ඇලෙක්සැන්ඩර්
මේ නමින් රෝමානු කතෝලික සභාවේ පාප් පදවිය දැරූ සත්දෙනෙක් වූහ. ඇලෙක්සැන්ඩර් නමින් එක් ප්‍රතිපාප්වරයෙක් ද සිටියේය. ඇලෙක්සැන්ඩර් III හා ඇලෙක්සැන්ඩර් VI යන පාප්වරුන් ගැන පමණක් මෙහි විස්තර දැක්වේ.
ඇලෙක්සැන්ඩර් III
(රෝලාන්දෝ බාන්දිනෙල්ලි) (1100?-1181). මධ්‍යතන යුගයේ විසූ ශ්‍රෙෂ්ඨතම පාප්වරුන් අතුරෙහි ලා ගැනෙන මෙතුමා පාප් පදවිය හෙබවූයේ 1159 සිට 1181 දක්වාය. පාප් පදවිය දැරීමට පෙර ඒඩ්රියන් IV පාප්වරයාගේ උපදේශකයකුව සිටි බාන්දිනෙල්ලි කතෝලික සභාව කෙරෙහි බලපෑමට මාන බැලූ ෆ්‍රෙඩරික් බාර්බරොස්සා අධිරාජයා හා බලවත් සටනක යෙදී සිටියේය. එතුමා පාප් පදවියට පත් වූ පසු ද දහඅට වසක් මුළුල්ලේ ම මෙම පොරය පැවතියේය. ඇලෙක්සැන්ඩර් III නියම පාප් හැටියට නොපිළිගත් අධිරාජයා ප්‍රතිපාප්වරුන් පවා ඇති කෙළේය. පාප්තුමාට පක්ෂපාතීව සිටි ප්‍රංසය හා එංගලන්තය පවා එතුමාට විරුද්ධව පොළඹවාලීය. 1162 දී එංගලන්තයේ හෙන්රි II හා ප්‍රංසයේ ලුවී VI රජුන් මුණ ගැසුණු පාප්තුමාට ඔවුන්ගේ පක්ෂපාතිත්වය දිනාගත හැකි විය. බාර්බරොස්සා අධිරාජයා ද පාප්තුමා හා සාම ගිවිසුමකට එළඹ එතුමා නීත්‍යනුකූල පාප්වරයා හැටියට පිළිගත්තේය.
කතෝලික සාන්තුවරයන්ගේ නාමාවලියට කෙනකු ඇතුළු කිරීමේ දී අනුගමනය කෙරෙන විධිමත් ක්‍රියා පිළිවෙළ ඇති කරන ලද්දේත් පාප්වරයකු තෝරා පත් කිරීම සඳහා කාඩිනල්වරුන් තුනෙන් දෙකොටසකගේ ඡන්දය අවශ්‍ය බවට නියෝග කරන ලද්දේත් ඇලෙක්සැන්ඩර් III පාප්තුමාගේ මෙහෙයීමෙනි. කුරුස යුද්ධ, ධර්මදූතසේවා, විශ්වවිද්‍යාල යන මේවාට මහත් සේ රුකුල් දුන් මෙතුමා කතෝලික සභාවේ ස්වාධීනත්වය හා වැඩිදියුණුව පතා එක් සිතින් ක්‍රියා කළාවූ ද පාණ්ඩිත්‍යයෙන් මෙන් ම උදාර චරිතශ්‍රීයෙන් හෙබියාවූ ද උතුමකු සේ අවිවාදයෙන් පිළිගැනුණෙකි.
ඇලෙක්සැන්ඩර් VI
(රොද්‍රීගු ද බෝර්ජා) (1431-1503). විද්‍යාපුනරුදය සමයේ විසූ ලෝකීය (secular) පාප්වරුන් අතුරෙහි චරිතය අතින් බලවත් ම විවේචනයට ලක් වූ පාප්වරයාය. 1492 සිට 1503 දක්වා පාප්පදවිය දැරූ මෙතෙම ස්පාඤ්ඤ ජාතිකයෙකි.
පාප් පදවියට පත්වීමට පෙර බිෂොප් පදවිය ද කාඩිනල් පදවිය හා රෝමානු කතෝලික සභාවේ උපචාන්සලර් පදවිය ද ලැබ සිටි බෝර්ජා පාප්වරුන් පස් දෙනකුගේ ම ‘ක්‍යුරියා’ මන්ත්‍රණ සභාවන්හි සේවය කොට පාලන කෘතහස්තතාව ද මහත් බලයක් ද ලැබ විශාල ධනස්කන්ධයක් ද රැස් කොට ගත්තේය. එම කාලයේ දී ඔහු වරින්වර භාර්යාවන් කීප දෙනකු ම පාවා ගත්තේය. ඔවුන්ගෙන් ලත් දරුවන්ගේ දියුණුව උදෙසා පසු කල අයුතු ලෙස පාප් පදවියේ බලය යෙදීය; පාප් පදවියට අයත් විශාල ප්‍රදේශ ඔවුන්ගේ ප්‍රයෝජනය තකා ලෝකීය පාලන ප්‍රදේශ බවට පත් කළේය.
ඇලෙක්සැන්ඩර් VI තමා දැරූ ශ්‍රෙෂ්ඨ පදවියෙහි ආධ්‍යාත්මික පරිශුද්ධතාව නොසලකා ක්‍රියා කළා වූ ද ස්වකීයයන්ගේ යසඉසුර උදෙසා පක්ෂපාතීව ආගමික දේපොළ බෙදාහැරියාවූ ද තැනැත්තකු වුවත් පාප් පදවියට අයත් වූ ප්‍රදේශ කේන්ද්‍රීය පාලනයක් යටතට ගෙන ඒමෙන් අගනා සේවයක් ද ඉටු කළේය. ලලිත කලාවන්ගේ වැඩිදියුණුව සඳහා නොමසුරුව ආධාර දුන් කෙනකු හැටියට ද මෙතෙම ප්‍රසිද්ධියක් උසුලයි.
(සංස්කරණය: 1967)
