ඔරයන් (1)
උතුරු අහසෙහි විද්‍යමාන වන දීප්තිමත් තාරකා මණ්ඩලයකි. අතීතයේ පටන් විවිධ ජාතීන්ගේ ජනප්‍රවාදයන්හි ද සාහිත්‍යයන්හි ද ඔරයන් ගැන සඳහන් වෙයි. සාමාන්‍යයෙන් මෙයින් යෝධ දඩයක්කාරයකුගේ විලාසයක් දැක්වෙතැයි ඈත අතීතයේ සිට ම සලකන ලදි. මෙම මනඃකල්පිත දඩයම්කරුවාගේ දකුණු උරතලය බෙට්ල්ජස් (Betelgeuse) තාරකාවෙන් ද, වම් උරතලය බෙලාට්රික්ස් (Bellatrix) තාරකාවෙන් ද වම් කකුල රිගෙල් (Rigel) තරුවෙන් ද බඳ පටිය තවත් දීප්තිමත් තරු තුනකින් ද කඩුව ඊට වඩා අඩු දීප්තියකින් යුතු තවත් තරු තුනකින් ද දිස්වන්නේ යයි ග්‍රීක පුරාකතාවල දැක්වෙයි. මෙම තාරකා මණ්ඩලයෙහි ඇති පැහැදිලි තාරකා සමූහය B වර්ගයේ සුදු ඒවාය. මේවා අතර ඇති බෙට්ල්ජස් නමැති කහ පැහැයට හුරු රතු පැහැති විචලන තාරකාව නිසා පහසුවෙන් මෙම තාරකා මණ්ඩලය හඳුනාගත හැකිය. මෙම තාරකා මණ්ඩලයෙහි ඇති සුප්‍රකාශ තාරකා හතෙන් හතරක් චතුරස්‍රයක ශීර්ෂයන්හි ද අනෙක් තුන එක් විකර්ණයක ද පිහිටා ඇත. බෙට්ල්ජස් හෙවත් α-ඔරයනිස් (α-Orionis) තරුව චතුරස්‍රයේ එක් ශීර්ෂයක ද ඊට විකර්ණව පිහිටි අනෙක් ශීර්ෂයෙහි රිගෙල් හෙවත් β-ඔරයනිස් තාරකාව ද පිහිටා ඇත. රිගෙල් තාරකාව අපේ සූර්යයා මෙන් 15,000 වාරයක් පමණ දීප්තය. තාරකා මණ්ඩලයක ලාක්ෂණික ගුණයක් වනුයේ එම මණ්ඩලයේ ප්‍රධාන තාරකාවන් එක ම දිසාවකට එක ම වේගයෙන් ගමන් කිරීමෙන් හා එක ම භෞතික ගුණ දැක්වීමෙන් එම තාරකා අතර භෞතීය සම්බන්ධතාවක් දක්නට තිබීමයි. එහෙත් ඔරයන් තාරකා මණ්ඩලයෙහි ඇති අතිදීප්ත තාරකාව වූ බෙටල්ජස් එම මණ්ඩලයෙහි අන් සියලු තාරකාවන් මෙන් එක ම දිසාවකට එක ම වේගයෙන් චලනය නොවෙයි. භෞතික ගුණ අතින් ද බෙට්ල්ජස් තාරකාව අනෙක් තාරකාවන්ගෙන් වෙනස් වෙයි.
ඔරයන්ගේ කඩුව ලෙස සැලකෙන තරු තුනෙන් මැද ඇති තරුව වූ θ-ඔරයනිස් නමැති බහු තාරකාව කේන්ද්‍රය කොටගත් විශාල විසාරි නීහාරිකාවක් (diffuse nebula) වේ (නීහාරිකාව බ.). මෙය අන්තස්තාරීය ද්‍රව්‍යයන් ගොමු වීමෙන් සෑදෙන ධූලි වලාකුළුවලින් හා වායුවලින් සමන්විත අක්‍රමවත් එකකි. θ-ඔරයනිස් නමැති බහු තාරකාව θ-වර්ගයේ තරු රාශියකින් යුක්ත බව පෙනේ. මෙම තාරකා සමූහයෙන් ලැබෙන පාරජම්බුල විකිරණයන් නිසා ඔරයන් නීහාරිකාව දීප්තව තිබේ. දුරේක්ෂයක් තුළින් බැලූ කලහි මෙය ළා කොළ පැහැයකින් යුතු වලාකුළක් මෙන් දිස් වේ. පෘථිවියෙහි සිට මීට ඇති දුර ආලෝක වර්ෂ 1600ක් පමණ වේ. මෙම නීහාරිකාවේ විෂ්කම්භය ආලෝක වර්ෂ 26ක් පමණය. මෙය පියවි ඇසට යන්තමින් දෘශ්‍යමානය.
(සංස්කරණය: 1974)
