http://encyclopedia.gov.lk/si_encyclopedia/index.php?action=history&feed=atom&title=%E0%B6%94%E0%B7%83%E0%B7%8A%E0%B6%A7%E0%B6%BA%E0%B7%92%E0%B6%9A%E0%B7%8A%E0%B6%AD%E0%B7%92%E0%B6%BA%E0%B7%9A%E0%B7%83%E0%B7%8A 2026-11-07T17:09:23Z විකියෙහි මෙම පිටුව සඳහා ඇති සංශෝධන ඉතිහාසය MediaWiki 1.27.1 http://encyclopedia.gov.lk/si_encyclopedia/index.php?title=%E0%B6%94%E0%B7%83%E0%B7%8A%E0%B6%A7%E0%B6%BA%E0%B7%92%E0%B6%9A%E0%B7%8A%E0%B6%AD%E0%B7%92%E0%B6%BA%E0%B7%9A%E0%B7%83%E0%B7%8A&diff=12055&oldid=prev 2026-10-27T06:14:00Z

<p>&#039;(Osteichthyes). මෙය වූකලි පෙනහැලි මත්ස්‍යයන් ද ක්රොසොප...&#039; යොදමින් නව පිටුවක් තනන ලදි</p> <p><b>නව පිටුව</b></p><div>(Osteichthyes). මෙය වූකලි පෙනහැලි මත්ස්‍යයන් ද ක්රොසොප්ටෙරීගියන් (Crossopterygians) ([[ක්රොසොප්ටෙරීගියෝ]] බ.) ද ටෙලෙයොස්ටයන් (Teleosts) ([[ටෙලෙයොස්ටයෝ]] බ.) ද ඇතුළත් පෘෂ්ඨවංශී මත්ස්‍ය වර්ගයකි (class). ඇතැම් වර්ගීකරණයන්හි මෙය අධි-වර්ගයක් (super class) සේ හැඳින්වේ. මත්ස්‍යයන්ට සමාන වෙනත් සතුන්ගෙන් මේ වර්ගයට අයත් මත්ස්‍යයන් වෙසෙසා හඳුනාගන්නේ උන්ගේ සැකිලිවල සැබෑ අස්ථි තිබීමෙනි. තවත් මත්ස්‍ය වර්ගයක් වන කොන්ඩ්රික්තියේස් (Chondrychthyes) වූකලි හොඳින් විකාසනය වූ හනු ඇති මෝරුන්, මඩුවන් හා කිමේරාවන් (chimaeras) වැනි කාටිලේජීය මත්ස්‍යයන්ගෙන් සමන්විත වර්ගයකි. හනු ද සඟළ නාස්පුඩු ද සැබෑ දත් ද සඟළ වරල් ද හීන වූ හෝ විකරණය වූ කොරපොතු ද ඔස්ටයික්තියේස් වර්ගයට අයත් මත්ස්‍යයන්ට තිබෙන බැවින් උන් [[අග්නාතා]] (Agnata) (බ.) වර්ගයට අයත් මත්ස්‍යයන්ගෙන් වෙන්කොට හඳුනා ගත හැකිය. <br /> <br /> ප්ලවන ආශයක් (swim bladder) විකාසනය වීම ඔස්ටයික්තියේස් මත්ස්‍යයන්ගේ විශේෂ ලක්ෂණයකි. ප්ලවන ආශය වූකලි සම්පුර්ණයෙන් ම හෝ අර්ධ වශයෙන් හෝ ශරීර කුහරයෙහි පිහිටා තිබෙන, තන්තුමය බිත්ති සහිත, වායුවෙන් පිරී ඇති මඩියකි (sac). ටෙලෙයොස්ටයන්ගේ ප්ලවන ආශය ප්‍රධාන වශයෙන් ද්‍රවස්ථිති (hydrostatic) අවයවයකි. ඇතැම් ටෙලෙයොස්ටයන්ගේ ප්ලවන ආශයට ද්‍රවස්ථිති කෘත්‍යය හැර පෙනහැල්ලක් සේ ද ක්‍රියා කළ හැකිය. බොහෝ විශේෂවල මේ අවයවය හා කන් අතර සම්බන්ධයක් ඇත. තවද බොහෝ ටෙලෙයොස්ටයන් ශබ්ද නඟන විට උන්ගේ ප්ලවන ආශය වැදගත් කාර්යයක් ඉටු කරයි. උන්ට සැබෑ ජලක්ලෝමාවරණයක් (gill cover) ද ඇත. මධ්‍යචර්ම ගැනොයින් (ganoin) කොරපොතු ද චක්‍රාකාර (cycloid) කොරපොතු ද කංකතාභ (ctenoid) කොරපොතු ද උන්ගේ ශරීරවල තිබේ. ඇතැම්විට මේ කොරපොතු විකරණය වී ඇත. ඇතැම්විට ඒවා නැති වන්නටත් පුළුවන. සංසේචනය සාමාන්‍යයෙන් සිදුවන්නේ බාහිරවය. එය ආභ්‍යන්තරිකව ද සිදුවන්නේ නම් ප්‍රවේශ අවයවය (intromittent organ) ශ්‍රෝණි වරල්වල බදනයන්ගෙන් (claspers) සෑදුණු එකක් නොවේ. බොහෝ විට විකරණය වූ ගුද වරලක් හෝ මාංසල නළයක් හෝ කොපුවක් ඩිම්බකෝෂයට ශුක්‍රාණු ගෙන යෑමේ කෘතිය ඉටු කරයි. <br /> <br /> ඔස්ටයික්තියේස් වර්ගයෙහි ඇතුළත් කොට ඇති නොයෙක් ගෝත්‍ර හා කුල අතර ඇති සම්බන්ධතා තවමත් හොඳහැටි දැනගෙන නැති බැවින් මේ වර්ගයෙහි වර්ගීකරණය අවිනිශ්චිතය. පිළිගත හැකි යයි සිතනු ලබන එක් වර්ගීකරණයක් අනුව (1) [[අක්ටිනොප්ටෙරිගී]] (Actinopterygii) (බ.) හා (2) [[සාකොප්ටෙරිගී]] (Sarcopterygii) හෙවත් [[කොඇනික්තියේස්]] (Choanichthyes) (බ.) යන උපවර්ග දෙකට ඔස්ටයික්තියේස් වර්ගය බෙදා ඇත. අක්ටිනොප්ටෙරිගී උප-වර්ගයෙහි නාරටි සහිත වරල් (ray-fins) ඇති මත්ස්‍යයෝ ඇතුළත් වෙති. නාරටි සහිත වරල් ඇති මත්ස්‍යයන්ගේ විශාලතම ගෝත්‍රය ටෙලෙයොස්ටෙයි (Teleostei) වේ. පෙති සහිත වරල් (lobe-fins) ඇති මත්ස්‍යයෝ සාකොප්ටෙරිගී උප-වර්ගයෙහි ඇතුළත් වෙති. ක්රොසොප්ටෙරිගී (Crossopterygii) හා ඩිප්නොයි (Dipnoi) නමැති අධි-ගෝත්‍ර දෙකකට සාකොප්ටෙරිගී බෙදනු ලැබේ. [[සීලකෑන්ත් මත්ස්‍යයෝ]] (Latimeria) (බ.) ක්රොසොප්ටෙරිගී අධිගෝත්‍රයට අයත්ය. පෙනහැලි මත්ස්‍යයන් ([[පෙනහැලි මත්ස්‍යයෝ]] (බ.) ඩිප්නොයි අධි-ගෝත්‍රයට අයත්ය. ඔස්ටයික්තියේස් වර්ගය ගණ 31000කින් පමණ ද විශේෂ 1600කින් පමණ ද සමන්විතය. ගෝත්‍ර 31කින් ද කුල 333කින් ද සමන්විත උප-ගෝත්‍ර දෙකෙහි