http://encyclopedia.gov.lk/si_encyclopedia/index.php?action=history&feed=atom&title=%E0%B6%92%E0%B6%9A%E0%B7%8F%E0%B6%AF%E0%B7%81_%E0%B6%9A%E0%B6%BB%E0%B7%8A%E0%B6%B8%E0%B6%BA 2026-08-15T03:58:34Z විකියෙහි මෙම පිටුව සඳහා ඇති සංශෝධන ඉතිහාසය MediaWiki 1.27.1 http://encyclopedia.gov.lk/si_encyclopedia/index.php?title=%E0%B6%92%E0%B6%9A%E0%B7%8F%E0%B6%AF%E0%B7%81_%E0%B6%9A%E0%B6%BB%E0%B7%8A%E0%B6%B8%E0%B6%BA&diff=11490&oldid=prev 2026-08-03T07:05:37Z

<p>&#039;බුදුරජාණන් වහන්සේ සෞත්‍රාන්තික නයින් එකොළොස...&#039; යොදමින් නව පිටුවක් තනන ලදි</p> <p><b>නව පිටුව</b></p><div>බුදුරජාණන් වහන්සේ සෞත්‍රාන්තික නයින් එකොළොස් පරිද්දෙකින් කර්මය විභාග කළහ. දිට්ඨධම්ම වේදනීය, උපපජ්ජ වේදනීය, අපරපරියාය වේදනීය, යග්ගරුක, යබ්බහුල, යදාසන්න, කටත්තාවාපන, ජනක, උපත්ථම්භක, උපපීළක, උපඝාතක යනුවෙනි. <br /> <br /> == දිට්ඨම්ම වේදනීය කර්මය ==<br /> එක් ජවනවීථියෙහි උපදනා චිත්තයන් සත්දෙනා කෙරෙහි කුසල් වේවයි අකුසල් වේවයි පළමු වන ජවන් සිත “දිට්ඨධම්ම වේදනීය” කර්ම නම් වෙයි. ඒ දිට්ඨධම්ම වේදනීය කර්මය මේ අත්බැවෙහි ම විපාක දෙයි. කාකවලිය, පූර්ණක සිටු ආදීන්ට මෙන් කුශලය ද නන්ද යක්ෂ, නන්ද මාණවක, නන්ද ගෝඝාතක, කෝකාලිය, සුප්‍රබුද්ධ, දේවදත්ත, විඤ්චමාණවිකා ආදීන්ට මෙන් අකුශලය ද මේ ආත්මභාවයෙහි ම විපාක දෙන සැටි දත යුතුය. එසේ විපාක නොදෙනු වී නම්, අහෝසි කර්ම වූයේ අවිපාක බවට පැමිණෙයි. මෙය මැනවින් අවබෝධ කරනු සඳහා අටුවායෙහි මුවවැද්දාගේ උපමාව දක්වා ඇත. මුවවැද්දා මුවකු දැක විදින ලද ඊසැරය ඉදින් නොවැරැදුණේ නම්, මුවා එහි වැටී මැරෙයි. යම් හෙයකින් වැරදී ගිය හොත් බියපත්ව පලාගිය මුවා නැවත එදෙසට නොපැමිණෙයි. දිට්ඨධම්ම වේදනීය විපාකයත් එබඳුය. මේ උපමායෙහි හීපහර නොවරදවා මුවා විදීම මෙන් දිට්ඨියම්ම වේදනීය කර්මයාගේ විපාකවාරය ලැබීමත්, හීපහර වැරැදී යෑම මෙන් විපාක නොදෙන බවට පැමිණීමත් දත යුතුය. <br /> <br /> == උපපජ්ජ වේදනීය කර්මය ==<br /> අර්ථසාධක වූ සත්වැනි ජවන චේතනාව උපපජ්ජ වේදනීය කර්ම නම් වෙයි. ඒ කර්මය දෙවැනි ආත්මභාවයෙහි දී විපාක දෙයි. එ ද කුශලපක්ෂයෙහි අෂ්ටසමාපත්තීන්ගේ වශයෙන් ද අකුශලපක්ෂයෙහි පඤ්චානන්තරිය කර්මයන්ගේ වශයෙන් ද දත යුතුය. එහි සමාපත්ති අට ම උපදවා ගත් පුද්ගලයා අනතුරු අත්බැවෙහි එක් සමාපත්තියක විපාකයෙන් බඹලොව උපදී. සෙසු