ඇලබැස්ටර්

(Alabaster). සියුම් වයිරමෙන් අලංකාර වූ ජිප්සම් (බ.) (CaSO4. 2 H20) නමින් හැඳින්වෙන ඛනිජයට ඇලබැස්ටර් යයි සාමාන්‍යයෙන් කියනු ලැබේ. මේ ද්‍රව්‍යය පෙනුමෙන් කිරිගරුඬවලට සමාන වෙයි. එහෙත් අම්ලයක් සමඟ ක්‍රියා කරන විට ඇලබැස්ටර් කිරිගරුඬ මෙන් බුබුළු පිට නොකරයි. සාමාන්‍යයෙන් ඇලබැස්ටර් සුදු, රෝස හෝ කහපාට විය හැකිය. එහි නොයෙක් පාට මිශ්‍ර වූ ලක්ෂණ මෝස්තර ඇති වන්නට පුළුවන. ඇලබැස්ටර් කෘත්‍රිම ලෙස වර්ණවත් කළ හැකිය.

එහි විශිෂ්ට ගුරුත්වය 2.30-2·33යි; තදබව 2යි. ඉතා ම අගනා ඇලබැස්ටර් විනිවිද පෙනෙන, සුදු ද්‍රව්‍යයකි. එහෙත් තාපාංකයට යම්තමින් අඩු උෂ්ණත්වයකින් යුත් ජලයේ රත් කළ විට එය සම්පූර්ණයෙන් ම වාගේ පාරාන්ධ වී කිරිගරුඬ වැනි වේ. ඇලබැස්ටර් මෘදු ද්‍රව්‍යයක් බැවින් එය පහසුවෙන් කැටයම් කිරීමටත් ඔප නැංවීමටත් පුළුවන. විවිධ ප්‍රතිමා සෑදීමට ද අලංකාර භාජන හා කැටයමින් පිරි පුන්කලස් සෑදීමට ද ඇලබැස්ටර් බෙහෙවින් ගනු ලැබේ.

එංගලන්තයේ ඩාබිෂයර් හා ස්ටැෆඩ්ෂයර් ආදි ප්‍රදේශවල රතු වැලිගල් හා හුනු මැටි සමඟ ඇලබැස්ටර් දක්නට ලැබේ. ඇලබැස්ටර් කර්මාන්තය සම්බන්ධයෙන් ප්‍රමුඛස්ථානය ගන්නේ ඉතාලියේ ෆ්ලොරන්ස් පළාතයි. එහි ඇලබැස්ටර් දක්නට ලැබෙන්නේ ඉයොසීන හා ප්ලයොසීන ස්තරවලය.

පුරාතනයන් ඇලබැස්ටර් යන නම වැඩි වශයෙන් යෙදුවේ කැල්සියම් කාබනේට්වල (CaCO2) ඒවා ඉඳුරා ම කිරිගරුඬය.

(සංස්කරණය: 1967)