මේ සියලු මත්ස්‍යයෝ ම අඩංගු වෙති. <br /> <br /> කටු සහිත මත්ස්‍යයන් පළමුවෙන් දක්නට ලැබෙන්නේ මධ්‍යම ඩෙවෝනියන් අවධියෙහි බව පොසිල වාර්තා සලකා බලන විට අපට පෙනේ. මේ කාලයේ දී අක්ටිනොප්ටෙරිගී, ක්රොසොප්ටෙරිගී හා ඩිප්නොයි මත්ස්‍යයන්ගේ පැමිණීම එකවර සිදුවූවක් සේ පෙනේ. මේ කොටස් තුනට අයත් මත්ස්‍යයන් ඩෙවෝනියන් කාලයෙහි සිට ම වෙන් වෙන්ව පැවති බව සිතිය හැකිය. උන්ට පොදු වූ ලක්ෂණවලින් හැඟෙන්නේ මේ කොටස් තුනට අයත් මත්ස්‍යයන් එක් මුල් පෙලන්තියකින් පරිණාමය වී ඇති බවය. ඔක්ටයික්තියේස් වර්ගයට අයත් මත්ස්‍යයන්ගේ ඉතිහාසය මධ්‍යම ඩෙවෝනියන් අවධියටත් කලින් ආරම්භ වූවක් බව මේ කරුණුවලින් අපට නිගමනය කළ හැකිය. පේලියොසොයික යුගයේ අවසාන භාගයේ දී අක්ටිනොප්ටෙරිගී මත්ස්‍යයෝ සාර්ථක තත්වයකට පැමිණ සිටියහ. සියලු මත්ස්‍යයන් අතුරින් සමෘද්ධියට පැමිණ ඇත්තේ ටෙලෙයොස්ටෙයි මත්ස්‍යයෝයි. මත්ස්‍ය විශේෂ 30,000කින් වැඩි දෙනා ටෙලෙයොස්ටෙයෝය. දැන් ඇත්තේ කාටිලේජීය මත්ස්‍යයන් 500 සිට 600 දක්වා පමණය. ජීවමාන පෙනහැලි මත්ස්‍යයෝ ගණ තුනකට අයත්හ. නෙයොකෙරොටොඩුස් (Neocerotodus) ඕස්ට්‍රේලියාවේ ද ප්‍රොටොප්ටෙරූස් (Protopterus) අප්‍රිකාවේ ද ලෙපිඩොසිරෙන් (Lepidosiren) දකුණු ඇමෙරිකාවේ ද දක්නට ලැබෙන පෙනහැලි මත්ස්‍යයෝ වෙති. සාකොප්ටෙරිගී මත්ස්‍යයන් සාර්ථක තත්ත්වයකට පැමිණුණේ මිසොසොයික යුගයේ මුල් භාගයේ දීය. ඊට පසුව උන් යන්තම් පැවතුණු සේයි. මේ උප වර්ගයේ කුල 3කට අයත් ගණ 4ක් හා විශේෂ 7ක් පමණක් දැන් ජීවමානව සිටී. කාටිලේජීය මත්ස්‍යයන් කටු සහිත මත්ස්‍යයන්ට වඩා කලින් පැමිණියවුන් ලෙස බොහෝ කලක් විශ්වාස කරන ලදි. එහෙත් නූතන මතය අනුව කටු සහිත මත්ස්‍යයන් පැමිණුණේ කාටිලේජීය මත්ස්‍යයන්ට වඩා කලින්ය. කාටිලේජය ද්විතීයික ලෙස ලබාගත් දෙයක් සේ විශ්වාස කිරීමට සාක්ෂි තිබේ.<br /> ([[අක්ටිනොප්ටෙරිගී]], [[අග්නාතා]], [[එලස්මොබ්‍රන්කි]], [[මත්ස්‍යයෝ]] යන ලිපි ද බලන්න.) <br /> <br /> (සංස්කරණය: 1974)<br /> <br /> [[ප්‍රවර්ගය: සත්ත්ව විද්‍යාව]] <br /> <br /> [[ප්‍රවර්ගය: ඔ]]</div>

Senasinghe