සමවත් සියල්ල විපාක නොදෙන බවට පැමිණෙයි. එසේ ම ආනන්තරිය කර්ම පස ම කළ ද එක කර්මයකින් නිරයෙහි උපදී. ඉතිරි කර්ම සියල්ල අහෝසි කර්ම වූයේ විපාක නොදෙන බවට පැමිණේ. මෙ ද පළමු දැක්වූ මුවවැද්දාගේ උපමායෙන් ම ප්‍රකාශ කළ යුතුය. <br /> <br /> == අපරපරියාය වේදනීය කර්මය ==<br /> යළි පළමුවන, සත්වන ජවන් සිත් දෙක අතරෙහි වූ ජවන් සිත් පස අපරපරියාය වේදනීය කර්ම නම් වෙයි. ඒ කර්මය අනාගත භවයෙහි යම් කලෙක අවකාශ ලබා නම් එකල්හි විපාක දෙයි. සංසාර ප්‍රවෘත්තිය ඇති කල්හි අහෝසිකර්ම බවට නම් නොපැමිණෙයි. වල්වැදුණු බලුවැද්දා මුවකු දැක බල්ලා හුසිගන්වාලයි. මුවා ලුහුබැඳ යන බලු හමු වූ යම් කවර තැනක දී හෝ ඌ ඩැහැගනී. එපරිදි මැ අපරපරියාය වේදනීය කර්මය සසර අවකාශ ලැබුණු කවර තැනක දී හෝ විපාක දෙයි. මේ කර්මයෙන් මුක්ත වූ එක ද සත්ත්වයෙක් ලොව නැති.<br /> <br /> == යග්ගරුක කර්මය ==<br /> කුශලාකුශල කර්මයන් අතුරෙහි යම් ගුරු කර්මයක් වී නම් එය යග්ගරුක නම් වෙයි. කුශල පක්ෂයෙහි රූපාරූප සම්පත්ති සංඛ්‍යාත මහද්ගත කර්මය ද අකුශල පක්ෂයෙහි පස්වැදෑරුම් ආනන්තරිය කර්මය ද ගරුක නමි. කුසල් වේවයි අකුසල් වේවයි ගුරු කර්මයක් ඇති කල්හි සෙසු කුශලාකුශල කර්මයෝ විපාක දෙන්නට නොහැකි වෙති. ඒ ගුරුකර්මය ම පිළිසඳ දෙයි. යම් පරිදි උඳු ඇටයක් පමණ වූත් කැටක් හෝ යගුළක් හෝ දිය විලෙක බහාලන ලදුයේ ඉල්පෙන්නට නොහැකි වූයේ යටට මැ බසී ද, එපරිදි මැ කුසල් වුව ද අකුසල් වුව ද යම් ගුරු කර්මයක් වී නම්, ඒ කර්මය ම ප්‍රතිසන්ධි විපාකය උපදවයි. <br /> <br /> == යබ්බහුල කර්මය ==<br /> කුශලාකුශලයන් කෙරෙහි යම් කර්මයක් බොහෝ කලක් මුළුල්ලෙහි ආසේවන වශයෙන් බහුල කොට කරන ලද ද ඒ කර්මය යබ්බහුල නම් වෙයි. නොහොත් බලවත් කුශල කර්මයන් කෙරෙහි තමනට සොම්නස් උපදවන යම් කර්මයක් වී නම් එය ද අකුශල කර්මයන් කෙරෙහි සන්තාප උපදවන කර්මයක් වී නම් එය ද යබ්බහුල නම් වෙයි. සටන් වැදුණු මල්ලයන් දෙදෙනකුන් අතුරෙන් බලවතා දුබලයා බිමැ හෙළා යන්නාක් මෙන් ආසේවන වශයෙන් බහුල වූ කුශල කර්මය හෝ සන්තාපන වශයෙන් බලවත් වූ අකුශලකර්මය හෝ විපාක දෙයි. මේ සඳහා දුටුගැමුණු රජුගේ පුවත නිදසුන් කෙරෙති. චූලංගණිය යුද්ධයෙන් පැරැ ද පලාගිය රජතුමා වන මැද සිට එක් කෙනකුන්ට පොහොනා බත්මුළ සතරකට බෙදා සිඟා වැඩි බෝධි මාතු මහාතිස්ස තෙරුන්ට දන් දුන් පින්කම සිහි කොට තුසීපුරෙහි උපන. එය ආසේවන වශයෙන් බලවත් වූ හෙයිනි.