ඒමයිල් නයිට්රයිට්
වෛද්ය කර්මයෙහි උපයෝගී කරගන්නා කහපාට ද්රවයකි. පිෂ්ටය (starch) සාන්ද්ර නයිට්රික් අම්ලය සමග රත් කිරීමේ දී ඉවත් වන දුමාරය උණුසුම් අයිසො ඒමයිල් ඇල්කොහොලයට යැවීමෙන් හෝ පොටෑසියම් නයිට්රයිට් කොටස් 26කින් ද ජලය කොටස් 15කින් ද අයිසො ඒමයිල් ඇල්කොහොල් කොටස් 30කින් හා සල්ෆියුරික් අම්ල කොටස් 30කින් ද යුතු මිශ්රණයක් ආසවනය කිරීමෙන් ඒමයිල් නයිට්රයිට් නිපැදවිය හැකිය.
ඒමයිල් නයිට්රයිට්වල රසායනික සූත්රය C5H11ONOය; අණුක භාරය 117.10කි; විශිෂ්ට ගුරුත්වය 0.877කි; තාපාංකය සෙ. 95°-96° පමණ වේ. ඒමයිල් නයිට්රයිට් ලාක්ෂණික ගඳකින් යුක්තය; පහසුවෙන් ගිනි දැල්වෙනසුලුය; ජලයෙහි අද්රාව්යය; මද්යසාරය, ඊතර, හෛම ඇසිටික් අම්ලය, ක්ලෝරොපෝම්, බෙන්සීන් ආදි ද්රාවකයන්හි පහසුවෙන් දියවෙයි. අම්ල-ලෝහ මිශ්රණයකින් දෙන හයිඩ්රජන් උපයෝගී කොට ඒමයිල් නයිට්රයිට් ඔක්සිහරණය කිරීමෙන් ඇමෝනියා සහ අයිසො ඒමයිල් ඇල්කොහොල් ලැබේ. පොටෑසියම් හයිඩ්රොක්සයිඩ් ද්රාවණයක් යොදා ජලවිච්ඡේදනය කිරීමෙන් පොටෑසියම් නයිට්රයිට් සහ අයිසො ඒමයිල් ඇල්කොහොල් ලබා ගත හැකිය. එහෙත් ද්රවීකරණය කරන ලද පොටෑසියම් හයිඩ්රොක්සයිඩ් මත ද්රවය හෙළූ විට පොටෑසියම් වැලරේට් සෑදෙයි.
උරස්සම්බාධය (angina pectoris) හේතුකොටගෙන ඇතිවන වේදනාවලින් ක්ෂණික සහනයක් ලබා ගැනීම පිණිස රුධිර වාහිනී විස්තාරණය කිරීම සඳහා වෛද්යකර්මයෙහි මෙය බෙහෙවින් යොදනු ලැබේ. ඩයැසෝනියම් සංයෝග සහ අයිසො නයිට්රොසො සංයෝග නිෂ්පාදනයෙහි දී ද ඒමයිල් නයිට්රයිට් උපයෝගී කොටගනිත්.
(සංස්කරණය: 1974)
