උල්ලේඛ
(Abrasives). මැදීම, ඔප දැමීම, අතුල්ලා ශුද්ධ කිරීම, මුවහත් කිරීම, ඇඹරීම යනාදිය සඳහා යොදන නොයෙක් වර්ගයේ ඉතා තද ද්රව්ය උල්ලේඛ නමින් හැඳින්වේ. උල්ලේඛන ද්රව්යයක තදබව අධික වූ තරමට එහි උල්ලේඛන කාර්යක්ෂමතාව ද අධික වේ. උල්ලේඛන ද්රව්යයක සැලකිය යුතු තවත් ලක්ෂණයක් නම් එහි භඞ්ගුරත්වයයි. එහෙයින් උල්ලේඛන ද්රව්ය පාවිච්චි කරන විට ඒවා ඉක්මනින් කුඩු වේ.
ස්වාභාවික හා සංශ්ලේෂක වශයෙන් ප්රභේද දෙකක ලා උල්ලේඛන ද්රව්ය වර්ග කළ හැකිය. දැන් වැඩි වශයෙන් පාවිච්චි කරනු ලබන්නේ සංශ්ලේෂක උල්ලේඛන ද්රව්යයි. එහෙත් ඇතැම් විශේෂ කාර්ය්යයන්හි දී ස්වාභාවික උල්ලේඛන ද්රව්යයන්ට තවමත් වැඩි කැමැත්තක් දක්වනු ලැබේ. ඉතා ම තද ද්රව්යය වන දියමන්ති (තදබව=10), ස්වාභාවික ශුද්ධ ඇලුමිනියම් ඔක්සයිඩයක් (A12O3) වන කොරන්ඩම් හෙවත් කුරුවින්ද (තදබව=9), යකඩ ඔක්සයිඩ් මිශ්රිත වඩා ශුද්ධ නොවූ ඇලුමිනියම් ඔක්සයිඩයක් වන එමරි, ඇලුමිනොසිලිකේට් ඛනිජයක් වන ගානට් හෙවත් රබහගල (තදබව=7-7½), ෆෙල්ස්පාර් හෙවත් චන්ද්රකාන්ත (තදබව=7) යනාදිය වැදගත් ස්වාභාවික උල්ලේඛන ද්රව්යයෝ වෙත්. මේ ද්රව්යවල තදබව මෝස් පරිමාණය (Mohs’ scale) අනුව දී ඇත. මේ පරිමාණයේ ඉහළින් තිබෙන ද්රව්ය වඩා හොඳ උල්ලේඛන ද්රව්ය වේ. ඒ අනුව උල්ලේඛන ද්රව්යයන් අතුරෙන් ඉතා ම කාර්යක්ෂම උල්ලේඛන ද්රව්යය දියමන්ති වේ. සිලිකන් කාබයිඩ් (SiC) ඇලුමිනියම් ඔක්සයිඩ් (Al2 O3) බෝරොන් කාබයිඩ් (B4C) යනාදිය සංශ්ලේෂක උල්ලේඛන ද්රව්ය වේ. උල්ලේඛන ද්රව්ය සේ සැලකිය හැකි කාබයිඩ හා නයිට්රයිඩ බොහෝ වෙතත් ඒවා වැඩි වශයෙන් පාවිච්චි කරනු නොලැබේ.
කණිකා වශයෙන් කඩදාසිවල හෝ රෙදිවල හෝ මේ ද්රව්ය ආලේප කොටගෙන (නි. වැලි කඩදාසි, එමරි කඩදාසි, එමරි රෙදි) ද සිමෙන්තියෙහි බද්ධ කොටගෙන ඇඹරුම් රෝද වශයෙන් ද සුදුසු හැඩයකට කපන ලද අච්චු වශයෙන් ද උල්ලේඛන ද්රව්ය පාවිච්චි කරනු ලැබේ. ඇඹරුම් ගල, කරගල, පමිස් ගල (pumice stone) යනාදිය මේවාට නිදසුන්ය.
ලෝහ, ගල්, වීදුරු, ලී, හම් ආදිය මැදීමට හා අතුල්ලා ශුද්ධ කිරීමට ද හිල් විදීමට හා තවු කැපීමට ද උල්ලේඛන ද්රව්ය යොදනු ලැබේ. රෝධක පෝරු (brake-lining) ද බිමට අල්ලන ලිස්සුම රහිත ගඩොල් ද නිෂ්පාදනය කිරීම සඳහාත් උල්ලේඛන ද්රව්ය යොදනු ලැබේ.
(සංස්කරණය: 1974)
