ඇල්ජියර්ස්
ඇල්ජීරියාවේ අගනුවර හා ප්‍රධාන වරාය ද වේ. ඊසාන දිගින් ආවරණය නොවූ ඇල්ජියර්ස් බොක්කේ ඉස්මත්තෙහි පිහිටි ඇල්ජියර්ස් වෙරළෙහිත් වෙරළට සමාන්තරව විහිදි සහෙල් (Sahel) කඳු බෑවුමෙහිත් මේ නගරය ඉදි කොට ඇත. දකුණෙහි බොක්ක අවට පටු පහත් බිම් තීරුවක පිහිටි නව නගරය විශේෂයෙන් ප්‍රංස බලපෑම ප්‍රකටව පෙනෙන, පාලක හා වාණිජ මධ්‍යස්ථානයයි. මුස්ලිම් ශිෂ්ටාචාරය අනුව හැඩ ගැසුණ පැරණි නගරය උතුරු කොටසෙහි මුහුදු මට්ටමෙන් අඩි 387ක් උස් වූ කස්බාහ් නම් බලකොටුව වටා දියුණු වූවකි. කස්බාහ් නමින් ම පැරණි නගර ප්‍රදේශය හැඳින්වීම දැන් සිරිතය. මේ වනාහි කඳු බෑවුම්හි පටු මාවත් දෙපස මුස්ලිම් ගෘහනිර්මාණ ශිල්පානුකූලව ඉදි කරන ලද උස් වූ සුදු ගොඩනැඟිලි බහුල වූ ද නව නගරයට වඩා ජනාකීර්ණ වූ ද එහෙත් මුස්ලිම් ශිෂ්ටාචාරය වැඩි වශයෙන් රැකී පවත්නාවූ ද පෙනීමෙන් එතරම් සුඛිත මුදිත බවක් දක්නට නොමැත්තාවූ ද ප්‍රදේශයකි. උතුරෙහි සැංට'ෂෙයාන් (Saint Eugene) හා දකුණෙහි මුස්තාෆා නම් පෙදෙස් ඇල්ජියර්ස් නගරයෙහි ප්‍රධාන උපනගරය.
නගරයේ පාලන මන්දිරය, රඟහල, ජාතික පුස්තකාලය, ඇල්ජියර්ස් විශ්වවිද්‍යාලය, ආකාශ වස්තු පරීක්ෂණාගාරය, පාස්චර් ආයතනය යන මේවා ඇල්ජියර්හි වැදගත් ගොඩනැඟිලිවලින් සමහරකි. ජාතික ලලිත කලා කෞතුකාගාරය ඇතුළු කෞතුකාගාර කීපයක් ද ඇති මෙහි මුස්ලිම් හා ක්‍රිස්තියානි පූජනීය ගොඩනැඟිලි කීපයක් ද ඇත.
දැනට නවීන පහසුකම් ඇති ඇල්ජියර්ස් වරායේ ප්‍රධාන නිර්යාත අතර ප්‍රදේශයේ උපදින අමු හා වියළි පලතුරු, අර්තාපල්, වයින්, යකඩ හා ෆොස්ෆේට් ද ප්‍රධාන ආයාත අතර ඛනිජ තෙල්, ලෝහ භාණ්ඩ, මෝටර් රථ, කපු පිළී, සීනි, කෝපි හා තිරිඟු ද මුල් තැන ගනී. මාසේල්ස් හා ඇල්ජියර්ස් අතර දියුණු නාවික සේවයක් වේ. නගරයට සැ. 12ක් පමණ ඈතින් ජාත්‍යන්තර ගුවන් තොටුපළක් ඇත. 1960 දී ඇල්ජියස්හි ජනගහනය 884,000ක් විය.
ඉතිහාසය
රෝම යුගයේ දී අයිකෝසියම් නම් වූ කුඩා නගරයක් මේ ස්ථානයේ විය. ක්‍රි.ව. 944 දී බුලුක්කින් නම් රජු විසින් ඉදිකරන ලද ඇලිජියර්ස් නගරය අල්මොහේද් සහ තුර්කි යන ජාතීනට කලින් කල අයිති විය. එය ඉදිරිපිට පිහිටි පෙඤේඤාන් දිවයින අත් කැරගෙන (1302) හුන් ස්පාඤ්ඤ ජාතිකයන් පළවා හළ (1530) තුර්කි ජාතික බාර්බරොස්සා රජ මෙහි නැව්තොට දියුණු කෙළේය. ඉක්බිති මෙහි බලයට පැමිණි මුස්ලිම් මුහුදු කොල්ලකරුවෝ ස්පාඤ්ඤ, ප්‍රංස, ඉංග්‍රීසි සහ ලන්දේසි හමුදා විටින් විට මෙහෙය වූ සියලු ප්‍රහාර මෙල්ල කළහ. එහෙත් 1830 දී මේ නගරය පැහැර ගත් ප්‍රංශ ජාතිකයෝ 1525 දී මෙහි නවීන වරායක් ඉදිකිරීමට යුහුසුලු වූහ. දෙවැනි ලෝක සංග්‍රාමය වන විට සියලු පහසුකම්වලින් අනූන වූ ඇල්ජියර්ස් වරාය 1942 අවසාන භාගයේ පටන් මිත්‍ර හමුදාවන්ගේ ප්‍රධාන කාර්ය මධ්‍යස්ථානයක් විය. සංග්‍රාමයේ දී ප්‍රංසය ජර්මනුන් යටතට පත් වූ පසු ප්‍රංස ජාතික විමුක්ති ව්‍යාපාරයේ මධ්‍යස්ථානය වූයේ ද තාවකාලික ප්‍රංස රජය එවක පිහිටුවනු ලැබුයේ ද මෙම නගරයෙහිය. ඇල්ජීරියානු විමුක්ති සටන් පැවති කාලයේ දී ඇල්ජියර්ස් නගරය ප්‍රංස ජාතිකයන්ගේ දරුණු ප්‍රහාරවලට ලක් විය.
(සංස්කරණය: 1967)
