ කැහැ ලේ දැමීමය. එහෙයින් පෙනහැල්ලේ ඇමීබා රෝගය ක්ෂය රෝගය යැයි වරදවා තේරුම් ගත හැකිය. ඇමීබාවන්ට පෙනහැල්ලේ සිට ලේ මාර්ගයෙන් මනුෂ්‍ය ශරීරයෙහි ඕනෑ ම තැනකට යා හැකිය. උන් වැඩියෙන් ම යන ස්ථානය නම් මොළයයි. මොළයෙහි ඇමීබික ගෙඩි කලාතුරකින් දක්නට ලැබේ. <br /> <br /> == රෝග හඳුනා ගැනීම ==<br /> ඉහත කී ආබාධ සුව කිරීමට නම් රෝගය නිවැරැදිව හඳුනාගත යුතුයි. මහබඩවැලේ ඇමීබා රෝගය නිශ්චය වශයෙන් හඳුනාගත හැක්කේ අණුදක්නයකින් මල පරීක්ෂා කිරීමෙන්ය. යම් රෝගයක් ඇමීබා රෝගයක් ලෙස නිශ්චය කිරීමට නම් රෝගියාගේ මලෙහි චල හෝ ගෝලාකාර ඇමීබාවන් අණුදක්නයෙන් දැක්ක යුතුය. හැඩහුරු කමින් එන්ටැමීබා හිස්ටොලිටිකාට සමාන වූ අනෙක් ඇමීබා විශේෂයක් ද මලෙහි වෙයි. මනුෂ්‍ය රක්තානු රහිත එන්ටැමීබා කෝලයි නමැති මේ ඇමීබාවා ලෙඩ නොකරයි. ඒ නිසා මලෙහි සිටින ඇමීබාවා කවර විශේෂයකට අයත් දැයි යනු නිසැකව ම නිශ්චය කරගත යුතුය. චල හෝ ගෝලාකාර හෝ ඇමීබාවන් මලෙහි නැතැයි සලකාගන්නට නම් අඩු ගණනේ පිට පිට දවස් හයක්වත් අණුදක්නයෙන් මල පරීක්ෂා කළ යුතුය. තවත් ප්‍රයෝජනවත් වැදගත් පරීක්ෂාවක් නම් විදුලි ලාම්පුවක් සවි කළ සිග්මොයිඩොස්කෝප් (sigmoidoscope) නමැති නළයේ ආධාරයෙන් ගුදමාර්ගය, මහාන්ත්‍රය සහ අනුබද්ධය සෝදිසි කිරීමයි. ගුදමාර්ගයේ හෝ මහාන්ත්‍රයේ හෝ අනුබද්ධයේ ඇමීබික වණ සහ ඔඩු තිබේ නම් ඒවා පරීක්ෂකයාට පෙනේ. එපමණක් නොව ඒ වණයකින් හෝ ඔඩුවකින් හෝ සැරව බිඳක් ගෙන අණුදක්නයෙන් බලා ඇමීබාවන් සොයාගත හැක. මලෙහි ඇමීබාවන් නැතත් වණයෙන් ගන්නා මේ සැරවෙහි ඇමීබාවෝ ඇත්තාහ. (බඩවැල X - කිරණ පරීක්ෂණයට භාජන කිරීමෙන් මේ ලෙඩ සම්බන්ධව වැඩි ප්‍රයෝජනයක් නොලැබේ.) ඇමීබා රෝගය පිළිබඳව කළ යුතු තවත් දෙයක් නම් ඇමීබික අතීසාරය බැක්ටීරියාවලින් සෑදෙන බැසිලරි අතීසාරයෙන් වෙන් කර හඳුනාගැනීමයි. පළපුරුදු අයකුට අණුදක්නයෙන් මල පරීක්ෂා කොට ඉතා පහසුවෙන් ලෙඩ දෙක වෙන් කර හඳුනාගත හැකිය. <br /> <br /> අක්මාවේ ඇමීබා රෝගය හැඳිනගැනීමට ද අණුදක්නයෙන් මල පරීක්ෂා කළ යුතුය. සිග්මොයිඩොස්කෝපයේ ආධාරයෙන් මහාන්ත්‍රයෙහි වණ සහ ඔඩු ඇද්දැයි දැනගත හැකිය. X-කිරණ පරීක්ෂණය අක්මාවේ ඇමීබා රෝගය හැඳිනගැනීමට අතිශයින් උපකාරී වෙයි. පෙනහැල්ලේ ඇමීබා රෝගය හඳුනාගැනීම පිණිස X-කිරණ පරීක්ෂණය සහ සෙම සමඟ පිට වන ඇමිබාවන් සොයාගැනීම අවශ්‍ය වේ. <br /> <br /> == ප්‍රතිකාර ==<br /> ඇමීබා රෝගයට ප්‍රතිකාර සේ සැලකෙන ඖෂධ රාශියක් තිබේ. එහෙත් ඒ එකකින් වත් රෝගය නිෂ්ඨාවට සුව කළ හැකි යයි කිව නොහැකිය. මේ ඖෂධ අතර තවමත් මුල් තැන ගන්නේ එමටින් (emetine) නම් බෙහෙතයි. ඒ බෙහෙත බෙහෙවින් ම ශරීරගත කරන්නේ විදීමෙන්ය. ඇතැම් වෛද්‍යවරු එමටින් බිස්මත් අයඩයිඩ් ගුළි බොන්නට දෙති. මේ ගුළි බීමෙන් බොහෝ දෙනකුට වමනය ඇති වේ. එමටින් විදීමට හේතුව එයයි. එමටින් ගැනීමෙන් ලෙඩේ උග්‍රතාව ඉක්මනින් අඩු වෙයි. එහෙත් එයින් සියලු ම ඇමීබාවන් නැති වන්නේ නැත. එහෙයින් එමටින් විද්දාට පසු හෝ එමටින් විදිද්දී ම හෝ අයඩින් අන්තර්ගත බෙහෙතක් බොන්නට දෙනු ලැබේ. සමහරෙක් මීට ම ක්විනොක්සිල් (quinoxyl) පෙති ද සමහරෙක් එන්ටරොවයොෆෝම් (enterovioform) පෙති ද දෙත්. ඉන් පසු ද අසනීපය තිබේ නම් හෝ මලෙහි ඇමීබාවන් ඇති නම් හෝ ක්විනොක්සිල් වතුරෙන් බඩ සේදීම ගුණය. කල්ගිය මේ අසනීපවලට බෙහෙත් විදීම ද එන්ටරොවයොෆෝම් පෙති දීම ද ක්විනොක්සිල් වතුරෙන් බඩ සේදීම ද කරත්. ඊට පසු ද රෝග ලක්ෂණ දක්නට ඇත්නම් පාෂාණම් අන්තර්ගත කාබසෝන් (carbarsone) පෙති දෙනු ලැබේ. මේ පිළිවෙළට බෙහෙත් කිරීමෙන් ඇමීබා රෝගය බඩවැලෙන් අස් කරගත හැකිය. ඇතැම් අය අතීසාරය උග්‍ර අවස්ථාවේ දී පෙනිසිලින්, ටෙට්‍රසයික්ලින් ආදි බෙහෙත් පාවිච්චි කරති.<br /> <br /> අක්මාවේ ඇමීබා රෝගයට තවමත් හොඳ ම ප්‍රතිකාරය එමටින් විදීමය. මේ හැර ක්ලොරොක්වීන් (chloroquine) නමැති අලුත් බෙහෙතක් ද තිබේ. සමහර විට බෙහෙත් දෙක ම එකට පාවිච්චි කළ හැකිය. එමටින් විදීමෙන් අක්මාවේ අසනීපය අඩු නුවුවහොත් ගෙඩිය විද සැරව අස් කරන්නට සිදු වෙයි. <br /> <br /> පෙනහැල්ලේ හෝ අන් කවර තැනක හෝ සිටින ඇමීබාවන් ඉක්මනින් නැති කිරීමට සමත් බෙහෙත එමටින්ය. එය ඉතා ප්‍රශස්ත ඖෂධයක් වුව ද විෂ සහිතය. එබැවින් එය ඉතා පරිස්සමෙන් පාවිච්චි කළ යුතුයි. <br /> <br /> == රෝග වැළැක්වීම ==<br /> ගෝලාකාර ඇමීබාවෝ මල සමඟ පිට වී පොළොව මත සිට වැසි වතුරට සේදී ගොස් ළිං, උල්පත්, ඇළදොළ ආදියට යෙත්. ඒ ජලය පාවිච්චි කිරීමෙන් මුළු ගමකට ම රෝගය බෝ වන්නට පුළුවන. එළවළු කොරටුවල හෝ බෙහෙත් වතුවල මල පහ කිරීම නිසා ගෝලාකාර ඇමීබාවන් මිනිසුන්ට කැවෙන්නට පුළුවන. රෝගය බෝ වන්නේ ඇමීබාවන් කැවීමෙන් හෙයින් කෑම්පීම්වලට ඇමීබාවන් මිශ්‍ර වීමට ඉඩ නොතැබිය යුතුයි.<br /> <br /> (කර්තෘ: [[ඊ.ඇම්. විජේරාම]])<br /> <br /> (සංස්කරණය: 1967)<br /> <br /> [[ප්‍රවර්ගය: වෛද්‍ය විද්‍යාව]] <br /> <br /> [[ප්‍රවර්ගය: ඇ]]</div>

Senasinghe