http://encyclopedia.gov.lk/si_encyclopedia/index.php?action=history&feed=atom&title=%E0%B6%91%E0%B6%BD%E0%B7%9D%E0%B6%BB%E0%B7%8F 2026-06-15T12:26:51Z විකියෙහි මෙම පිටුව සඳහා ඇති සංශෝධන ඉතිහාසය MediaWiki 1.27.1 http://encyclopedia.gov.lk/si_encyclopedia/index.php?title=%E0%B6%91%E0%B6%BD%E0%B7%9D%E0%B6%BB%E0%B7%8F&diff=11088&oldid=prev 2026-06-15T06:21:37Z

<p>&#039;(Ellora). ඉන්දියාවේ හයිදරාබාද් රාජ්‍යයේ අවුරංගාබා...&#039; යොදමින් නව පිටුවක් තනන ලදි</p> <p><b>නව පිටුව</b></p><div>(Ellora). ඉන්දියාවේ හයිදරාබාද් රාජ්‍යයේ අවුරංගාබාද් දිස්ත්‍රික්කයට අයත් වූ වෙරූලේ, එලූරා, එලෝරා, එල්ලෝරා යනාදි නම්වලින් හැඳින්වුණු මෙම ග්‍රාමය පැරණි ලෙන් විහාර හේතුකොටගෙන ප්‍රසිද්ධියට විත් කුඩා නගරයක් බවට පත් වී තිබේ. එලෝරා අවුරංගාබාද් නගරයට සැතැපුම් 15ක් පමණ වයඹින් අජන්ටා කඳු වැටියෙහි දකුණු බෑවුම අසල පිහිටා තිබේ. ජනගහනය (1961) 1561කි. <br /> <br /> එලෝරාව ප්‍රසිද්ධියට පත්වීමට හේතු වූ ලෙන් වූකලි බෞද්ධ, හින්දු හා ජෛන සිද්ධස්ථානයෝයි. උතුරේ සිට දකුණු දෙසට වැටී ඇති ගල් පර්වතයක සැතපුම්11/4ක් පමණ ප්‍රදේශය කැණීමෙන් ඒ ලෙන් නිමවා ඇත්තේ 5 වැනි සියවසේ සිට 10 වැනි සියවස දක්වා වූ කාලපරිච්ජේදය තුළ දීය. පිහිටීම අතින් ලෙන් කර්මාන්තය සඳහා වඩාත් යෝග්‍ය පර්වතයේ දකුණු පාර්ශ්වයෙහි බෞද්ධ ලෙන් ද බටහිර දිග හෙවත් මැද පාර්ශ්වයෙහි හින්දු ලෙන් ද උතුරු පාර්ශ්වයෙහි ජෛන ලෙන් ද කණින ලදි. <br /> <br /> එලෝරා ලෙන් අතුරින් මුලින් ම (ක්‍රි.ව. 450-650) කැණ ඇත්තේ බෞද්ධ ලෙන්ය. මහායානිකයන්ගේ විහාර එකොළොසක් ද චෛත්‍ය ශාලාවක් දැයි ඒ ලෙන් සංඛ්‍යාව දොළොසකි. ඒ අතුරින් මුලින් ම නිමවන ලදැයි සලකනු ලබන අංක 1 සිට 5 දක්වා වූ ලෙන් අජන්ටාවේ බෞද්ධ ලෙන්වලට බෙහෙවින් සමානය. අංක 5 දරන [[මහාන්වාඩ ලෙන]] (බ.) පමණක් ඊට ම විශේෂ වූ නිර්මාණයකි. <br /> <br /> අංක 6 සිට 12 දක්වා වූ බෞද්ධ ලෙන් සමූහයේ විශේෂ ලක්ෂණය වනුයේ ඒවායේ විශාලත්වයයි. පිළිවෙළින් අංක 11 හා 12 දරන [[දෝ ථාල්]] (බ.) හා [[තීන් ථාල්]] (බ.) යන ලෙන් දෙක්හි මාල් තුන බැගින් වේ. චෛත්‍ය ශාලාවක් වන අංක 10 දරන [[විශ්වකර්ම ලෙන]] (බ.) එලෝරාවේ බෞද්ධ ලෙන් අතුරින් විශිෂ්ටතම