ඌරල් කඳු
(යූරල් කඳු). යුරෝපා ආසියා මහාද්වීපද්වය අතර ස්වාභාවික සීමාව වශයෙන් දැක්වෙන කඳු පන්තියයි. නියම ඌරල් කඳු පන්තිය උ.අ. 50° පමණේ සිට ආක්ටික් වෘත්තයට ඔබ්බෙහි වූ කාරා මුහුදුකරය දක්වා ම විහිදේ. මෙහි දිග සැතැපුම් 1,000ක් පමණ වේ. කඳු පන්තියේ උතුරු කෙළවර නෝවා-සෙම්ලියා දක්වා විහිදෙන පේකොයි වැටිය හා දකුණු කෙළවර ද්සහමාන් මාවු, මුගෝද්සාර් ආදි කඳුබිම් ද ඌරල් කඳුවැටියේ කොටස් ලෙස සලකනු නොලැබේ.
ප්රාක්කේම්බ්රිය හා පේලියසොයික අවසාදිතවලින් කඳුසාධන භූචලන නිසා සැදි ඌරල් කඳු පැරණි නැමි කඳු පන්තියකි. උතුරු දිග ඌරල් කඳුකරය ග්ලැසියර ඛාදනයට භාජන වී ඇත.
උ.අ. 51° සිට 55° දක්වා වූ දකුණු ඌරල් කඳු පන්තියෙහි මධ්යම වැටිය මුහුදු මට්ටමේ සිට අඩි 2,200 පටන් අඩි 2,800ක් පමණ දක්වා උස් වූවකි. උ.අ. 55° සිට 61° පමණ දක්වා වූ මධ්යම ඌරල් කඳු ප්රදේශයේ උතුරු කොටසෙහි භූවිෂමතාව දකුණු කොටසෙහි භූවිෂමතාවට වඩා සංකීර්ණය. එමෙන් ම උතුරු කොටස දකුණු කොටසට වඩා උස් කඳු සහිත ප්රදේශයකි. මුහුදු මට්ටමේ සිට අඩි 1,000 පටන් 2,000 තෙක් වූ දකුණු කොටසෙහි උස්බිම් බෙහොමයක් කුඩා සානුය. කඳුවැටි රාශියකින් යුත් උතුරු කොටස උසින් අඩි 2,800 සිට 4,900 පමණ දක්වා වූ කඳු වැටි කීපයකින් යුක්තය. උ.අ. 61°න් උතුරෙහි පිහිටි උතුරු ඌරල් කඳු පෙදෙස ද වැඩි වශයෙන් විශාල සානු හා වගුරු සහිත නිම්න ප්රදේශයකි.
(සංස්කරණය: 1974)