<br /> <br /> == යදාසන්න කර්මය ==<br /> තවද කුශලාකුශල කර්මයන් අතුරෙහි යම් කර්මයක් මරණාසන්න කාලයෙහි සිහි කරන්නට හැකි වේ ද, ඒ කර්මය යදාසන්න නම් වෙයි. ගවයන් පිරී සිටි ගවගාලෙක දොරටුව විවෘත කළ කල්හි බලවත් ගවයන් ඈතින් සිටිය ද ගාල්දොර වෙත සිටියේ දුර්වල මහලු ගවයෙක් නමුදු ඔහු ම පළමු කොට ගාලෙන් පිට වෙයි. එපරිදි ම අන්‍ය කුශලාකුශල කර්ම බෙහෙවින් ඇතත් මරණ කාලයට ළංව සිටි කර්මය ම විපාක දෙයි. මසුන් බිළීබෑම දිවි පෙවෙත කොටගත් ‘දෙමළ දොරටුපාල’ යයි ප්‍රසිද්ධ මිනිසෙක් විය. හේ පනස් අවුරුද්දක් ම ප්‍රාණවධ කොට මහලුව මරණ ඇඳෙහි වැදහොත. සමීප විහාරයෙහි වැඩසිටි චූළපිණ්ඩපාතියතිස්ස තෙරණුවෝ “මා දැක්ක දී මේ සත්ත්වයා නොනැසේවා”යි අනුකම්පා උපදවා ගොස් ඔහුගේ ගෙයි දොර සමීපයෙහි වැඩ සිටියහ. එකල ඔහුගේ බිරිඳ තෙරුන් වැඩි පවත් දැන්වූ. ගෙට වැඩම කළ තෙරණුවන් “සිහි උපදවා සිල් ගන්නට පිළිවන් දැ”යි විචාරා “එසේ යැ වහන්සැ”යි කී කල්හි තිසරණ දී පන්සිල් දෙන්නට පටන් ගනිත් ම ඔහුගේ දිව ගිලිහිණ. හේ එකෙණෙහි මියගොස් චාතුම්මහාරාජික දෙවි ලොවැ උපන. මේ අකුසල් මැඩපියා ආසන්න කුසලය විපාක දුන් සැටියි. පෙර මහාවාචකාල උපාසක නම් මිනිසෙක් “සෝවන් මඟ ලබන්නටය” කියා තිස්හවුරුද්දක් ද්වත්තිංසාකාරය හදාරා “මෙසේ කොටත් මම ආලෝක මාත්‍රයක්වත් ලබන්නට නොහැකි වීමි; ශාසනය අනෛර්‍ය්‍යාණික වනැ”යි දෘෂ්ටි විපර්යාසයට පැමිණ කලුරිය කොට මහාගඞ්ගායෙහි සුංසුමාර ප්‍රේතව උපන. මේ බොහෝ කුසල් මැඩපියා මරණසාන්නයෙහි ඉදිරිපත් වූ අකුශලය විපාක දුන් ආකාරයි. <br /> <br /> == කටත්තාවාපන කර්මය ==<br /> යළි මෙකී යග්ගරුකාදි තුන් කර්මයෙන් මිදුණු අඥාත වශයෙන් කරන ලදුයේ කටත්තාවාපන කර්ම නම් වෙයි. යම් පරිදි උම්මත්තකයකු විසින් විදින ලද හීතලය යම් කවර තැනෙක හෝ යේ ද, එපරිද්දෙන් ම ගරුකාදි කර්මයක් නැති කල්හි ඒ කෘතමාත්‍ර කර්මය යම් කවර තැනෙක හෝ විපාක දෙන්නේයි. <br /> <br /> == ජනක කර්මය ==<br /> එක් තැනක ප්‍රතිසන්ධි විපාකය උපදවා ප්‍රවෘත්තිවිපාක නූපදවන කර්මයයි. පිළිසඳ දෙන ජනක කර්මය දරුවකු වදනා මවක මෙනි. දරුවා පෝෂණය කරන කිරිමවක මෙන් ප්‍රවෘත්ති විපාක දෙන කර්මය දත යුතුය.