නිර්මාණය වශයෙන් සලකනු ලැබේ. <br /> <br /> එලෝරා බෞද්ධ ලෙන් විවිධ මුද්‍රාවලින් යුත් ලොකු කුඩා බුදුපිළිමවලින් ද මහායානික බෝධිසත්වවරුන් හා දෙවිවරුන් නිරූපණය කෙරෙන කැටයමින් ද සමන්විතය. අජන්ටාවේ මෙන් මෙහි ද බුදුපිළිම අනුක්‍රමයෙන් චෛත්‍යයන්ගේ ස්ථානය ගත් බැව් පෙනේ. විශ්වකර්ම චෛත්‍ය ශාලාවේ පිහිටි චෛත්‍යය එහි ඉදිරි පාර්ශ්වයෙහි නෙළා ඇති ප්‍රලම්බපාද ආසනය හා ධර්මචක්‍ර මුද්‍රාව සහිත විශාල බුදුපිළිමයක පසුබිම වශයෙන් පමණක් යොදා ඇති අයුරු ඊට නිදසුන් වශයෙන් පෙන්විය හැකිය. <br /> <br /> එලෝරාවේ හින්දු ලෙන් දහහත (අංක 13-29) සැලැස්ම හා නිර්මාණය අනුව සිවු වර්ගයකට බෙදිය හැකිය. (1) [[දසාවතාර ලෙන]] (බ.) මෙන් මණ්ඩපයකින් හා ගර්භගෘහයකින් යුක්ත වූ ද බෞද්ධ විහාරයන්ට බෙහෙවින් සමාන වූ ද ලෙන් වර්ගය, (ii) [[රාවණ-කා-ඛායි ලෙන]] (බ.) හා රාමේශ්වර ලෙන මෙන් ප්‍රදක්ෂිණාපථයකින් වට වූ ගර්භ ගෘහය සහිත ලෙන් වර්ගය, (iii) [[ධුමාර් ලෙන]] (බ.) මෙන් කුරුසි හැඩය ඇති ශාලාවක් මැද තනිව පිහිටි ගර්භගෘහයකින් හා දොරටු කිහිපයකින් යුක්ත වූ ලෙන් වර්ගය හා (iv) කෛලාස කෝවිලෙන් දැක්වෙන පරිදි ගඩොලු ආදියෙන් මුළුමනින් ම බඳනා ලද ගොඩනැඟිල්ලක අනුකෘතියක් සේ තනි ගල්පර්වතයක් කැණීමෙන් නිර්මිත ගොඩනැඟිලි වර්ගය යනු විසිනි. <br /> <br /> එලෝරාවේ හින්දු ලෙන් 7 වැනි හා 8 වැනි සියවස්වලට අයත්ය. <br /> <br /> හින්දු ලෙන් මන්දිර සියල්ලක් ම ශෛව හා වෛෂ්ණව ප්‍රතිමාවලින් ද රාමායණයේ හා මහාභාරතයේ එන කථාවස්තු නිරූපණය කරන ගල් කැටයමින් ද විසිතුරු මල්කම් හා ලියකම් මෝස්තරයන්ගෙන් ද පිරී පවතී.<br /> <br /> මෙහි ඉහත දැක් වූ පරිදි, එලෝරාහි බෞද්ධ ලෙන් හින්දු ලෙන්වලට කලින් කණින ලදැයි යන්න සාමාන්‍යයෙන් මෙතෙක් පිළිගත් මතය වුව ද මෙම ස්ථානයේ ලෙන්වල කුලුනු සියුම් පරීක්ෂාවකට භාජන කළ ෆිප් ස්ටේලින් මහතා මෙහි පැරණිතම බෞද්ධ ලෙන්වලත් හින්දු ලෙන්වලත් ගෘහනිර්මාණාත්මක සැරසිලි හා අංග ලක්ෂණ මෙන් ම කුලුනු ද හැම අතින් ම එක හා සමාන වන හෙයින් ඒ ආගම් දෙකට ම අයත් ලෙන් එක ම අවස්ථාවක කණින ලද බව පවසයි. (Colonnes Indiennes d’Aajanta et d’Eellora, Paris, 1972, පි. 