ඔරුව හා අඟුළ
ඈත අතීතයේ සිට ලක්දිව ගංගා, කලපු ආදි ජලාශයන්හි යාත්රා කිරීම සඳහා භාවිත වූ යාත්රා විශේෂ ප්රධාන කොට සතරකි: අඟුළ, පහුර, ඔරුව හා පාරුවයි. මොවුනතුරෙන් ඔරුව හා අඟුළ ඉතා කුඩා වූ ද සැහැල්ලු වූ ද යාත්රා දෙකයි. ගැට බිල ආදිය නැතිව මනා සේ සෘජුව වැඩුණු, සැහැල්ලු වූ එසේ ම ශක්තිමත් වූ ගසකින් ඔරුවක් තනා ගත හැකිය. පළපුරුදුකම් ඇති දක්ෂ වඩුවන් විසින් ඔරුව තැනීමට යෝග්ය වූ දැවකඳ ඒ සඳහා යොදා ගන්නා වෑයකින් ඇතුළත සාරාදමා ඔරුකඳ සකස් කරනු ලැබේ. මේ ඔරුකඳට කොල්ලෑව හා පලුපත හෙවත් හබල එක් වූ විට යාත්රාවට යෝග්ය වූ ඔරුව සම්පූර්ණ වෙයි. කොල්ලෑව වූකලි ඔරුවට අවශ්යතම අංගයකි. එකක් අනිකට අත්යන්තයෙන් උපස්තම්භකව සිටින කල්හි “ඔරුවට කොල්ලෑව වගේ”ය යනු පැරණියන්ගේ ප්රස්තාව පිරුළකි. කොල්ලෑව ඔරුකඳේ සිට දකුණු පැත්තට විහිදෙන සේ බඳින ලද ලී දඬු දෙකකින් සම්බන්ධ කරගත් කුඩා ඔරු කඳක හැඩරුවගත් දඬුකඩකි. එහි ඔරුබඩය සෑරීමක් නැත. දියෙහි කිඳා නොබසින ලුනුමිදෙල්ල වැනි සැහැල්ලු ලීයකින් එය තනා ගනු ලැබේ. කොල්ලෑවෙන් කෙරෙනුයේ ඔරුව ඒ අත මේ අත පෙරළීම වළකාලීම යි. ඔරුව පැදවීම සඳහා උපකාර වනුයේ හබලය. හබල එක කොනක් මිටින් ගතහැකි සේ සිහින් කොට සකස් කරගත් සැහැල්ලු ලෑලි කඩකි.
ඔරුව පදවනුයේ තොටියාය. තොටැ නියුක්ත වූවහුට අයත් සේවය ඔරුපැදීම වූයෙන් ඔරුහඟුළු පදවන්නා අවිශේෂයෙන් ‘තොටි’ නම් විය. ඔරුහිස මත්තෙහි හිඳගත් තොටියා දෑතින් හබල ක්රියා කරවමින් මිනිසුන් දෙතුන් දෙනකු හෝ ඔරුවෙහි ප්රමාණය අනුව වැඩි ගණනක් හෝ හිඳුවා පහසුවෙන් ඔරුව පදවයි. ඇතැම් විට ඔරුව විශාල වූවක් නම් දෙපස හුන් තොටියන් දෙදෙනකු විසින් ද පදවනු දැක්ක හැකිය. සිංහල තොටියා තමාගේ ඔරුව ජනප්රිය වන සේ සැරසුම් කරගෙන පැදවූ බව ද පෙනේ. “හොරුහිස හිඳ රන්රසු බද සත්රුවන් පල්ලෙන් හඬනඟා පදනා” (බුත්සරණ 159 පිට). හබලෙහි රහු බැඳ හඬ නගා ඔරු පැදීමෙන් තොටියා අදහස් කළේ මගීන්ගේ සිත් ගැනීමය. වෙළඳ බඩු එහා මෙහා ගෙනයාම පිණිස ද පාරුව පමණක් නොව ඔරුව ද ඇතැම්විට භාවිතයට ගත් බව හංස සංදේශයෙහි
කොළඹ විසල් වත්තල් පුත්තුරු යෙනි
නරඹ යනෙන වෙළඳුන් ඔරු පාරු යෙනි (79) යී දැක්වූ සැටියෙන් පෙනේ.
