ඔලිව්

(ඔලෙයා එවුරොපෙයා - Olea europaea L.). සදාහරිත උප-නිවර්තන ගසකි. එය අඩි 10 සිට 40 පමණ දක්වා උසට වැඩේ. කැළේ වැවෙන ඔලිව් ගස්වල කටු ඇත. ඔලිව් හෙමින් වැවෙන ගසකි. එහෙත් එයට දීර්ඝ කාලයක් ජීවත් විය හැකිය.

ඔලිව් පත්‍ර සම්මුඛය; තරමක් අණ්ඩාකාරය. පත්‍ර අග්‍ර තීව්‍රය. පත්‍රවල උඩු පැත්ත පලාවන්ය; යටි පැත්ත රිදී පාටය; ශල්කීයය. පුෂ්ප කුඩාය; සුදු පාටය; නාලාභයය. එක් එක් පුෂ්පය ඛණ්ඩිකා (lobes) සතරකට බෙදී ඇත. ඵලය අණ්ඩාකාර අෂ්ටිලයකි (drupe). එය පැසුණු විට සාමාන්‍යයෙන් කළු පාටය. ඵලයක බීජ එකක් හෝ දෙකක් තිබිය හැකිය. ඵලය තෙල් සහිතය.

රසවත් ආහාරයක් වශයෙන් සලකනු ලබන ඔලිව් ගෙඩි ද නොයෙක් ආහාරවල යොදන ඔලිව් තෙල් ද ලබා ගැනීම පිණිස ඔලිව් ගස වවනු ලැබේ. ගෘහභාණ්ඩ සෑදීම පිණිස ඔලිව් ලීය පාවිච්චි කරනු ලැබේ. ඓතිහාසික යුගය ආරම්භයේ පටන් ම සුළු ආසියාවේ වැවුණු මේ ගස වැඩිකල් නොගොස් මධ්‍යධරණී ප්‍රදේශවලට පැතිර ගියේය. ඕස්ට්‍රේලියාව, දකුණු අප්‍රිකාව, මෙක්සිකෝව හා කැලිෆෝනියාව වැනි ප්‍රදේශවල ද මේ ගස දැන් වවනු ලැබේ. කැලිෆෝනියාවේ අවුරුද්දකට නිපදවන ඔලිව් ගෙඩිවල හා ඔලිව් තෙල්වල වටිනාකම ඩොලර් 9,000,000ක් පමණ වේ. ඔලිව් ප්‍රභේද සිය ගණනක් ඇත. බීජ පැළ කිරීමෙන් හෝ අතුවල කැපුම්වලින් හෝ අංකුර බද්ධ කිරීමෙන් හෝ ඔලිව් ගස් ප්‍රචාරණය කළ හැකිය. බීජ පැළ කිරීමෙන් ලබාගන්නා ගස්වල ඵල වඩා හොඳ නැත. ඔලිව්මැස්සා වැනි කෘමීන් නිසා ඔලිව් ගස්වලට ඇතැම් රෝග වැලඳේ. බැක්ටීරියා රෝගයකටත් දිලීර රෝගයකටත් මේ ගස් ගොදුරු විය හැකිය.

ක්‍රිස්තු පූර්ව යුගවල සිට ම ඔලිව් අත්ත සාමයේ සංකේතයක් වශයෙන් යොදා ගෙන ඇත. ඔලිව් ගස ඔලයාසේ (Oleaceae) කුලයට අයත්ය.

(සංස්කරණය: 1974)