එල්බා දිවයින
කෝසිකාවටත් ඉතාලියෙහි ටස්කනි ප්රදේශයටත් අතර ටීරීනියන් මුහුදෙහි පිහිටා ඇති, ඉතාලියට අයත් දිවයිනකි. ටස්කන් කොදෙව් රැසේ විශාල ම දූපත වූ මෙය ටස්කනියෙන් වෙන් වී ඇත්තේ ප්යොම්බීනො ඕඩයෙනි. මෙහි විශාලත්වය ව.සැ. 86ක් පමණ වේ. ප්රධාන නගරය හා නැව්තොට පෝර්ටෝ ෆෙර්රායො (1961-10,983) යි. 1814 යුද්ධයෙන් පැරදුණු නැපෝලියන් අධිරාජයාට සිය සතුරු ජාතීන් විසින් මේ දිවයින රාජ්යය කැර දීම මේ හා සම්බන්ධ ප්රසිද්ධ ඓතිහාසික සිද්ධියකි. මෙහි ජනගහනය (1961) 27,602කි.
එල්බා වූ කලී කඳු සහිත දිවයිනකි. කාපාන්නේ නම් වූ මෙහි උස ම කඳු මුදුන අඩි 3,342ක් උසය. දේශගුණය සෞම්යය; සැපදායකය. ජල පහසුකම් අතින් ද සතුටුදායකය. මිදි, ඔලිව් සහ මල්බෙරි මෙහි හොඳින් වැවේ. ධාන්ය සහ වෙනත් පලතුරු වර්ග හා එළවළු වර්ග ද වවනු ලැබේ. 1960ට පෙර යකඩ ආකර කර්මාන්තය මෙහි ප්රධාන ආර්ථීක ව්යාපාරය විය. 1925 වර්ෂයේ දී ඉතාලි අර්ධ ද්වීපයෙහි නිෂ්පාදනය වූ යකඩ සම්භාරයෙන් 88%ක් ම නිපදවන ලද්දේ මේ දිවයිනෙහිය. මෙහි ග්රැනිට් පාෂාණ කැණීම මෙන් ම ධීවර කර්මාන්තය ද තරමක් වැදගත්ය.
පළමුවෙන් ලිගුරියන්වරුන් ද ඉන්පසු එට්රස්කන්වරුන් ද සන්තකව තිබුණු එල්බා දිවයින ක්රි.පූ. 453 වැන්නේ දී ග්රීකයනට අයිති විය. ලොම්බාඩ්වරුන් මෙන් ම පීසන්වරු ද මෙය කාලයක් අයත් කරගෙන සිටියහ. 1399 සිට අප්පියානෝ ආදිපාදවරුන් සතුව පැවති එල්බා දිවයින 1548 දී I වන කෝසීමෝ රජුට පැවරිණ. පසළොස්වැනි සියවසේ සිට ම මේ දිවයින නොයෙක් දෙනාගේ ප්රහාරයනට හා ආක්රමණවලට ගොදුරුවන්නට විය. යුරෝපීය ජාතිකයෝ මෙය ලබා ගනු වස් තරඟයට වන්හ. මෙය පළමුවැනි නැපෝලියන් අධිරාජයාගේ තාවකාලික රාජ්යයව පැවැත්තේ 1814 සිට 1815 වර්ෂය දක්වාය. හේ මෙහි මංමාවත් තනා, නොයෙක් ආරක්ෂා සංවිධාන සලසා, ගොවිකර්මාන්තය සහ ධීවරකර්මාන්තය ආදිය දියුණු කෙළේය. 1815 දී ටස්කනියේ ආදිපාදයන් සතු රාජ්යයට සම්බන්ධ වූ එල්බා දිවයින 1860 දී එක්සත් ඉතාලියේ කොටසක් බවට පත් වූයේය.
(සංස්කරණය: 1974)
