ඇල්බර්ටස් මැග්නස් (මහා ඇල්බට්)
(1200?-1280). මධ්‍යතන යුගයේ යුරෝපයේ විසූ උගතුන් අතර විශිෂ්ට ස්ථානයක් ලත් ජර්මන් ජාතික ක්‍රිස්තියානි පණ්ඩිතවාදී හෙවත් ස්කොලාස්ටික දාර්ශනිකයෙකි. ස්වෝබියාවේ රදල පවුලක උපන් මොහු 1223 දී ඩොමිනිකන් නිකායට බැඳුණේය. දර්ශනයට හා දේව ධර්මයට පමණක් සීමා නොවූ ඔහුගේ දැනුම වෛද්‍ය විද්‍යාව, භූගෝල විද්‍යාව, සත්ව විද්‍යාව, උද්භිද විද්‍යාව, නක්ෂත්‍රය ආදි නවීන විද්‍යාවන්හි ද පැතිර සිටියේය. ඇරිස්ටෝටල්ගේ දර්ශනය ඉතා උනන්දුවෙන් හදාළ ඔහු එම දර්ශනයේ අරාබි විවරණ ද උගත්තේය. මෙසේ ඔහු තම කාලයේ ජීවත් වූ විවිධ විෂයගත පෘථුල දැනුමකින් හෙබි මහ පඬුවා විය.
කලක් පැරිස් විද්‍යාලයෙහි දේවධර්මය හා දර්ශනය ඉගැන්වීමෙහි නිරතව සිටි ඇල්බර්ටස් ඉන්පසු කොලෝන්හි ‘ස්ටූඩියුම් ජෙනරාලේ’ ආයතනය හෙවත් විශ්වවිද්‍යාලය සංවිධානය කරනු වස් එහි ගියේය. සුප්‍රසිද්ධ කතෝලික දාර්ශනික තෝමස් ඇක්වයිනාස් මෙහි දී ඇල්බර්ටස් යටතේ උගත්තේය. ඇලබර්ටස් කලක් ඩොමිනිකන් නිකායේ බිෂොප් පදවියක් ද දැරීය.
මහා ඇල්බට්ගේ කෘති අතර ‘සුම්මා තියොලොජියායි’ (Summa Theologiae) නම් වූ දේවධර්ම සංග්‍රහය ප්‍රධාන තැන ගනී.
ඇරිස්ටෝටල්ගේ සෑම කෘතියක ම අරුත් පහදමින් විවරණ කළ මධ්‍යකාලීන එක ම පඬුවා වශයෙන් ද මොහු ප්‍රකටය.
1280 දී පරලෝසැපත් වූ මෙතෙම 1931 දී පාප්තුමා විසින් සාන්තුවරයකු හැටියට ප්‍රකාශ කරනු ලැබීය.
(සංස්කරණය: 1967)
