උල්ලෝගම්
(Thrush). මේ රෝගය ඇති වන්නේ විශේෂයෙන් ළදරුවන්ගේ ජීර්ණ කාර්ෂයේ ඉහළ ප්රදේශයෙහිය. වැඩිහිටියන්ටත් මේ රෝගය කලාතුරකින් වැලඳෙන්නට පුළුවන. රෝගියාගේ මුඛයේ හා දිවේ ශ්ලේෂ්මල පටලයෙහි සුදු ලප සෑදේ. මේ ලප සෑදීමට හේතු වන්නේ ඔයිඩියුම් අල්බිකාන්ස් (Oidium albicans) නමැති පරපෝෂිත දිලීරයයි. සුදු ලප පසුව ඒකාබද්ධ වී ව්යාජ පටලයක් සෑදෙන්නට පුළුවන. උල්ලෝගම් ස්පර්ශයෙන් බෝවන දිලීර රෝගයකි.
උල්ලෝගම් රෝගයෙන් වැඩි වශයෙන් පෙළෙන්නෝ වෙනත් ආසාදනයක හේතුවෙන් දුර්වල වූ ළදරුවෝයි. මුඛය පිළිබඳ සනීපාරක්ෂාව නොසලකන වැඩිහිටියන් ද මේ රෝගයෙන් පෙළෙන්නට පුළුවන.
වඩා සැර නැති පූතිනාශක ද්රාවණවලින් මුඛය තෙත් කිරීමෙන් උල්ලෝගම් රෝගයට ප්රතිකාර කරනු ලැබේ. බොරැසික් (බරික්) අම්ල ද්රාවණය හෝ ජෙන්ෂන් වයලට් ද්රාවණය (1%) ඒ සඳහා සුදුසුය. මුඛයේ සනීපාරක්ෂාව ගැන සැලකිලිමත් වීම ද අවශ්ය වේ.
ආයුර්වේද මතය
ප්රධාන වශයෙන් ළදරුවන්ට හටගන්නා රෝගාවස්ථාවකි. අක්කාරම් යනු ද මීට ම නමි. ආහාර දිරවීමේ දුර්වලත්වය සහ මල පහවීමේ අඩුකම හේතුකොටගෙන ලා බාල බිලිඳුන්ගේ දිවෙහි සෑදෙන කිරිමැලියම් ද උල්ලෝගමට සමානය. එහෙත් කිරිමැලියම් හා උල්ලෝගම් එකක් නොවේ. අරළු, මාසක්කා දෙවගය කෝමාරිකා යුෂින් ගලගා (උරච්චිකර) දිව මැදීමෙන් කිරිමැලියම් පහසුවෙන් ඉවත්වන නමුත් උල්ලෝගම් එසේ පහසුවෙන් ඉවත් නොවනසුලුය. එය දිවෙහි සහ උගුරෙහි පුස් හා සමානව තදින් බැඳී ඇති පදාර්ථයකි.
මව්වරුන්ගේ තනපුඩු අපිරිසිදුව ඇති විට කිරි පෙවීමෙන් ද අපවිත්ර රබර් තනපුඩුවලින් කිරි පෙවීමෙන් ද උල්ලෝගම් සෑදේ. වහා දිව පිරිසිදු කිරීමෙන් මෙම අවස්ථා මඟහැරී යයි.
තියුණු අජීර්ණය හා වටපණුගාය උල්ලෝගම් සන්නියට හා උල්ලෝගම් අතීසාරයට හේතු වේ. උල්ලෝගම් අතීසාරයෙන් පීඩිත ළදරුවෝ කල් යාමේ දී ඉදිමුමට ද ගොදුරු වෙති. දිවේ සෑදෙන පුස් වැනි පදාර්ථය ඉක්මනින් ගැලවී දිව පවිත්ර නොවුවහොත් දිවේ සහ උගුරේ තුවාළ හටගනී.
උල්ලෝගම් සන්නිය
ඇඟ ශීතල කරමින් තියුණු උණ ගැනීම ද ඔක්කාරය හා වමනය ද කෙළගැලීම, බඩ පුරවා දැමීම, බඩේ කැක්කුම, කැක්කුම නිසා බඩ පෙරළීම, දියපිපාසය, තිගැස්සීම, හිසරදය, සිහිසන් නැතිකම, පණුවන් වමනය කිරීම යන මේ ලක්ෂණ සමඟ දිවේ සහ උගුරේ පුස් වැනි මලපදාර්ථය පහසුවෙන් නොගැලවෙන අයුරු තදින් බැඳී පැවැතීම උල්ලෝලගම් සන්නියෙහි ලක්ෂණ වේ.
උල්ලෝගම් අතීසාරය
ඉහත කී ලක්ෂණ සහිතව ලේ මිශ්රව ද්රවමලභේදය (දියාරුවට අධික වශයෙන් මල පහවීම), මල පහවීම සමඟ වටපණුවන් පහවීම, අධික නිදිමත හෝ දෙනුවන් අඩක් පිය වී ඇති බව, අතීසාරය කරණකොටගෙන විජලනය වීම ආදිය උල්ලෝගම් අතීසාරයෙහි ලක්ෂණ වේ. උපද්රවයක් වශයෙන් වළිප්පුව හටගැනේ. වහා සුදුසු පිළියම් නොයෙදුවහොත් මරණය සිදුවිය හැකිය.
(කර්තෘ: ඩී.ඇම්. ජයසිංහ)
(සංස්කරණය: 1974)
