ඌර්විය
(Femur). පෘෂ්ඨවංශීන්ගේ උකුල හා දණිස අතර ඇති ප්රදේශය කළවේ (කළවා) නමින් හැඳින්වේ. උකුල් සන්ධියේ සිට දණිස් සන්ධිය දක්වා තිබෙන අස්ථියට ඌර්විය හෙවත් කළවේ ඇටය යයි කියනු ලැබේ. මිනිස් ශරීරයේ තිබෙන ඉතා ම දීර්ඝ වූත් ඉතා ම ශක්තිමත් වූත් අස්ථිය මෙය වේ. බර ඉසිලීම ද ශරීරයත් එහි කොටස් වූ කළවේ හා ගාත් යනාදියත් සමඟ සම්බන්ධ චලන ද වැනි ඊට අයත් ප්රධාන කෘත්යයන් සිදුකිරීම සඳහා ඌර්වියේ සැලැස්ම හැඩගැසී ඇත.
යෂ්ටියක් (shaft) ද අන්තයන් දෙකක් ද මිනිස් ඌර්වියට තිබේ. ඌර්විය දිගට ම වාගේ සිලින්ඩරාකාරය. ඉදිරියෙහි වූ උත්තලතාවක් (convexity) දක්වමින් එය නැමී තිබේ. ඊ තුළ මජ්ජා කුහරයක් (medullary cavity) ඇත. ඌර්වියේ පහළ කෙළවර එහි ඉහළ කෙළවරට වඩා පළල්ය. ඌර්විය ගෝලාකාර ශීර්ෂයකින් ද කෙටි කරකින් ද අස්ථිමය නෙරීම් දෙකකින් ද යුක්තය. මහත්තර ප්රසරිකාව (greater trochanter) හා කුඩාතර ප්රසරිකාව (lesser trochanter) යනුවෙන් මේ නෙරීම් දෙක හැඳින්වේ. පේශි සම්බන්ධ වීමට සුදුසු ස්ථාන වශයෙන් මේවා පවතියි. ආවාටය (acetabulum) යයි කියනු ලබන උකුල් ඇටයේ කෙවෙණියක් (socket) සමඟ සන්ධානය කිරීම සඳහා ශීර්ෂය ඉහළ දිසාවට හැරී තිබේ. ඌර්වියේ කර එහි යෂ්ටිය හා ශීර්ෂය සම්බන්ධ කරයි. යෂ්ටියත් සමඟ අංශක 120ක පමණ කෝණයක් කර සාදයි. උකුල් සන්ධියේ චලනයට පහසුකම් සැලසීම ද පහත් ගාතය ශ්රෝණියෙන් නිදහස්ව පැද්දීමට ආධාර දීම ද මේ පිළියෙල වීම නිසා සිදු වේ.
පේශී සම්බන්ධ වීම පිණිස ඛර රාජිය (linea aspera) නමින් හැඳින්වෙන වැටියක් සිලින්ඩරාකාර යෂ්ටියේ අපර පෘෂ්ඨයේ දක්නට ලැබේ. ජංඝාවේ (tibia) මුදුනට ශරීරයේ බර ලැබෙන්නට සැලසීම සඳහා සුදුසු පෘෂ්ඨයක් ලබා දීම පිණිස ඌර්වියේ පහළ කෙළවර පළල් වී තිබේ. පාර්ෂ්වික හා මධ්ය කන්දක (condyle) නමින් හැඳින්වෙන දික් වූ උන්නතයන් (eminences) දෙකක් එහි දක්නට ලැබේ. ජංඝාවත් සමඟ සන්ධානය කිරීම සඳහා සිනිඳු පෘෂ්ඨ මේවාට ඇත. දණිස් කටුව සමඟ සන්ධානය කිරීම පිණිස සිනිඳු ඇළියක් (groove) ද ඉදිරියෙහි ඇත.
සංචරණය පිළිබඳ ජෛව යාන්ත්ර විද්යාව (bio-mechanics) අතින් සලකා බලන විට බර උසුලන රේඛාව සිරස් ලෙස ඌර්වියේ ශීර්ෂය මැදින් යාම වැදගත් කරුණක් වේ. ඌර්වියේ කර හා යෂ්ටිය අතර ඇති කෝණය නිසා මේ රේඛාව යෂ්ටියට පිටතින් වැටේ. මානව විද්යාඥයා ඌර්විය ඉතා වැදගත් අස්ථියක් ලෙස සලකයි. මක්නිසා ද කිවහොත් යම් සතකුගේ සැකිලි ශේෂවලින් උගේ ජීවමාන උස ප්රමාණය නිර්ණය කරගැනීමේ දී ඒ සඳහා අවශ්ය අස්ථි අතුරෙන් ඌර්විය ඉතා වැදගත් එකක් වන හෙයිනි. පා සතරක් ඇති උසස් වානරයකු දෙපය ඇති මිනිසකු වැනි සතකු බවට පරිවර්තනය වීමේ දී අවශ්ය වන ව්යූහ අනුවර්තනයෝ ශ්රෝණිය, ඌර්විය, පාදය හා මේවා සමඟ බැඳී පවත්නා පේශි යනාදියත් සමඟ සම්බන්ධ වෙත්.
(සංස්කරණය: 1974)
(සංස්කරණය: 1974)
[[ප්රවර්ගය:]]
[[ප්රවර්ගය:]]
