ඔඩෙස්සා (1)
කළුමුහුදේ නැව් තොටක් වූ මෙය යුක්රේන් සෝවියට් සමාජවාදී ජනරජයේ ‘ඔබ්ලාස්ට්’ පරිපාලන මධ්යස්ථානයක් ද වේ. විශාලකම අතින් එය සෝවියට් සමූහාණ්ඩු සංගමයේ නගර අතුරෙන් සත්වැන්නය. ක්රි.ව. 1794 දී මේ නගරය පිහිටුවන ලද්දේ ඉන් කලකට පෙර තුර්කිවරුන්ගේ බලකොටුවක්ව පැවති ප්රදේශයකය. ඉතා පුරාණයේ දී මෙහි ග්රීක්වරු පදිංචිව සිටියහ. තුදුස්වන ශත වර්ෂයේ දී ටාටර් නායකයා වූ ඛාජි බෙග් මෙහි බලකොටුවක් තනා ගත් නමුත් 1396 දී එය ඔල්ජෙර්ඩ් නමැති ලිතුවේනියාවේ කුමාරයකු විසින් අල්ලාගන්නා ලදි. සොළොස්වන ශතවර්ෂයේ දී නැවතත් එය ටාටර්වරුන් යටතට පත් විය. වැඩිකල් යන්ට මත්තෙන් එය තුර්කිවරුන්ගේ බලයට යටත් වූ නමුදු 1791 දී එය රුසියන්වරුන්ට පවරා දෙන ලදි. 1794 දී නාවික මධ්යස්ථානයක් ද තනන ලද මෙම නැව් තොට 1795 දී ඔඩෙස්සා යයි නම් කරන ලදි.
නැව් තොටක් වශයෙන් ලෙනින්ග්රාඩ් තොටට පමණක් දෙවැනි වූ ඔඩෙස්සා සෝවියට් රාජ්යයේ ධාන්ය පිටරට යවන ප්රධාන නගරයක් ද වේ. මෙහි ජනගහනය 1959 දී 667,182ක් පමණ විය. මෙය නැව්තොටවල් පසකින් යුක්තය. අවුරුද්දකට දින 16ක් පමණ මේ වරායේ දිය මිදෙන බැවින් යාත්රා කිරීමට බාධා ඇති වේ.
යන්ත්රෝපකරණ, වීදුරු, ලෝහ භාණ්ඩ, ගඩොල්, යුද්ධායුධ, ගොවිතැන් සඳහා අවශ්ය උපකරණ, තෙල් වර්ග, මුද්රණ යන්ත්ර, ශීතකරණ ආදිය මෙහි නිපදවන දේවලින් සමහරකි. ධාන්ය, ලොම්, සීනි, දැව ආදිය මින් පිටරට යවන අතර ගල් අඟුරු, යකඩ, ශුද්ධ නොකළ කපු, දුම්කොළ, තේ, කෝපි, යන්ත්ර ආදිය පිටරටින් ගෙන්වනු ලැබේ. මෙහි ගුවන් තොටුපළක් ද දුම්රියපළක් ද ඇත. විශ්වවිද්යාලයකින් හා වෙනත් අධ්යාපන හා කාර්මික ආයතනවලින් ද කෞතුකාගාර නෘත්යශාලාදියෙන් ද සමන්විත මෙනුවර වැදගත් සංස්කෘතික මධ්යස්ථානයක් ද වේ. ‘පොටෙම්කින්’ යුද්ධ නෞකාවේ කැරැල්ල ඇති වූයේ ඔඩෙස්සා නැව් තොටේ දීය. දෙවැනි ලෝක සංග්රාමයේ දී නගරයට බලවත් හානි සිදු විය.
(සංස්කරණය: 1974)
