එලටෙරිඩේ

(Elateridae). ලෝකයේ සෑම තැනක ම වාගේ දක්නට ලැබෙන දිගිටි කුරුමිණි විශේෂ 7,000කින් පමණ යුත් විශාල කුලයකි. මෙබඳු කුරුමිණියන්ගෙන් වැඩි දෙනකුට ටික්කා යන නාමය ව්‍යවහාර කරති. තණ කොළවලින් ගහන ස්ථානයන්හි මේ ටික්කෝ නොයෙක් විට දක්නට ලැබෙත්.

මේ කුරුමිණියන් වැඩි දෙනෙක් අඳුරු පාටින් ද ටික දෙනෙක් රතු හෝ තඹ පාටින් ද යුක්තය. උන්ගේ ඇස් සමීපයෙහි ස්පර්ශක පිහිටා තිබේ. එලටෙරිඩේ කුලයට අයත් විශේෂවලින් ඉතා විස්මයජනක වනුයේ සාමාන්‍යයෙන් කණමැදිරියන් සේ හැඳින්වෙන පිරොෆොරුස් (Pyrophorus) විශේෂය. පි. නොක්ටිලුකුස් (P. noctilucus) නමැති කණමැදිරියාගේ උරස දෙපැත්තේ තිබෙන කහපාට ප්‍රදේශයකින් ඌ දීප්තිමත් එළියක් පිට කරයි. ඌ පියාඹන විට උගේ උදරයේ යටිපැත්තෙහි තවත් ආලෝක ප්‍රදේශයක් දක්නට ලැබේ. කණමැදිරියන්ගේ බිත්තර හා කීටයෝ ද දීප්තය. ගොවියන්ගේ සතුරන් වන කම්බි පණුවෝ අග්රියොටේස් (Agriotes) හා වෙනත් ගණවලට අයත් කීටයෝයි.

උඩුබැලිව සිට ‘ටික්’ ශබ්දය නඟමින් කරණම් ගසා හරි අතට පෙරළෙන එලටෙරිඩේ කුරුමිණියන් මේ ක්‍රියාව කරන අන්දම සම්පූර්ණයෙන් ම පැහැදිලි නැත. මේ කුරුමිණියන්ගේ පූර්ව-උරසෙහි (prothorax) පස්සට යොමු වුණු කණ්ටකයක් තිබේ. මධ්‍ය-උරසේ (mesothorax) තිබෙන කුහරයක ගැටියට මේ කණ්ටකය අසු වේ. මේ උපකරණය මේ ආකාරයට තිබෙන තෙක් කුරුමිණියා නිශ්චලව සිටී. කණ්ටකය ලිස්සා යන සේ එය චලනය වුව හොත් මේ උපකරණය වේගයෙන් කුහරයට යවනු ලැබේ. මේ සමඟ ම ‘ටික්’ ශබ්දය ඇසේ. මේ කාර්යාවලියෙන් හටගන්නා බලය නිසා කුරුමිණියා වැටී සිටින තැන ම උගේ පියාපත් තදින් වදී. මේ හේතුවෙන් ඌ උඩට වීසි වේ. උගේ ශරීරයේ ප්‍රත්‍යාස්ථතාවත් මේ ක්‍රියාවට උපකාරී වේ. ටික්කන්ට උන්ගේ පාද ක්‍රියා කරවීමෙන් හරි පැත්තට හැරෙන්නට නුපුළුවන. උන්ට උඩට වීසි වන්නට හැකි වන්නේත් උඩුබැලිව සිටින විට පමණි. මේ කරුණුවලින් හැඟෙන්නේ උන්ගේ මේ උඩ විසි වීම උන්ට හරි අතට හැරීමට ප්‍රයෝජන වන බවය. ඇතැම් වර්ගවල සතුරන්ගෙන් බේරීමටත් ඌ මේ කරණම් ගැසීම උපකාරී කරගනු විය හැකිය.

එලටෙරිඩේ කුලය ආත්‍රොපොඩා (බ.) වංශයෙහි ඉන්සෙක්ටා (බ.) වර්ගයෙහි කොලෙයොප්ටෙරා (බ.) ගෝත්‍රයට අයත්ය.

(සංස්කරණය: 1974)