66). <br /> <br /> එලෝරා කඳුවැටියෙහි චාරණාද්‍රි නම් උතුරු කොටසෙහි පිහිටි ජෛන විහාර පංක්තියට 9 වැනි හා 10 වැනි සියවස් තුළ නිර්මාණය කරන ලද ලෙන් විහාර පහක් (අංක 30-34) අයත්ය. ඒවා අතුරින් ඡෝටා කෛලාස (අංක 30), ඉන්ද්‍ර සභා (අංක 32) හා [[ජගනාථ සභා]] (අංක 33) (බ) යන විහාර තුන විශිෂ්ට නිර්මාණයෝයි. ඡෝටා කෛලාස විහාරය යට සඳහන් කෛලාස කෝවිලේ කුඩා අනුකෘතියක් බව කුඩා කෛලාසය යන අරුත් ඇති එහි නාමයෙන් ම පැහැදිලිය. <br /> <br /> එලෝරාහි ජෛන ලෙන් විහාරයන්හි නෙළන ලද මූර්ති කැටයම් අතුරින් පාර්ශ්වනාථ ආදි ජෛන මුනිවරයන්ගේ ප්‍රතිමා උසස් නිර්මාණයෝ වෙති. මෙම ලෙන් විහාර පෙළට ඉහළින් පාර්ශ්වනාථ මුනිවරයන්ගේ යෝධ ප්‍රතිමාවක් ආවරණය කොට මෑත කාලයේ දී තැනූ ගොඩනැඟිල්ලක් ද වේ. මෙම වැඩසිටි පිළිමයේ ආසනයෙහි 1234-35 කාලයට අයත් ශිලාලේඛනයෙහි පාර්ශ්වනාථ ප්‍රශස්තියක් වේ. සියලු ම ජෛන විහාර ද්‍රවිඩ ගෘහනිර්මාණ සම්ප්‍රදායට අයත්ය ([[ඉන්දියානු ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය]] බ.).<br /> <br /> එලෝරා ලෙන් මූර්තිවලින් මෙන් ම බිතුසිතුවමින් ද අලංකාර කරන ලද්දේයි. එහෙත් දැනට දක්නට ඇත්තේ ඛණ්ඩමාත්‍රාවශේෂ බිතුසිතුවම් කිහිපයක් පමණකි. ඒවායින් වැදගත් ම චිත්‍ර දක්නා ලැබෙන්නේ කෛලාස කෝවිලෙහිය. එක් ස්තරයක් මත අනික් ස්තරය යනු විසින් පිහිටි බිතුසිතුවම් ස්තර දෙකක් කෛලාස කෝවිලෙහි දක්නා ලැබේ. එයින් මුල් ස්තරය 8 වැනි සියවසේ අපරාර්ධයට ද දෙවැනි ස්තරය 11 වැනි 12 වැනි සියවස්වලට ද අයත් වේ. ස්තරද්වයට ම අයත් චිත්‍ර ඇඳීමේ දී භාවිතා කොට ඇත්තේ කළු, සුදු, කහ, රතු, අජන්ටාවේ දක්නා ලැබෙන්නාක් වැනි හරිත වර්ණයක් හා තද නිල් පැහැයක් ද යන වර්ණය. සිතුවම් ඇඳ ඇත්තේ තුනී බදාමක් මතුයෙහිය. උඩින් ඇති ස්තරයේ විෂ්ණු ආදි හින්දු දෙවිවරුන්ගේ රූප ඇඳ තිබේ. එහෙත් ඒ චිත්‍රයන්ගේ සමායෝජනයක් නොදක්නා ලැබේ. යට ස්තරයේ චිත්‍ර ඇඳ ඇති ශෛලිය අජන්ටාවේ විශිෂ්ටතම චිත්‍ර ඇඳ ඇති ශෛලියට සමානය. <br /> <br /> එලෝරා ලෙන් විශේෂයෙන් වැදගත් වනුයේ ඉන්දියානු ‍ගෘහනිර්මාණ ශිල්පයේ ප්‍රධාන අංගයක් වූ ලෙන් කර්මාන්තයේ අවසාන අවස්ථාව දක්වන නිර්මාණ සමූහයක් වශයෙනි.<br /> <br /> (සංස්කරණය: 1974)<br /> <br /> [[ප්‍රවර්ගය: බෞද්ධ ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය-ඉන්දියාව]] <br /> <br /> [[ප්‍රවර්ගය: එ]]</div>

Senasinghe