යට කී ලක්ෂණ ඇති ඔරු දෙකක් කොල්ලෑව බැහැර කොට සමාන්තරව සිටින සේ සම්බන්ධ කර ඊ මත්තෙහි ලෑලි සවිකර තනාගත් ජලයානය ඔරු දෙක ‘අඟුළ’යී කියනු ලැබේ. මෙය ඔරු දෙක සඞ්ඝාටයෙන් (ගැළැපීමෙන්) කරන ලද හෙයින් සඟුළ හෝ හඟුළ විය. මෙය ඔරුවට වඩා සුරක්ෂිත වූ ද බර උසුලන්නාවූ ද යානයයි. මෙය ද ඔරුව මෙන් හබලෙන් පැදවිය හැකිය.
මෙරට මසුන් මරන මිනිසුන් විසින් මුහුදු යාත්රාව සඳහා භාවිතයට ගනු ලබන ඔරු විශේෂයක් ද වේ. එය රළ වේගයට හා මාරියාවට ඔරොත්තු දිය හැකි සේ ඔරු ගැටිය අඩි එකහමාරක් දෙකක් පමණ උසට සිටින පරිදි විශේෂ ක්රමයකින් තනාගනු ලැබේ. එය නොගැඹුරු මුහුදේ රිටක හෝ හබලක ආධාරයෙන් ද ගැඹුරු මුහුදෙහි රුවලින් ද යාත්රා කරවති.
ජලයෙහි යාත්රා කිරීම සදහා භාවිතයට ගන්නා මේ ඔරු විශේෂ හැර ඈත අතීතයේ පටන් මෙරට වෙනත් ඔරු විශේෂ පැවැතිණි. අනුරාධපුරයෙහි හා මිහින්තලයෙහි පැරණි නෂ්ටාවශේෂයන් අතර ඔරුවක හැඩහුරුව ඇති වන සේ කළුගලින් නෙළන ලද උපකරණයක් දක්නට ලැබේ. මිනිසුන් මේවා හඳුන්වනුයේ ‘කැඳ ඔරු’ යන නාමයෙනි. එහෙත් ඒවා දානශාලා තුබූ ස්ථානවල ජලය රැස් කොට තැබීම සඳහා තනන ලද බව සිතිය යුතුය.
පුරාණ සිංහල වෛද්ය ක්රමයෙහි ඇතැම් රෝග සන්හිඳුවීම පිණිස ඖෂධීය ද්රවයෙහි රෝගියා ගලාතැබීම ද සිරිතකි. මේ සඳහා භාවිතා කළ උපකරණය දැවකඳක මිනිසාගේ ශරීර ප්රමාණයෙන් සාරා සකස් කරගන්නා ලද්දකි. ඔරුවක හැඩ රුව ඇති හෙයින් ඊට ‘බෙහෙත් ඔරුව’ යයි කියති. මිහින්තලය, පොළොන්නරුව ආදි පැරණි නගරවල ආරෝග්යශාලා නටබුන් අතුරෙහි කළුගල්වල කණින ලද එබඳු බෙහෙත් ඔරු දැනුදු දක්නට ඇත.
මෙයින් අන්ය වූ, ඉතා පැරණි ඉතිහාසයක් ඇති ඔරු විශේෂයක් විහාරස්ථානවල දක්නට ඇත. සිවුරු සේදීම, පඬු පෙවීම ආදිය සඳහා ප්රයෝජනයට ගන්නා මේ උපකරණය ‘පඬු ඔරුව’ නමින් දනිත්. මෙය ද අඩි පහක් සයක් පමණ ගැඹුර සිටින සේ ලී කඩෙක හෝ කළුගලක ඔරුවක් මෙන් කැණ සකස් කරගනු ලබන්නකි.
(සංස්කරණය: 1974)
