එස්රාජය
අළුවෙන් වයනු ලබන තත් සහිත සංගීත භාණ්ඩයකි. ජනප්රිය ඉන්දියානු සංගීත භාණ්ඩවලින් එකක් වන මෙය බෙහෙවින් භාවිත වනුයේ බෙංගාලයේය. ලංකාවේ පෙරදිග ශාස්ත්රීය ගායන වාදනවලට ද උපයෝගී කරගනු ලැබේ. එස්රාජය දිල්රුබාවට ඉතා ම සමීප නෑසබඳකමක් ඇත්තකි.
එස්රාජයේ ධ්වනි මංජූෂාව තනනු ලබන්නේ ලීයෙනි. අර්ධගෝලාකාර වූ එහි උඩු පිට බෙරයක මෙන් සමින් අවුරනු ලැබේ. දණ්ඩ මුදුනේ තත් බඳනා යතුරු සතරක් වේ. ප්රධාන තත් සතරක් ඇත. යටි තත් පෙළක් ද වේ. ඒ තත් ද යතුරුවලට අමුණා තිබේ. ධ්වනි මංජූෂාවෙහි තත් රඳවා තබනු සඳහා පණාවක් (බ්රිජ්) තිබේ. ධ්වනි මංජූෂාව දෙපසෙහි කුඩා හිදැස් දෙකකි. එහා මෙහා කළ හැකි ලෝහමය ස්වර ස්ථාන (පර්දා) ඇඟිලි පුවරුවෙහි (දණ්ඩෙහි) සවි කොට ඇත. අනුනාදය නංවනසුලු ලෝහ තත් යොදනු ලැබේ. ප්රධාන තත් සතරට යටින් සිහින් අනුනාදනීය තත් පෙළක් ද වේ.
මිහිරි, ම්ලාන නාදයක් නංවන එස්රාජය ගායනයෙහි දී අනුවාදනයට යෝග්ය සංගීත භාණ්ඩයකි. ඒකලා වාදනයට මෙන් ම වාද්ය වෘන්දවලට ද එස්රාජය උපයෝගී කරගනු ලැබේ.
අනික් සෑම ඉන්දීය සංගීත භාණ්ඩයක් මෙන් එස්රාජය ද බිම වාඩි වී වාදනය කළ යුතු භාණ්ඩයකි. එස්රාජයට උචිත ඒකලා වාදන ක්රම නිෂ්පාදනය කිරීමෙහි ලා බෙංගාලයේ විෂ්ණුපූරී සංගීත ගරාණා පරපුර විශේෂයෙන් ම සඳහන් කළ යුතුව ඇත.
සිතාර් හා සාරංගී භාණ්ඩ වාදන ක්රම දෙක ම අළලා සකස් කොට ගත් වාදන ශෛලියක් එස්රාජයෙන් බිහි වී ඇති බව කිව යුතුයි. එහෙත් එස්රාජයට ම උචිත ස්වාධීන ජලාවාදන ක්රමයන් බිහිකිරීමෙන් ශාන්ති නිකේතනයේ අශිස් චන්ද්ර බැනර්ජි මහතා ප්රශංසාවට භාජන වී ඇත.
(සංස්කරණය: 1974)