<br /> <br /> == උපත්ථම්භක කර්මය ==<br /> කුශලයෙහිත් අකුශලයෙහිත් ලැබෙයි. කිසිවෙක් කුසල් කොට සුගති භවයෙහි උපදී. හේ සුගති භවයෙහි සිට නැවත නැවත කුසල් කොට ඒ කුශල කර්මයට උපස්තම්භක වෙමින් හවුරුදු සියදහස් ගණන් සුගති භවයෙහි ම සැරිසරයි. කිසිවෙක් අකුසල් කොට දුගති භවයෙහි උපදී. හේ එහි සිටියේ පුනපුනා අකුසල් කොට ඒ අකුශලකර්මයට උපස්තම්භ කෙරෙමින් අනේක වර්ෂ සහස්‍රයෙහි දුගතියෙහි ම සැරිසරයි. මේ උපත්ථම්භක කර්මයාගේ එක් ස්වභාවයෙකි. අනික් ක්‍රමයකු දු වෙයි. ජනක කර්මය කුසල් ද අකුසල් ද වෙයි. එය ප්‍රතිසන්ධි, ප්‍රවෘත්ති දෙක්හි ම රූපාරූප විපාකස්කන්ධයන් උපදවයි. උපස්තම්භක කර්මය වැළිත් විපාක උපදවන්නට නොහැකි වෙයි. වෙන කර්මයකින් පිළිසඳ දුන් කල්හි විපාක ඉපද වූ කල්හි උපදනා සුවදුක් දෙකට උපකාරව සිට එය බොහෝ කල් පවත්වයි. මෙ ද උපස්තම්භක කර්මයාගේ ස්වභාවයෙකි.<br /> <br /> == උපපීළක කර්මය ==<br /> වෙන කර්මයකින් පිළිසඳ දුන් කල්හි ප්‍රවෘත්ති විපාකය ඉපද වූ කල්හි උපදනා සුව දුක දෙක පෙළා ඊට බාධා කොට බොහෝ කල් පවතින්නට නොදෙන කර්මයයි. එහි ක්‍රමය මෙසේ දත යුතුය. කුශල කර්මයක් විපාක දෙමින් සිටි කල්හි අකුශල උපපීඩක කර්මයක් පැමිණ කුශල විපාකය දෙන්නට නොදෙයි. එසේ ම අකුශල කර්මයක් විපාක දෙමින් සිටි කල්හි කුශල උපපීඩක කර්මයක් පැමිණ අකුශලය විපාක දෙන්නට ඉඩ නොදෙයි. යම්සේ වැඩෙන ගසක් හෝ වැලක් හෝ කිසිවෙක් දණ්ඩකින් හෝ අවියකින් හෝ පැහැර සිඳ බිඳ දමා නම් ඒ ගස හෝ වැල වැඩෙන්නට නොහැකි වේද, එපරිද්දෙන් විපාක දෙන කුශලය අකුශල උපපීඩකයෙන් ද, අකුශලය කුශල උපපීඩකයෙන් ද පීඩිතව විපාක දෙන්නට නොහැකි වෙයි. සුනක්ඛත්තගේ අකුශල කර්මය කුශලයට උපපීඩක විය. චෝරඝාතකයාගේ කුශල කර්මය අකුශලයට උපපීඩක වී. <br /> <br /> == උපඝාතක කර්මය ==<br /> කුසල් ද අකුසල් ද වූයේ අන්‍ය දුර්වල කර්මයක් නසා තමාගේ විපාකයට අවකාශ කෙරෙයි. උපච්ඡේදය යනු ද උපඝාතක කර්මයට නමෙකි. එහි ස්වභාවය නම් කුල කර්මයක් විපාක දෙන කල්හි එක් අකුශලකර්මයක් නැඟී සිට ඒ කුශල කර්මය සිඳ හෙළීමයි. අකුශල විපාකයෙහි දු එසේ මැයි. අජාසත් රජුගේ පිතෘඝාතක කර්මය කුශලච්ඡේදක විය. අඞ්ගුලිමාල තෙරුන්ගේ මනුෂ්‍ය ඝාතක කර්මය අකුශලච්ඡේදක වී. <br /> <br /> මෙසේ සෞත්‍රාන්තික නයින් කර්ම එකොළොසක් විභාග කොට වදාරන ලද්දේය. කිසි තැනෙක අහෝසි කර්මය ද ගෙන දොළොසක් වශයෙන් දැක්වෙයි. මෙහි කර්මයාගේ අවිපාකභාවය කර්මයෙකැයි නොදැක්විණි. අභිධර්ම නයින් සොළොස් පරිද්දෙකින් කර්මය විභාග කොට ඇත. (විස්තර සඳහා අංගුත්තර තිකනිපාත අටුවාව, ධර්මප්‍රදීපිකා හා දසබලඤාණකථා ආදිය.) <br /> <br /> (සංස්කරණය: 1974)<br /> <br /> [[ප්‍රවර්ගය: බෞද්ධ ධර්මපාඨ]] <br /> <br /> [[ප්‍රවර්ගය: ඒ]]</div>

Senasinghe