උණ්ඩියරාල
මහනුවර රාජ්ය සමයේ අයබදු එකතු කළ රාජ්ය නිලධාරියෙක් මෙනමින් හැඳින්වේ. ආදායම, ධනය යන අරුත් ඇති දෙමළ ‘උණ්ඩියාල්’ ශබ්දයට ‘රාල’ යන්න එකතු වීමෙන් නම සෑදිණැයි සාමාන්යයෙන් සැලකෙතත් රජුගේ භවභෝග හා බදු මුදල් එකතු කොට උණ්ඩියක් හෙවත් පොදියක් සේ ගෙන ගොස් රජතුමාට පිළිගැන්වීම නිසා මේ පුද්ගලයා උණ්ඩියරාල නම් වූ බව රොබට් නොක්ස් කියයි.
පශ්චාත්-මහනුවර යුගයේ දී පුත්තලමේ දිසාව විසින් දෙන ලද පත්වීම් පිළිබඳ ලේඛන අනුව පත්තුවකට එක් උණ්ඩියරාල කෙනකු බැගින් පත් කර තිබුණු බව පෙනෙන අතර හේලි (Haley) දක්වා ඇති පරිදි ඔවුන් පත් කිරීමේ බලය රටේ මහත්වරුන් සතු වූ බව පෙනේ. 1818 නොවැම්බර් 21 දාතම දරන ප්රකාශ පත්රයේ 37 වැනි ඡේදය අනුව උණ්ඩියරාලලා රාජකාරිය හා බලතල අතින් කෝරාළ, ලියනරාල ආදීන්ට සමාන වූ බව පෙනේ.
උඩරට පළාතේ උණ්ඩියරාල කෙනකු ගැන ලබාගත හැකි තොරතුරු අල්ප වුව ද උතුරු මැද පළාතේ උණ්ඩියරාලලා ගැන සෑහෙන තොරතුරු 1932 දී සී.ඇල්. වික්රමසිංහ මහතා විසින් එක්රැස් කරන ලද උතුරු මැද පළාතේ සිංහල සිරිත් සංග්රහයෙන් ලබාගත හැකිව ඇත. එහි එන විස්තර අනුව උණ්ඩියරාල පුහුණු වූ චරපුරුෂයෙකි. රජවරුන්ට, අදිකාරම්වරුන්ට, දිසාපතිවරුන්ට හා වෙනත් ප්රධානයන්ට උණ්ඩියරාල කෙනකු බැගින් සිටි බව පෙනේ. ඔහුගේ කාර්යයන් අතර “රටෙහි නොයෙක් නොයෙක් ගම් පිළිබඳ ගුප්ත රහස්, වැදගත් කරුණු සිය ස්වාමියාට නොසඟවා පැහැදිලි කිරීම” මුල් තැන් ගත්තේය. වන්නි උන්නැහේ ඇතුළු රදල ප්රධානයන් ගමට පැමිණෙන අවස්ථාවල දී ඔවුන්ට අඩුක්කු ආදිය පිළියෙල කිරීමෙහි ලා ගමරාලට සහාය වීම උණ්ඩියරාලට අයත් වූ තවත් කාර්යයක් විය. ගමේ සාමය හා දියුණුව සඳහා කටයුතු කිරීම ද ඔහුට භාර විය.
උණ්ඩියරාලට අධිකරණ බලතල ද හිමි විය. රටසභාවේ නඩු විනිශ්චය කළ නිලධාරීන් අතර උණ්ඩියරාල ද විය. දඩ මුදල් එකතු කිරීම ද ඔහුට භාර වූ කටයුත්තක් වූ අතර තම ගම්වසම තුළ නඩුහබ ආදිය ගැන ඉහළ නිලධාරීන්ට පැමිණිලි කිරීම ද ඔහු විසින් කරන ලදි. උණ්ඩියරාල ගොවිගම කුලයේ අයෙක් විය.
(සංස්කරණය: 1970)
