එඩ්වඩ් විල
මධ්යම අප්රිකාවේ විලකි. මුල දී ඇල්බට් එඩ්වඩ් නියන්සා නමින් හැඳින්වුණු මේ විල නයිල් ගඟ පෝෂණය කරන විශාල ජලාශයන්ගෙන් එකකි. කොංගෝව හා උගන්ඩාව අතර දේශසීමාවෙහි ඇල්බ'ටයින් සුවිභේද නිම්නයෙහි මුහුදු මට්ටමේ සිට අඩි 3,000ක් පමණ උස් වූ කොටසක එඩ්වඩ් විල පිහිටා ඇත.
වලයාකාර වූ මේ විල දිගින් සැතපුම් 44කි; පළලින් සැතපුම් 32 කි. මෙම විල මීට ඊශාන දිගින් පිහිටා ඇති ද්වේරු විලට සැතපුම් 25ක් පමණ දික් වූත් සැතපුම් 1/4ක් පමණ පුළුල් වූත් ඇළකින් සම්බන්ධ වී ඇත. මේ විලේ විශාලත්වය ව.සැ. 820ක් වේ.
එඩ්වඩ් විලේ ජලය පිට වන්නේ සෙම්ලිකි ගඟ ඔස්සේ පමණි. සෙම්ලිකි ගඟ ඇල්බට් විලට ගලා බසී. විලේ දකුණු ඉවුරු පෙදෙස් වගුරු සහිතය. සමහර තැන්වල ජලය ඉතා කිවුල්ය. ලුණු තට්ටු සහිත ස්ථාන ද වේ. නැගෙනහිර වෙරළබඩ පෙදෙස් තැනිතලාවලින් යුක්තය. විලේ උතුරු දෙසින් රුවන්සෝරි කඳු පෙදෙස දක්වා විහිදෙන දියළු තැන්නක් ඇත. බටහිර පැත්තේ දී සුවිභේද නිම්නය විල් වෙරළට ඉතා නුදුරුව විහිදී ඇත. ඊශාන දිග වෙරළබඩ පෙදෙස් හාත්පස ආවාට විල් (crater lakes) කීපයක් ම ඇත.
එඩ්වඩ් විලට ජලය සපයන කුඩා ගංගා බොහෝ ඇතත් ඉන් ප්රධාන වන්නේ බටහිර දිගින් ගලා එන රුවුරු නදියයි.
නොයෙක් වර්ගවල මත්ස්යයන්ට ද දිය කුකුළන්ට හා කිඹුලන්ට ද එඩ්වඩ් විල වාසභූමි වේ. විල අවට වගුරු බිම්වල හිපපොටේමස් නම් සත්ව විශේෂය දක්නට ලැබේ.
1888-1889 අතරේ දී මේ විල සොයා දැනගත් එච්.ඇම්. ස්ටැන්ලි නම් ගවේෂකයා වේල්ස්හි කුමාරයාගේ නාමය අනුව එය ඇල්බට් එඩ්වඩ් යනුවෙන් නම් කෙළේය.
(සංස්කරණය: 1974)
