ගීයෝම් ඇපොලිනෙයාර්
(1880-1918). ප්රංස කාව්යයෙහි නව්යරීති රාශියක් ඇති කළ සුප්රකට කවියෙකි. රෝමයේ උපන් ඇපොලිනෙයාර් ප්රංසයේ දී ඉගෙනුම ලබා පැරිස් නගරයේ පදිංචි වී පුවත්පත් කලාකරුවකු හා කලා විචාරකයකු වශයෙන් කටයුතු කරන්නට වන. මේ කාලයේ දී පාබ්ලෝ පිකාසෝ, ශෝර්ශ් බ්රාක් ආදි චිත්රශිල්පීන්ගේ ඇසුරට පැමිණි ඔහු ඝනවිභාගවාදයත් එහි පරමාර්ථයත් විස්තර කෙරෙමින් "ඝනවිභාගවාදී චිත්රශිල්පියෝ" (Peintres cubistes) නම් කෘතියක් කෙළේය. 1914 දී ප්රංස යුදහමුදාවට බැඳුණු ඇපොලිනෙයාර් ඉන් දෙවසකට පසු යුදබිමෙහි දී බරපතළ තුවාළ ලැබීය. 1918 දී ප්රංසයේ පැතිරී ගිය ස්පාඤ්ඤ ප්රතිශ්යා වසංගතයට හසු වූ ඔහු නොවැම්බර 11 දා කලුරිය කෙළේය.
ඇපොලිනෙයාර් ලිවූ කවිවලින් වැඩි කොටසක් 'අල්කොල්' (මත්පැන්), 'කලිග්රම්' (අත් අකුරු හරඹ) හා 'පොයේම් ආ ලූ' (ලූ ගැන කවි) යන කෘතිවල අඩංගුය. ඔහුගේ සමහර කවි දැල්වෙන සුරුට්ටුවක, ටයි පටියක, ඔරලෝසුවක හෝ වැස්සෙහි දළ සටහන දැක්වෙන අයුරින් ලියා තිබේ. ඔහු ලිවූ 'ලේ මාමෙල් ද තිරේසියා' (ටයිරීසියස්ගේ පයෝධර) නම් උපහාසාත්මක දෘශ්යකාව්යයේ ප්රස්තාවනාවෙහි පළමු වරට 'අධිතාත්විකවාදී' (surréaliste) යන වචනය සඳහන් වෙයි. එය මුල් ම අධිතාත්විකවාදී සාහිත්ය කෘතිය වශයෙන් ද සලකනු ලැබේ.
ඇපොලිනෙයාර්ගේ කාව්ය ශෛලිය සංකේතවාදයේත් අධිතාත්විකවාදයේත් ප්රධාන පුරුක වශයෙන් ගිණිය හැකිය. ඔහුට සංකේතවාදයෙන් බිඳීයෑමට ඉතාලි අනාගතවාදය මූලික වශයෙන් උපස්තම්භක විය. සංකේතවාදීන් සංගීතයෙන් ආභාසය ලැබුවාක් මෙන් ඔහු චිත්ර කලාවෙන් ආභාසය ලැබුවේය. නොදුටු නොදත් හැකියාවන්ගෙන් මිනිස් මනස පිරී ඇති බවත් කවියා තම හැඟුම් හා සිතුම්පැතුම් ඇති සැටියේ කියා සිටී නම් මිනිස් මනස තුළින් උකහා ගත හැකි අලුත් කාව්යයට සීමාවක් නැති බවත් ඔහුගේ අදහස විය. ඔහුගේ කාව්යවල දක්නා විශිෂ්ටත්වයට හේතු වී ඇත්තේ ඔහු නව්යරීතින් හා පැරණි ප්රංස සම්ප්රදායනුත් ශෝකයෙන් පිරුණු චින්තාකුලතාවන් හා කාංසාවෙන් වෙළුණු මනෝවෘත්තීනුත් ගළපා ඇති විශේෂ පිළිවෙළයි. ස්වකීය වාඞ්මාලාවෙන් වාච්ය වන අර්ථයන්ට වැඩියෙන් ධ්වනිතාර්ථ දනවීම ඔහුගේ කුශලතාවකි.
(සංස්කරණය: 1967)
