ඌ නු
(1907-). වත්මන් නිදහස් බුරුමයේ ප්රථම අග්රාමාත්යවරයා වූ මොහු රැන්ගුන් නගරයට සැතපුම් 50ක් පමණ දුරින් වූ වකෙමා නම් ග්රාමයෙහි බුරුම පවුලක වැඩිමහල් දරුවාය. හේ බුරුම චාරිත්රය පරිදි අවුරුදු දහය පිරෙන්නට ප්රථම සාමණේර භූමියට පිවිස ටික කලක් පැවිදිව සිටියේය. ඌ නුගේ ළමා කාලය ගෙවුණේ සාමාන්ය බුරුම ළමයකු ලෙසින් වුවත්, තම පියාගේ බලපෑමෙන් ඔහු තුළ බ්රිතාන්ය විරෝධී අදහස් ලියලුවේය. මුල දී ඉංග්රීසි පාඨශාලාවක අධ්යාපනය ලබමින් සිට 1920 හේ ජාතික ව්යාපාරයට ආධාර දීම් වශයෙන් පාසැලින් අස්වී අලුතෙන් ආරම්භ කරන ලද ජාතික විද්යාලයකට බැඳුණේය. 1925 රැන්ගුන් විශ්වවිද්යාලයට බැඳුණු හෙතෙම බී.ඒ. සාමාන්ය උපාධියක් ලබාගත්තේය. උපාධි අපේක්ෂකයකු වශයෙන් සිටි කාලයේ දක්ෂ කථිකයකු ලෙස ඌ නු ප්රසිද්ධියට පත් විය. විශ්වවිද්යාලයේ සිටි අවධියේ දේශපාලනය පිළිබඳ එතරම් කැමැත්තක් නොදැක්වූ ඔහුගේ බලාපොරොත්තුව වූයේ ඉංග්රීසි නාට්ය රචකයකු වීමයි. 1930 දී ගුරු වෘත්තියට බැඳුණු ඔහු ටික කලක් ප්රවෘත්ති පත්රයක ද සේවය කළේය. 1934 දී නීතිය හැදෑරීම පිණිස නැවතත් විශ්වවිද්යාලයට බැඳුණු ඔහුට එහි දී ඕං සාං වැනි උද්යොගවත් තරුණ පිරිසක් මුණ ගැසුණි. ශිෂ්ය සංගමයේ බලය ලබා ගැනීමෙන් පසුව ශිෂ්යයන්ගේ අයිතිවාසිකම් ලබාගැනීමට කරන ලද උද්ඝෝෂණයේ ප්රතිඵලයක් වශයෙන් ඌ නු සහ ඕං සාං ද විශ්වවිද්යාලයෙන් ඉවත් කරනු ලැබූහ. විශ්වවිද්යාල වර්ජනය සමථයකට පත්වීමෙන් පසුව අනෙක් ශිෂ්යයන් විශ්වවිද්යාලයට නැවත පැමිණි අතර ඌ නු දේශපාලන බිමට බැස්සේය. විශ්වවිද්යාල වර්ජනය නිදහස උදෙසා කරන ලද ජාතික සටනට බෙහෙවින් ම උපකාරී විය. මෙයින් පසුව ඌ නු සහ ඔහුගේ මිත්ර පිරිස විසින් තාකින් (මිත්ර) සංගමය පිහිටුවන ලදි.
දෙවන ලෝක සංග්රාමය පැවති කාලයේ දී ඌ නු ඉංග්රීසීන් විසින් සිරභාරයේ තබන ලදි. ඔහු මේ කාලය ගෙවූයේ නාට්ය සහ නවකථා ලියමිනි. බුරුමය ජපනුන්ට අයත් වූවාට පසුව පිහිටුවන ලද යුද්ධකාලීන ආණ්ඩුවේ විදේශ අමාත්යාංශය භාරව සිටියේ ඌ නුයි. මුලදී ජපනුන්ට පක්ෂ වූ බුරුම ජනනායකයෝ පසුව තම රට විදේශ ආධිපත්යයෙන් ගළවා ගැනීම පිණිස ෆැසිස්ට් විරෝධී නිදහස් ජනතා සංගමයක් පිහිටුවා ගත්හ. ඌ නු මෙහි වැදගත් සාමාජිකයෙක් විය. 1947 දී ඕං සාං ආදි ප්රමුඛ ජනනායකයන් මරාදමීමෙන් පසුව නිදහස ලබාගැනීම සඳහා කරන ලද සාකච්ඡාවල මුල් තැන ගත්තේ ඌ නුය. ඕං සාංගෙන් පසුව ජනතා සංගමයේ සභාපති වූයේත් ආණ්ඩුවේ ප්රමුඛයා වූයේත් ඌ නුය. නිදහස් බුරුමයේ ප්රථම අගමැති වූයේ ඌ නුය. නිදහස ලැබීමෙන් පසුව පැවති ජාතිවාදී ගැටුම් හා කැරලි මධ්යයේ බුරුමයේ පාලනය ගෙනයාමට ඌ නු සමත් විය. 1956 දී ඌ නු ටික කලක් අගමැති පදවියෙන් ඉවත්වී සිටියේය. එම වර්ෂයේ පැවති මැතිවරණයෙන් ඔහුගේ පක්ෂය නැවතත් බලයට පත් විය. 1958 දී හේ අගමැති පදවියෙන් අස් වී රටේ පාලනය යුද්ධ හමුදා නායක නේ වින්ට භාර දුන්නේය. 1960 හේ නැවතත් අගමැති පදවියට පත්ව, 1962 දී යුද්ධ හමුදාව බලය අල්ලාගන්නා තෙක් බලයේ සිටියේය. නේ වින් බලයට පත්වීමෙන් පසුව ඌ නු සහ ඔහුගේ අනුගාමික පිරිස කලක් නිවාස හිර අඩස්සියට ගන්නා ලදහ.
නොයෙක් දුෂ්කරතා මධ්යයේ වුව ද, සමාජවාදී සැලසුම් ක්රියාවේ යෙදවීමට ඌ නු සමත් විය. විදේශීය ප්රතිපත්තිය අතින් ඌ නු මධ්යස්ථවාදියෙක් විය. ඌ නු, නේරුගේ පංචශීල ප්රතිපත්තිය කෙරේ විශේෂ විශ්වාසයක් ඇත්තෙක් විය. භක්තිමත් බෞද්ධයකු වූ ඌ නු හත් වතාවක් ම ශ්රමණ භූමියට ඇතුළත් වී සිටියේය. 1961 දී හේ බුද්ධාගම රජයේ ආගම ලෙස ප්රකාශයට පත් කෙළේය.
(සංස්කරණය: 1974)
