උල්පැන්ගේ
මහනුවර රාජ්ය සමයෙහි රජුන් උණුවතුර නෑම සඳහා උපයෝගී කරගත් ගෘහය උල්පැන්ගේ නමින් හැඳින්විණැයි ඇතැම් ඉතිහාසඥයෝ සලකති. උල්පැන්ගෙයි බාහිර සේවය සදහා වෙන් කර තුබූ ගම්වල පදිංචිකාරයන් විසින් නියදඬු මිටියක් ද පත්කොළ මිටියක් ද ගෙනැවිත් උල්පැන්ගෙයි අළු අස් කොට පිරිසිදු කළ යුතු වී යයි ඩොයිලි කරන විස්තරය අනුව ද උල්පැන්ගේ යනු උණුවතුර පිළියෙල කළ ගෘහය සේ සැලකිය හැකිය. උල්පැන් ගෙවල් දෙවර්ගයක් විය. රජතුමාගේ උල්පැන්ගේ ද බිසෝවරුන්ගේ හා කුමාරවරුන්ගේ උල්පැන්ගේ ද යනුවෙනි. රජතුමාගේ උල්පැන්ගේ මහ දියවඩන නිලමේට ද අනෙක් උල්පැන්ගේ පල්ලේවාහල දියවඩන නිලමේට ද භාර විය. රජතුමාගේ සළුපිළී හා ආභරණ භාරකාරත්වය මෙන් ම ස්නානයේ දී සළුපිළී අස්කිරීම හා ඇන්දවීම, තෙල්ගෑම හා හිස පීරීම ආදිය දියවඩන නිලමේට හිමි කාර්ය්යයෝ වූහ. රජතුමා සැතපෙන හළු මණ්ඩපය ද උල්පැන්ගෙයට යාබද වූ හෙයින් එහි ද සේවය කිරීමට ඔහුට සිදු විය.
දියවඩන නිලමේට සහාය වූ අය අතර සට්ටම්බි නමින් හැඳින්වුණු සේවක පිරිසක් වූහ. දිය ගෙන ඒම, දිය වත් කිරීම ආදිය ද ඔවුන් විසින් කරන ලදි. උල්පැන්ගෙයි බාහිර සේවය සඳහා බවුලාන හා ලගමුව යන ගම් වෙන් කර තිබිණි. දියවඩන නිලමේගේ භාරයේ තුබූ මේ ගම් විදානෙ කෙනකුන් විසින් රැකබලා ගන්නා ලදි. එක ගමකින් දින පහළොව බැගින් මුරයෙන් මුරයට උල්පැන්ගෙයි සේවය කළ යුතු විය.
උල්පැන්ගේ යන්න තවත් අර්ථයක් දෙන වචනයක් හැටියට ජෝන් ඩොයිලි සඳහන් කිරීම ද සලකා බැලිය යුත්තකි. රජයෙන් පඩි ලැබූ අයට මහ අරමුදලෙන් හා උල්පැන්ගෙයින් පඩි ගෙවූ බව ඔහු කියයි.
මේ ගැන විවේචනයක් කරන මැදඋයන්ගොඩ විමලකිත්ති හිමියෝ 'උල්පාට්ට' (උල්පාඩු) යනු රටින් (කෝරළයෙන්) අය කරනු ලැබූ බද්දක් වූ බවත් එය මහනුවර කාලය වන විට 'උල්පැන්' බවට පෙරළී තිබුණු බවත් එහෙයින් උල්පැන්ගේ යනු රටින් අය කළ බද්ද තැන්පත් කළ තැන වූ බවත් කියති (උල්වාඩු බ.).
(සංස්කරණය: 1974)
